ირაკლი შავიშვილი: ”საგადასახადო ტვირთი შემცირების ნაცვლად გაიზარდა”

15% არის ყველაზე დაბალი ოფიციალური ტვირთი - უფრო დაბალი ვიდრე ვინმეს აქვს. მე თუ მკითხავ 5% საკმარისია (აშშ-ში როდესაც ევროპას დაეწია და გაასწრო, მე-19 საუკუნეში, მთავრობის ხარჯების ტვირთი 8%-ზე მაღალი არასოდეს ყოფილა).
აქედან გამომდინარე, 15% ცხადია კომპრომისია.
ირაკლისთან დავას არც ვაპირებდი - საინტერესო დისკუსიის წამოწყება ვცადე. ირაკლის გარდა არც არავის დააინტერესა - როგორც მოსალოდნელი იყო!

ავტორი: გია ჯანდიერი
31.03.2010 02:33-ზე
31.03.2010 02:27-ზე

გია, ვიცოდი, რომ შევთანხმდებოდით :)
მეც მაგას ვამბობ.

ოღონდ ეს 15 % საიდან მოვიდა, არ ვიცი. ამიტომ არც ვკამათობ.

„ესენი ყველა ცენტრალურ დაგეგმვაზე მეოცნებე პოლიტიკოსები არიან, რომელთაც მხოლოდ ის უნდათ თვითონ ჰქონდეთ ხელში ჩვენს ან უცხო ქვეყნების გადასახადების გადამხდელთა მიერ გადახდილი ფულის კონტროლი. ეს, ნებისმიერ შემთხვევაში, ილუზიაა“.
----------------------------
სამწუხაროდ, ეს ილუზია, ხშირად, საკმაოდ თვალსაჩინო და ეკლებიან ფორმებს იღებს.

მთავრობა ვერ გადაგვიწყვეტს პრობლემებს, მთავრობა თვითონაა პრობლემა - რონალდ რეიგანი, http://www.youtube.com/watch?v=x59wNGHe6iI

არ მგონია შემდგომმა თაობებმა დაგვწყევლონ ან გვაგინონ. უბრალოდ აქედან გადაიხვეწებიან, რადგანაც ჩვენი თაობის დოყლაპიობის და გამოუცდელობის გამოც, მათ ისეთი ქვეყანა შერჩებათ ხელში, რომელიც მათ არაფერ სიკეთეს არ დაპირდება, ყველა თავის საშველს მოძებნის და აქ მხოლოდ ილუზიებში მყოფნი დარჩებიან.
ამ ილუზიების ერთი ნაწილი ისაა, სწორედ, რომ მთავრობას, ზოგადად, ამას თუ შემდეგს, ან იმის შემდეგთ, შეუძლიათ და ძალუძთ დაგვაპურონ. ამიტომ:
მთავრობა თუ საერთოდ უნდა არსებობდეს, - უნდა იყოს:
1. ძალიან მცირე და იაფი
2. მკაცრად შეზღუდული ფუნქციებში - მხოლოდ თავდაცვა და უსაფრთხოება (არც ჯანდაცვა და არც განათლება!)
3. დაბალანსებული
4. დისციპლინირებული (არადეფიციტური, ვალებს არ იღებდეს, იშვითად ცვლიდეს კანონებს)
ილუზია, რომელიც ზემოთ ვახსენე, შესაძლებელია მთავრობის ხალხს ჰქონდეთ, მაგრამ ოპოზიციასაც - ესენი ყველა ცენტრალურ დაგეგმვაზე მეოცნებე პოლიტიკოსები არიან, რომელთაც მხოლოდ ის უნდათ თვითონ ჰქონდეთ ხელში ჩვენს ან უცხო ქვეყნების გადასახადების გადამხდელთა მიერ გადახდილი ფულის კონტროლი. ეს, ნებისმიერ შემთხვევაში, ილუზიაა, რადგანაც ”წყალნი წავლენ და წამოვლენ და ქვიშანი დარჩებიან”.
გარწმუნებთ, თუ მთავრობის ხარჯები 15%-ზე მცირე იქნება ჩემი მოტივაცია გავაკონტროლო საერთოდ გაქრება (თუნდაც იმიტომ, რომ არ გავაღიზიანო და მეტი არ მოუნდეთ). რაც მეტი ფული აქვს მთავრობას, მით უფრო რთულია მისი კონტროლი (მით უმეტეს, თუ თავის თავს თვითონ ამოწმებს). კონტროლი თუ ადვილია - ქურდს ეშინია, არ დაინახონ.

ავტორი: მსხვილი გადამხდელი საიდან გვწერთ: ბითლისი
29.03.2010 21:55-ზე

სამწუხაროდ, თქვენი კითხვა არ შეიცავს ზუსტი პასუხის გასაცემად საკმარის ინფორმაციას. ეს დამოკიდებულია გადმორიცხვის ხასიათზე (საჩუქარი, მომსახურების ანაზღაურება, ვალის დაბრუნება ...), გამცემისა და მიმღების ურთიერთდამოკიდებულებაზე და ა.შ. გარდა ამისა, თითოეულ შემთხვევაში უამრავი განსხვავებული ნიუანსი შეიძლება იყოს, რომელიც სხვადასხვა მიდგომას მოითხოვს და, აქედან გამომდინარე, პასუხიც სხვადასხვა იქნება.

ბლოგის ფორმატი არ მაძლევს საშუალებას, ყველა შესაძლო ვარიანტი განვიხილო, ამიტომ თუ უფრო მეტად დააკონკრეტებთ კითხვას, შევეცდები, გაგცეთ პასუხი.

გარდა ამისა, იმასაც ვითვალისწინებ, რომ კონკრეტული შემთხვევა, შეიძლება, კონფიდენციალურ ინფორმაციასაც შეიცავდეს, რომლის საჯაროდ გაცხადება თქვენ არ გსურდეთ. ამიტომ უმჯობესი იქნება, თუ კონსულტანტს მიმართავთ.

ავტორი: გია ჯანდიერი
29.03.2010 18:49-ზე
29.03.2010 18:56-ზე

ვერაფრით დავეთანხმები რომ 18% ზოგადად 20%-ზე მეტია.
----------------------------------------------------
გია, როდის ვთქვი ასეთი რამ? მე ვთქვი, რომ ის 20 % და ეს 18 % არ არის ურთიერთშესადარისი. თუ ეს არ არის გასაგები, მაშინ ასე ვიტყვი - ის დღგ დღგ-ს უფრო ჰგავდა, ახლანდელი დღგ კი - ბრუნვის გადასახადს. აშკარაა, რომ ეს სხვადასხვა გადასახადებია.
იგივე ვრცელდება ოფიციალურ-არაოფიციალურ გადასახადებზე შენი გაგებით. გასაგებია, რომ საზოგადოდ, 20 > 18, მაგრამ პროცენტებში ასე არ ითვლება. მაგალითად, 100-ის 5 % ბევრად მეტია, ვიდრე 10-ის 20%. ბარემ აქვე გკითხავ, როგორ ფიქრობ, რამდენია დღეს საწარმოთა ქონების გადასახადის განაკვეთი?

რაც შეეხება გამჭვირვალობას - თუ მთავარ მიზანზე ვსაუბრობთ, ჩემი მთავარი მიზანი ის არის, რომ ჩემ შემდეგ ჩემ შვილებს მამა არავინ შეუგინოს, თუმცა, ალბათ, ამას არ ვგულისხმობთ. :) გამჭვირვალობა ხელისუფლების კონტროლის მნიშვნელოვანი ბერკეტია და მე ამისთვის მჭირდება. უაზრო ხარჯები რომ შეღავათი არ არის, გეთანხმები და სწორედ მანდ ვარ მეც. მე მინდა, რომ შეღავათი მქონდეს. ამისთვის კი ხარჯების გამჭვირვალობა მჭირდება.

გეთანხმები, რომ კონტროლის მექანიზმების სახიფათოობაზე ერთად ვსაუბრობდით დიდი ხნის წინ. უფრო მეტიც, ჩვენ ერთად შევქმენით ამის საწინააღმდეგო მექანიზმებიც, რომლებიც ხელისუფლებამ არ გაიზიარა. მაგრამ არ ვარ საიმისოდ განწყობილი, რომ ვინმეს დავაყვედრო ეს.

ბ-ნო ირაკლი,მაინტერესებს,სხვა ქვეყნიდან ფიზიკური პირისათვის გადმორიცხული ფული იბეგრება თუ არა საშემოსავლოთი,ვთქვათ 20 000$ და მეტი.მადლობთ

ინვენტარიზაციის მუხლის სახიფათოობაზე ალბათ 5 წლის წინ დავიწყეთ საუბარი (ბატონ ირაკლისთან ერთად) და კარგია, რომ, როდესაც მაგან ”მოქმედება” დაიწყო, ახლა მაინც დაიმსახურა მცირე ყურადღება.
სამწუხარო კი ისაა, რომ, როდესაც ახლა მის საწინააღმდეგო პროპაგანდას იწყებენ, არ იციან ფინანსთა სამინისტროს არგუმენტები, თორემ იტყოდნენ - თუ ეს საერთო საქმეს, სახელმწიფოს და ბიუჯეტს სჭირდება - უნდა იყოს, აბა რაო.

ვერაფრით დავეთანხმები რომ 18% ზოგადად 20%-ზე მეტია. ამაზე პასუხი არის, რომ ადრე არასწორად ტოვებდნენ საგადასახადო ბაზიდან ზოგიერთ ბრუნვას - პრივილეგიის სახით, ახლა გავაუქმეთო.
ტვირთს რაც შეეხება, ცხადია, ახლა ოფიციალური (ანუ კანონმდებლობით განსაზღვრული) მაშინდელ არაოფიციალურს (ანუ რასაც კრეფდნენ) 2.5-ჯერ აჭარბებს, არ ვდავობ. თუმცა მაშინდელი ოფიციალური მაინც უფრო მაღალი იყო. შესაძლებელია ზოგ სექტორში გაუარესდა, მაგრამ ზოგადად ოფიციალური ტვირთი შემცირდა.
საჯარო ფინანსები დღეს ნამდვილად უფრო გამჭვირვალეა - უფრო მეტ ინფორმაციას აქვეყნებენ და ფინანსთა სამინისტროს ელემენტარულად ვებ-საითი აქვს, სადაც უამრავი ინფორმაცია მოიძებნება (ამაზეც მადლობა ღმერთს). სხვა საკითხია ის, გამჭვირვალება არის თუა რა ჩვენი მთავარი მიზანი - ჩემთვის არა. გამჭვირვალე, მაგრამ უაზრო ხარჯები არანაირი შეღავათი არ არის და გეთანხმები- რატომ არა 7%? 0% უკეთესია, მაგრამ არ მგონია ამაზე ოცნებობს ვინმე, დარწმუნებული ვარ ახლა ბევრი იმაზე ნერვიულობს 20% დაბალიაო.

ავტორი: გია ჯანდიერი
28.03.2010 18:58-ზე

არაოფიციალური ტვირთი საგადასახადო რეფორმებამდე იყო უფრო დაბალი ვიდრე ახლა. რაც შეეხება ოფიციალურს იგი რეფორმებამდე უფრო მაღალი იყო უდაოდ. მაგალითად დღგ 20%-დან 18%-მდ შემცირდა, ხოლო ხელფასზე გადასახადი 39.5%-დან 20%-მდე შემცირდა. არაფერს ვამბობ ფინანსური საქმიანობის შემოსავლების გადასახადების შემცირებაზე და დაგეგმილ გაუქმებაზე.
------------------------------------------------
არ გეთანხმებით ერთი მარტივი მიზეზის გამო - საგადასახადო ტვირთი მხოლოდ განაკვეთით არ იზომება. არც მხოლოდ დასაბეგრი ბაზით, თუმცა, ეს უკანასკნელი უფრო მნიშვნელოვანია. დღგ-ის 20 და 18 % არ არის ურთიერთშედარებადი, იმიტომ, რომ დღეს ბევრად უფრო მნიშვნელოვნად გაფართოვდა დასაბეგრი ბაზა (მაგალითად, დღეს არაპირდაპირ იბეგრება საზღვარგარეთ მომსახურების გაწევა. ეს ძალიან ტექნიკური საკითხია და ამ ბლოგის ფორმატში ძნელი იქნება მისი ახსნა. მენდეთ, ასეა).
იგივე შეიძლება ითქვას საშემოსავლო გადასახადზეც. ჩემი შეფასებით, ჯამური სახელფასო ტვირთი (ოფიციალური და არაოფიციალური), სულ ცოტა, არ შემცირებულა - გავითვალისწინოთ ხელფასის ოდენობა, სახელფასო გადასახადების მიმართება მოგება-დივიდენდზე გადასახადებთან და ა.შ.
აქვე უნდა გავითვალისწინოთ ის, რომ ადმინისტრირების გაუხეშებისა (და არა - გამკაცრების) და კანონის მრავალგვარი ინტერპრეტირების ფონზე გადამხდელების აბსოლუტური უმრავლესობა, ცდილობს, ზედმეტად გადაიხადოს გადასახადი და არ მოითხოვოს იგი უკან. მე ვიცი უამრავი გადამხდელი, რომლებსაც ზედმეტად გადახდილი აქვთ 100, 200, 500 ათასი ლარი და ამ თანხებს ბიუჯეტიდან არ ითხოვენ. ესეც მნიშვნელოვანი ტვირთია.
გარდა ამისა, ხელისუფლებამ გადასახადების ნაწილი მოსაკრებლების სისტემაში გადაისროლა (მაგალითად, წიაღით სარგებლობის ან სათამაშო ბიზნესის გადასახადები), რითაც გადამხდელთა ტვირთი არ შემცირებულა.
მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ჯარიმების მნიშვნელოვანი ზრდა. რაც მთავარია, ეს ჯარიმები არაადეკვატურად დიდია შესაბამის დარღვევებთან შედარებით.

ვერც იმაში დაგეთანხმებით, რომ საჯარო ფინანსები დღეს უფრო გამჭვირვალეა. მაგალითად, ზუსტად შეგიძლიათ, მითხრათ, რა თანხა დაიხარჯა თავდაცვაზე 2008 წელს და აქედან რა თანხა იყო საეჭვო (ანუ ისეთი, რომლის ხარჯვის ადეკვატურობა ეჭვს იწვევს) მიმართულების?

თქვენ მოწოდებებს ვიზიარებ, ოღონდ განაკვეთების გარეშე - რატომ 10% და არა, ვთქვათ, 7 ან 12 ?

და ბოლოს, უღრმესი მადლობა გამოხმაურებისთვის.

ავტორი: გია ჯანდიერი საიდან გვწერთ: ცხადია საიდანაც
27.03.2010 14:30-ზე

ინვენტარიზაციის მუხლი რომ გაახსენდათ - ახლა მაინც კარგია.
-----------------------------------------------
გია, არ ვიცი, ვის გულისხმობთ „გაახსენდათ“-ში. პრობლემა ის კი არ არის, რომ ინვენტარიზაცია, როგორც საგადასახადო კონტროლის ერთ-ერთი მეთოდი, არსებობს, არამედ ის, რომ იგი არ არის მკაცრად რეგლამენტირებული და კიდევ ის, რომ რაც რეგლამენტირებულია, იმასაც არღვევს ხელისუფლება.
კომუნიკაციების კომისიას რაც შეეხება, თავიდანვე მხარს ვუჭერდი მის გაუქმებას, რამდენადაც ვერ ვხედავ რაიმე მყარ ლოგიკას მისი არსებობისა. დღეს აშკარაა, რომ მარეგულირებელი კომისიები მონოპოლიების დანერგვას უწყობს ხელს და არა მათ შეზღუდვას. გაგახსენებთ - ერთ-ერთი პირველი გადაწყვეტილება, რაც ამ კომისიამ მიიღო, როცა ის შეიქმნა, იყო - საზღვარგარეთ სატელეფონო საუბარი არ შეიძლება 50 თეთრზე ნაკლები (!) იყოსო.

მცირე კომენტარი იმაზე, რამდენად გაიზარდა ან შემცირდა საგადასახადო ტვირთი:
საგადასადო ტვირთი შეიძლება იყოს ორი ტიპის:
ოფიციალური და არაოფიციალური.
არაოფიციალური ტვირთი საგადასახადო რეფორმებამდე იყო უფრო დაბალი ვიდრე ახლა. რაც შეეხება ოფიციალურს იგი რეფორმებამდე უფრო მაღალი იყო უდაოდ. მაგალითად დღგ 20%-დან 18%-მდ შემცირდა, ხოლო ხელფასზე გადასახადი 39.5%-დან 20%-მდე შემცირდა. არაფერს ვამბობ ფინანსური საქმიანობის შემოსავლების გადასახადების შემცირებაზე და დაგეგმილ გაუმებაზე.
სხვა საკითხია სახელმწიფო შემოსვლების ან გასავლების პროპორცია მთლიან შიგა პროდუქტთან შედარებით - იგი რეფორმებამდ 20%-ს არ აღემატებოდა, მაგრამ სამწუხაროდ(!), რეფორმებმა სახელმწიფო შემოსავლები გაზარდა და 2008 წლისათვის პიკურს მიაღწია (40%-მდე).
არ გაგიკვირდეთ, რომ ზემოთ ვთქვი ”სამწუხაროდ” მეთქი. მიუხედავად იმისა, რომ საჯარო ფინანსები ახლა უფრო გამჭვირვალეა და შესაძლებელია უფრო ხარისხიანადაც იხარჯება, ვრჩები სახელმწიფო ხარჯების რადიკალური შემცირების განუხრელ მომხრედ და როგორც ეს არაერთხელ მითქვამს საჯაროდ, მოვუწოდებ მთავრობას და ოპოზიციასაც გადახედონ საკუთარ მოსაზრებებს და:
- შევამციროთ დღგ დღესვე 10%-,მდე
- შევამციროთ საშემოსავლო გადასახადი 10%-მდე
- გავაუქმოთ საიმპორტო გადასახადები, გამონაკლისის გარეშე.
- სახელმწიფოს ხარჯები შევინარჩუნოთ მთლიანი შიგა პროდუქტის 15%-ს ფარგლებში.
- უარი ვთქვათ კონსტიტუციისა და კერძო საკუთრების შემლახავი ნებისმიერი საგადასახადო ადმინისტრაციული მოქმედებისაგან.

ინვენტარიზაციის მუხლი რომ გაახსენდათ - ახლა მაინც კარგია. ახლა იმას თუ დავამატებთ, რომ ამ მუხლის გამოყენებით ბიუჯეტის შევსება უფრო ადვილიაო (ვითომ) - დარწმუნებული ვარ თავის სიტყვას უკან წაიღებენ - ამ სიწმინდეს ხელით როგორ შევეხებითო.
იგივე ხალხი, როდესაც ეუბნები გავაუქმოთ კომუნიკაციების კომისიაო - ამის ნაცვლად ამბობენ - არა, ჯობია კანონი დაიცვასო.
მწარე სინამდვილეა...

დიდი მადლობა, მეგობრებო - პირველ რიგში, ნდობისთვის, მერე საინტერესო კითხვებისთვის და, რა თქმა უნდა, გაძლებისთვის. :)

ძალიან კარგ საზოგადოებაში მოვხვდი. მე ასე მგონია და, ვფიქრობ, არ მეშლება. წარმატებები და ტკბილი ძილი ყველას!

by: სიბილა from: საქართველო

გმადლობთ, სიბილა.

პირველ რიგში, ვფიქრობ, ადამიანებისთვის მოტივაციის ჩამხშობი სიღარიბე კი არ არის, არამედ იმის მოლოდინი, რომ ვიღაც მოვა და მოიტანს ოქროს მთებს, რძის მდინარეებსა და თაფლის კასრებს. ეს არის კომუნისტური წყობის ყველაზე დიდი დანაშაული ადამიანის წინაშე - ბინას, მანქანას, აგარაკს, საგზურებს, სამუშაოს, ხელფასს, პრემიას, მოკლედ, ყველაფერს საყვარელი პარტია და მთავრობა იძლეოდა. ხოლო თუ ხმას ამოიღებდი, უკანვე მიჰქონდა ყველაფერი. ამის შედეგად ადამიანებმა დაკარგეს საკუთარ თავზე (!) პასუხისმგებლობის გრძნობა და ზრუნვის მოტივაცია - უნიჭო თუ იყავი, 130 მანეთი გექნებოდა ხელფასი, გენიოსი იქნებოდი და 250-ს ან აცდებოდი, ან ვერა. რატომ უნდა ეზრუნათ ადამიანებს საკუთარ თავზე?

რა იყო აღმოსავლეთევროპული „შოკური თერაპიის“ არსი? - ადამიანებმა უცებ დაკარგეს ეს ყველაფერი, რამაც შოკი გამოიწვია, მაგრამ „თერაპია“ ის იყო, რომ მათ ცხადად უთხრეს - „ადამიანებო, მიხედეთ საკუთარ თავს! თქვენ არავინ დაგეხმარებათ!“ ამ ადამიანებმა მიიხედ-მოიხედეს და თავად დაიწყეს გადარჩენისთვის ზრუნვა.
ჩვენთან კი რა მოხდა? - შოკი თერაპიის გარეშე. აქამდე არსებული ყველა ხელისუფლება და ხელისუფლების მაძიებელი ადამიანებს პირდება, რომ მოვა, დააპურებს, მოეფერება. როცა ხელისუფლებაში მოდის, ეუბნება - აი, დღეს ვეღარ ვასწრებ შენ მოფერებას და ხვალიდან დავიწყებო. ასე გრძელდება 20 წელიწადია. ადამიანები კი სხედან და ელიან. ანუ გვაქვს 20-წლიანი შოკი და არ გვაქვს თერაპია. მე თავად ვოცნებობ ისეთ პოლიტიკოსზე, რომელიც მეტყვის - ხელისუფლებაში რომ მოვალ, არაფერს გავაკეთებ, ხელსაც არ შეგიშლი, საშუალებას მოგცემ, საკუთარ თავს მიხედოო. თუ ამასთანავე იმასაც ამიხსნის, რა მექანიზმით არ გააკეთებს არაფერს, - ჩემი ხმა ალალ-მისი.

მოკლედ რომ ვთქვათ, გამოსავალი საკუთარი თავის მიხედვაში მგონია. იმ გვირაბში კი, რომლითაც მივდივართ, სინათლე არ ანთია.

ეს კი რონალდ რეიგანის გამონათქვამია:
„ცხრა ყველაზე შემაძრწუნებელი სიტყვა ინგლისურად არის - „მე ვარ ხელისუფლებიდან და მე აქ ვარ, რომ დაგეხმაროთ“.

by: კაპიტანი from: სხვადასხვა

გმადლობთ კითხვისთვის.

პროტექციონიზმში რაიმე სარგებელს ვერ ვხედავ. სხვათა შორის, ამას ვერ ხედავდა ფრედერიკ ბასტიაც, რომელიც ამბობდა: „პროტექციონიზმი მსხვერპლად წირავს მომხმარებელს მწარმოებლის სასარგებლოდ, ე.ი. მიზანს - საშუალების სასარგებლოდ“.
მოდით, განვიხილოთ ეს სტერეოტიპი - „ადგილობრივ მწარმოებელს დაცვა ჭირდება“;
ჯერ განვსაზღვროთ, რა იგულისხმება „მწარმოებლის დაცვაში“? - ალბათ, ის, რომ მან წარმოების იმავე დონის პირობებში მეტი შემოსავალი მიიღოს. როგორ შეიძლება ამის მიღწევა? - ამ პროდუქტზე სტაბილური მოთხოვნის პირობებში კონკურენტების რაოდენობის შემცირებით (ანუ დეფიციტის შექმნით) და, შესაბამისად, ამ მწარმოებლის პროდუქტზე ფასების გაზრდით. ვინ უნდა გადაიხადოს გაზრდილი ფასი? - ცხადია, ადგილობრივმა მომხმარებელმა. რა გამოდის? - გვაქვს დეფიციტური ეკონომიკა, მაღალი ფასები და არჩევანდაკარგული მომხმარებელი. თუ ეს გვინდა, კი ბატონო, მივყვეთ პროტექციონიზმს.
მეორე სტერეოტიპი, რომელიც ამავე თემას ეხმიანება - „თუ წარმოება არ იქნება, არ იქნება დასაქმება“. კი, მაგრამ, რატომ? მომსახურების სფეროს მუშახელი არ ჭირდება? ან, იქნებ, იმპორტი ხდება თავისთავად, უცხოპლანეტელების მიერ (მე ვიცი არაერთი პირი, რომელმაც იმპორტით დაიწყო და შემდეგ თავად გახსნა წარმოება)? თუ წარმოების სფეროში დასაქმება უფრო პრესტიჟულია, ვიდრე მომსახურების სფეროში?
ეს ყველაფერი ეხება ეკონომიკის ყველა სფეროს - მათ შორის, სოფლის მეურნეობასაც.

ჩემი აზრით, ამაზე ღირს დაფიქრება.

by: თორნიკე from: თბილისი

თქვენ, ალბათ, გულისხმობთ საგადასახადო კოდექსის მუხლს ინვენტარიზაციის შესახებ, რომელიც ბოლო დროს „გაააქტიურეს“ საგადასახადო ორგანოებმა.
თავად ინვენტარიზაცია თავისუფალი ბაზრის პრინციპებს არ არღვევს, ისევე, როგორც დანა არ არის მაინცდამაინც მკვლელობის იარაღი. საქმე ის არის, როგორ გამოიყენებ ამ ინსტრუმენტს.

იმისათვის, რომ კარგად გავერკვეთ ამ ინსტრუმენტში, ცოტა წვრილად აღვწერ ამ პროცედურებს:

საგადასახადო კოდექსის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს ინვენტარიზაციის მოთხოვნა შეუძლია მხოლოდ ორჯერ წელიწადში (იმ პირებთან, ვინც არ ფლობს აქციზურ საქონელს - ალკოჰოლს, თამბაქოს, ნავთობპროდუქტებს. აქციზური საქონლის მფლობელ პირებთან ინვენტარიზაციის ჩატარება შეიძლება დღეში სამჯერ - ჭამის წინ ან ჭამის შემდეგ). აუცილებლობის შემთხვევაში მესამედაც შეიძლება, ოღონდ შემოსავლების სამსახურის უფროსის ბრძანებით.
ინვენტარიზაციის ჩასატარებლად აუცილებელია საგადასახადო ორგანოს უფროსის მოტივირებული (!) ბრძანება, რომლითაც იგი დაავალდებულებს გადასახადის გადამხდელს, თავად (!) შექმნას საინვენტარიზაციო კომისია და თავად ჩაატაროს ინვენტარიზაცია. ამ კომისიაში საგადასახადო ორგანოს თანამშრომლებიც შეიძლება ჩაერთონ, ოღონდ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამას ეს ორგანო მოითხოვს (ანუ, პრინციპულად, ეს აუცილებელი არ არის). თუ გადამხდელი 2 დღის ვადაში არ ქმნის ამ კომისიას, მაშინ (!) თავად საგადასახადო ორგანოს შეუძლია მისი შექმნა.
რაც შეეხება ინვენტარიზაციის დროს სათავსების დალუქვას - ეს არ არის აუცილებელი, მაგრამ ამის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელი (და არა - უფროსი!).
კანონში ასევე წერია, რომ ამ პროცედურამ არ უნდა შეაფერხოს გადამხდელის საქმიანობა (გონივრულ ფარგლებში).

პრაქტიკაში კი როგორ ხდება? - ბრძანებას არ აქვს მოტივაცია (თუ არ ჩავთვლით საგადასახადო კოდექსის მუხლების ჩამონათვალს), საგადასახადო ორგანოს თანამშრომლები პირდაპირ მიდიან გადამხდელებთან, ულუქავენ სათავსებს და ამის შემდეგ კვირაობით და თვეებით მიდის იმის გარკვევა, რამდენი „დაარღვია“ გადასახადის გადამხდელმა და რამდენს გადაიხდის აქედან. დალუქვით მიყენებული ზარალის ანაზღაურებაზე, ცხადია, ლაპარაკიც ზედმეტია.

საჭიროა მეტი კომენტარი?

by: სოლომონი from: თერნალი

ოფიციალური მონაცემები საწარმოთა ბრუნვის შესახებ ასეთია (იხ. http://www.geostat.ge/?action=page&p_id=211&lang=geo):

2000 წელს საწარმოთა ჯამური ბრუნვა მთელი ქვეყნის მასშტაბით შეადგენდა 3'781.4 მლნ ლარს, მათ შორის, მცირე საწარმოთა წილად მოდიოდა 1'265.5 მლნ ლარი, ანუ მთელი ბრუნვის 33%. 2009 წელს - მთელი ბრუნვა შეადგენდა 16'475.7 მლნ ლარს, მათგან მსხვილ საწარმოთა წილად მოდიოდა 14'103.2 მლნ ლარი (85 %), საშუალო საწარმოთა წილად - 1'278.8 მლნ ლარი (8 %), ხოლო მცირე საწარმოთა წილად - 1'093.7 მლნ ლარი (7 %). ე.ი. მცირე და საშუალო საწარმოთა წილი ჯამურად 15%-ის ფარგლებშია, მაშინ, როცა 2000 წელს მხოლოდ მცირე საწარმოთა წილი იყო 33%. ეს მონაცემები პირდაპირ მიუთითებს ბიზნესის მონოპოლიზებისკენ და ხსნის ხელისუფლების მოქმედების ლოგიკას (იმ ხმების გათვალისწინებით, რომ მსხვილ ბიზნესს, პრაქტიკულად მთლიანად, ხელისუფლების წევრები აკონტროლებენ) - აბა, საკუთარს ხომ არ „დაატერორებენ“?
მაგრამ აქ, ხელისუფლებებს, როგორც წესი, ავიწყდებათ ერთი გარემოება - მონოპოლია მარტო იმიტომ კი არ არის ცუდი, რომ ფასების გაძვირებას იწვევს, არამედ იმიტომაც, რომ ის თავის თავს ანადგურებს - კარგავს განვითარებისა და წინსვლის ყოველგვარ სტიმულს და ერთ მშვენიერ დღეს „ჩამოიშლება“ (ჩემი აზრით, სწორედ ამიტომ ინგრევა ერთ დროს თავზარდამცემი იმპერიები). ეს ჩამოშლა კი მტკივნეულია ყველასთვის - მონოპოლიის წვეროში მყოფი პირებისთვისაც (ხელისუფლებისთვის) და მათთვისაც, ვინც ამ ნანგრევებში მოყვება (მოსახლეობისთვის). სახელმწიფოს შიგნით ამგვარ ჩამოშლას კი „რევოლუცია“ ჰქვია.

by: ირაკლი from: Philadelphia

დავაზუსტებ - ჩემი აზრით, ხელისუფლებას სახელმწიფოში უნდა ჰქონდეს დაახლოებით ისეთივე ფუნქცია, როგორიც, ვთქვათ, ფეხბურთში აქვს მსაჯს - მისი ფუნქციებია სათამაშო მოედნის პერიმეტრის დაცვა და მოედნის შიგნით - მიუკერძოებელი არბიტრირება. ხელისუფლებისთვის პრიორიტეტების დაწესება იგივეა, მსაჯს რომ გოლის გატანის კომბინაციების დაგეგმვა და წახალისება დაავალო.
ერთიც არის - გაგიგიათ, მსაჯს თამაში „გაეკეთებინოს“? სამაგიეროდ, თამაშის „გაფუჭების“ რამდენი შემთხვევა იცით? ასევეა, საზოგადოდ, ხელისუფლებაც - წინსვლის გამოწვევა არ შეუძლია, დამუხრუჭება - რამდენიც გნებავთ.

განათლების სისტემას და სოფლის მეურნეობას რაც შეეხება, ამ მდგომარეობას აქვს სუბიექტური და ობიექტური მიზეზები. სუბიექტურ მიზეზებში გამოვყოფდი იმას, რომ, საზოგადოდ, ხელისფლებას ნაკლებად აინტერესებს განათლების დონის ამაღლება და სიღარიბის შემცირება - გაუნათლებელი და ღარიბი ადამიანები ადვილი სამართავი არიან. რამდენად განმსაზღვრელია ეს მოტივი ჩვენი ხელისუფლების მოქმედებებში - თავად შეაფასეთ.
რაც შეეხება ობიექტურ მიზეზებს, განსაკუთრებით, სოფლის მეურნეობაში - საქართველო მცირემიწიანი და მთაგორიანი ქვეყანაა. იმავდროულად, სოფლის მოსახლეობის წილი მთელ მოსახლეობაში თითქმის ნახევარია. აქედან გამომდინარე, მიწის ის ნაკვეთები, რომელიც გლეხებს აქვთ, არ არის საკმარისი მათი გამოკვებისთვის, არათუ ნამეტის ბაზარზე გასატანად. მიწა, პრაქტიკულად, არ წარმოადგენს კაპიტალს, მისი იპოთეკით დატვირთვა და კრედიტის გაცემა ბანკებს ბუნებრივად არ სურთ (რაში უნდა გამოიყენონ 1-2 ჰექტარი მიწა?), კრედიტის გარეშე მიწის დამუშავება, სანერგე-სათესლე-შესაწამლი მასალის ყიდვა, მოსავლის აღება, ძნელი წარმოსადგენია.
ამ თვალსაზრისით, შეიძლება მდგომარეობა შეემსუბუქებინა კოოპერატივების სისტემის დანერგვას, ანუ მდგომარეობას, როცა რამდენიმე გლეხი ერთობლივად აგირავებს თავის მიწის ნაკვეთებს, ერთობლივად იღებს კრედიტს და ამუშავებს მიწას, მაგრამ ომის მდგომარეობაში მყოფი ქვეყნისთვის ეს წარმოუდგენელია.

ჩემთვის ნაკლები მნიშვნელობა აქვს, დღევანდელ მდგომარეობას ხელისუფლება შეგნებულად ქმნის თუ შეუგნებლად. მთავარი ის შედეგია, რაც გვაქვს. მოქმედების „შეგნებულობის“ საკითხი კი, ალბათ, სასამართლომ უნდა დაადგინოს. იმედი მაქვს, ამის დროც მოვა.

by: arqivariusi-mako

მარგარეტ თეტჩერს თუ დავუჯერებთ (არადა, ვფიქრობ, უნდა დავუჯეროთ - გამოცდილი ქალბატონია), „უფასო არის მხოლოდ ყველი... - სათაგურში“. ამიტომ მგონია, წყლის მოწოდება უფასოდ შესაძლებელიც რომ იყოს, მკვეთრად უარყოფით შედეგებს მოიტანს. წყალი „უპრაგონოდ“ დაიხარჯება და, იმავდროულად, გრაფიკით იქნება. საერთოდ, მე ასეთი წესი მაქვს - პოლიტიკოსს, რომელიც რაღაცას „უფასოდ“ მპირდება, პირდაპირ ვუწოდებ მატყუარას (უკაცრავად, უხეში სიტყვისთვის) და აღარაფერს ვუსმენ. რაც შეეხება გაზისა და ელექტროენერგიის საფასურს, აშკარაა, რომ აქ ფასის შემცირების დიდი რესურსი არსებობს, თუმცა ექსპერტული შეფასება, სათანადო ინფორმაციის ნაკლებობის გამო, მიჭირს.

by: თორნიკე from: თბილისი

თავისთავად, საკონტროლო-სალარო აპარატებში ცუდს ვერაფერს ვხედავ, რადგან მათი არსებობა შედის მყიდველის (გამყიდველისაც, აღრიცხვის მოწესრიგების მიზნით) ინტერესებში. სხვა საქმეა, როცა აღრიცხვის ამგვარი მეთოდის დანერგვა იძულებით ხდება. მე ისეთი მეთოდების მომხრე ვარ, რომლებიც ბუნებრივად წარმოიშობა მყიდველისა და გამყიდველის ურთიერთობაში. დღეს, ჩვეულებრივ, არამეწარმე მყიდველებს საკონტროლო-სალარო აპარატის ჩეკები არაფერში არგიათ. ამიტომაც ქუჩები მოფენილია ამ ჩეკებით. ხელისუფლება კი მათრახით ცდილობს ამ აპარატების დანერგვას. მე რომ მკითხოთ, დავუშვებდი საშემოსავლო გადასახადში ნებისმიერი ხარჯის გამოქვითვას არამეწარმე ფიზიკური პირებისთვის, ოღონდ - დეკლარაციის წარმოდგენისა და ხარჯების საბანკო გადარიცხვით ან ამ ჩეკით დადასტურების პირობით, ხოლო სალარო აპარატების სავალდებულოობას გავაუქმებდი. ასეთ დროს მყიდველების მხრიდან გაჩნდებოდა მოთხოვნა ჩეკზე, ხოლო გამყიდველებს ამ აპარატის დადგმას კონკურენცია აიძულებდა და არა - ხელისუფლება. ნურც იმას მეტყვის ვინმე, რომ საშემოსავლო გადასახადს აღარავინ გადაიხდიდა. კი, ბატონო, ღარიბ მოსახლეობას აღარ მოუწევდა გადასახადის გადახდა (ეს ცუდია?), სამაგიეროდ, ამ ჩეკებით მისცემდა „მისამართს“ იმ პირისა, ვინც საქონლის გაყიდვით მიიღო შემოსავალი და ვისაც ეკისრება გადასახადის გადახდა. გადასახადს გადაიხდის ის პირიც, ვისი შემოსავლებიც აღემატება ხარჯებს. ამას, გარდა ზემოთქმულისა, სოციალური ეფექტიც ექნებოდა. ჩვენთან კი რა ხდება - შიმშილის პირას მყოფიც კი იხდის გადასახადს, რადგან არ შეუძლია, თუნდაც ძლივს შეკოწიწებული 50 ლარიდანაც კი რაიმე გამოქვითოს და ამით საგადასახადო ტვირთი შეიმციროს.
ამგვარი იძულებების შედეგია ის, რაც დღეს გვაქვს - მათრახიანი ხელისუფლება და აღშფოთებული ბაზრობის მოვაჭრეები. თუ მოვაჭრეები ძალიან აღშფოთდებიან, ხელისუფლება გადაავადებს ამ აპარატის ამოქმედების ვალდებულებას, თუ ნაკლებად - აჯარიმებს და გვაქვს „გამიშვი-გამატარე“. არადა, თუ ყველა აქტორის ინტერესებს გავითვალისწინებთ, ადვილად შეიძლება ნორმალური მდგომარეობის დამყარება.

საღამო მშვიდობის, ქ-ნო სიბილა

როცა ვამბობდი, რომ ომი ვერ აფერხებს ინვესტიციებს, იმას ვგულისხმობდი, რომ არსებობენ ინვესტორები, რომლებსაც სწორედ „არეული“ სიტუაციები ურჩევნიათ, რადგან ამ დროს ნოყიერი ნიადაგია შავი ფულის გასათეთრებლად. პრემიერის განცხადებამ კი წესიერი ინვესტორების გადაწყვეტილებაზე შეიძლება იმოქმედოს უარყოფითად.
ამ თვალსაზრისით, ვფიქრობ, გარემო არ შეცვლილა, თუ არ გაუარესებულა.

აქვე ერთიც უნდა შევნიშნო - რას ვგულისხმობთ „ინვესტიციაში“? საზოგადოდ, როცა მაღაზიაში პურს ვყიდულობთ, ესეც ინვესტიციაა ამ პურის მწარმოებლისთვის. თუ უძრავი ქონების შეძენას უცხოელების მიერ ინვესტიციად ჩავთვლით, მაშინ ასეთი ინვესტიციები არსებობს.
მაგრამ როცა ინვესტიციებზე ვსაუბრობთ, ალბათ, უნდა ვიგულისხმოთ ე.წ. „მწარმოებლური ინვესტიცია“, რომელმაც უნდა დაასაქმოს ადამიანები, შექმნას საქონელი თუ მომსახურება და მიიღოს მოგება. არ მგონია, ასეთი ინვესტირება ხშირად და დიდი მოცულობით ხდებოდეს. არც არის გასაკვირი - თუ ადგილობრივ ინვესტორებს აღარ სურთ საკუთარ ქვეყანაში ფულის დაბანდება და საზღვარგარეთ გარბიან (ან მივერეკებით), უცხოელს რატომ უნდა მოუნდეს აქ თეთრი ფულის დაბანდება?
კიდევ გავიმეორებ, დღევანდელი მდგომარეობა შეიძლება მიმზიდველი იყოს შავი ფულისთვის. მაგრამ დიდი ოდენობით შავი ფულის მოძრაობა სერიოზულად აზარალებს ქვეყნის იმიჯს და იზოლაციისკენ უბიძგებს ამ ქვეყანას. შედეგები კი ადვილად შეიძლება წარმოვიდგინოთ.

ქრომ, ვერ გეტყვით, ამგვარი სტრუქტურა არსებობს თუ არა, მაგრამ მოდით, ის ვიკითხოთ, რა გვაქვს საექსპორტო ჯართისა და ნედლეულის მეტი?

რაც შეეხება ამგვარი სტრუქტურის საჭიროებას, ესეც მეეჭვება - ყველას გვახსოვს, რომ ღვინის ექსპორტზე თავდაცვის მინისტრი ზრუნავდა, მარილის იმპორტზე - შინაგან საქმეთა მინისტრი. ალბათ, გვახსოვს შედეგებიც. არ მესმის, რატომ უნდა დადგეს უკეთესი შედეგი, თუნდაც სპეციალური სტრუქტურის შექმნით სახელმწიფოს ხელში.

ამ კითხვაზე, ნაწილობრივ, პასუხი უკვე გავეცი. ბიზნესი, საზოგადოდ, რისკიანი საქმეა და სახელმწიფოს ამგვარი რისკის გაწევის უფლება არ აქვს. თომას ჯეფერსონის გამონათქვამს თუ დავუჯერებთ, „მხოლოდ შეცდომაა ის, რასაც მთავრობის მხარდაჭერა სჭირდება. ჭეშმარიტება თავისით იკვლევს გზას“.
ვერც ერთი ბიზნესი ვერ განვითარდება, თუ გავაგრძელებთ ისეთ არასტაბილურ და ცუდ გარემოში ყოფნას, როგორშიც ვართ.
ევროპისგან მოწყვეტილობა, თავისთავად, ტურიზმისთვის პრობლემა არ არის (შეიძლება, პირიქითაც) - არ მგონია, ნეპალი ევროპელი ტურისტების ნაკლებობას განიცდიდეს. ბუნებრივი პირობები ტურიზმისთვის ნამდვილად გვაქვს, მაგრამ ამას, ვიმეორებ, სტაბილურად კარგი გარემო სჭირდება, რაც დღეს არ გაგვაჩნია, მით უმეტეს, „მოდელირებული“ სიუჟეტებისა და პოლიტიკოსთა მსგავსი რიტორიკის ფონზე.

თუ ხელისუფლება ამგვარ პროექტებში ხარჯავს ფულს, ჩემთვის ეს ნიშნავს, რომ მას ეს ფული ზედმეტი აქვს და არ იცის, სად წაიღოს. ცხადია, აჯობებს, რომ თანხები დაიხარჯოს სასამართლო სისტემის მოწყობაზე, უმწეოთა და დევნილთა მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე, გადასახადების შემცირებაზე, თვითმმართველობისთვის ფუნქციის მინიჭებაზე და ა. შ.

სახელმწიფოს ჩარევას ორი კერძო პირის ურთიერთობაში მე მხოლოდ ერთი როლის შემთხვევაში გავამართლებდი - როცა იგი გამოდის, როგორც მიუკერძოებელი არბიტრი.
თქვენი კითხვიდან ჩანს, რომ სახელმწიფოს მოქმედება ბანკებსა და მეანაბრეებს შორის ურთიერთობაში არ არის მიუკერძოებელი. ამიტომ, ვფიქრობ, ბანკები და მეანაბრეები ერთმანეთთან პირდაპირ, შუამავლების გარეშე, უნდა ურთიერთობდნენ.

საზოგადოდ, „მოვალეთა რეესტრის“ შექმნა არ არის ცუდი, თუ მისი მიზანი აფერისტებისგან თავის დაცვაა. მაგრამ ეს საკმაოდ ფაქიზი საკითხია. სამწუხაროდ, არ მაქვს ზუსტი ინფორმაცია, რა წესით ხდება მასში ინფორმაციის შეტანა, მაგრამ, ვფიქრობ, რომ ეს მხოლოდ სასამართლოს ან არბიტრაჟის გადაწყვეტილებით უნდა ხდებოდეს.

თქვენი კითხვა მრავალ ასპექტს მოიცავს - კრედიტების სიძვირეს, მოსახლეობის გამოუცდელობას ბანკებთან ურთიერთობის საკითხში და ა.შ. ეს მნიშვნელოვანი პრობლემებია და, თავის მხრივ, ჯაჭვურად უკავშირდება მრავალ სხვა პრობლემას.

ვეცდები, შემდგომ პასუხებში შეძლებისდაგვარად გავშალო ეს საკითხები.

თუთა,

თქვენი კითხვა, თუ სწორად გავიგე, თურქეთის მხრიდან ტრანზიტით გამავალ ავტომობილებზე გადასახდელი თანხის დაწესებას ეხება.
ორიოდე დღის წინ ხელისუფლებამ განმარტა, რომ ეს არის არა გადასახადი ან მოსაკრებელი, არამედ - საგარანტიო თანხა, რომელსაც იხდის ავტომობილის მძღოლი თურქეთის ტერიტორიაზე შესვლისას და იგივე თანხა მას უბრუნდება ამ ტერიტორიის დატოვებისას.
არ მაქვს საფუძველი, არ ვენდო ამ განმარტებას, რადგან თურქეთი ვაჭრობის მსოფლიო ორგანიზაციის წევრია და ამგვარ დისკრიმინაციულ ზომებს ერთი ქვეყნის მიმართ ვერ შემოიღებდა. ან მას ყველა ქვეყნის მიმართ უნდა შემოეღო ასეთი ზომა.
გარდა ამისა, ამგვარ „საგარანტიო“ ზომებს ბევრი ქვეყანა მიმართავს. ეს არის დაზღვევა იმისგან, რომ „ტრანზიტის“ საბაჟო რეჟიმში მოქცეული ტვირთი სინამდვილეში ქვეყნის ტერიტორიაზე არ დარჩება და ამით თავი არ იქნება არიდებული საიმპორტო გადასახადებისგან. საქმე ის არის, რომ ტრანზიტზე დაწესებული მოსაკრებლები და საიმპორტო გადასახდელები (საბაჟო გადასახადი, აქციზი, დღგ და სხვა) ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

ამის გამო, არ მგონია, რომ ამ გადაწყვეტილებას მნიშვნელოვანი პოლიტიკური დატვირთვა ჰქონდეს, თუმცა, გადამზიდავებს ერთ დამატებით უხერხულობას - მეტი ნაღდი ფულის საჭიროებას - მაინც უქმნის.

რაც შეეხება ბერკეტებს, ამგვარი ბერკეტები ჩვენც გვაქვს და შეგვიძლია ამის გაკეთება, თუმცა, პირადად მე ეს მიზანშეუწონლად მიმაჩნია.

„ბლოგოსფერო“ - ჩემთან მიმართებით ცოტა გადაჭარბებულია :)
არცერთ სხვა ბლოგზე (ფეისბუკს თუ არ ჩავთვლით) კომენტარი არ დამიწერია და ამ ბლოგზეც შემთხვევით მოვხვდი (ამას ქ-ნი ია უკეთ აღწერს), დამაინტერესა საზოგადოებამ და დავრჩი. სულ ესაა.
რაც შეეხება იმას, რა როლის შესრულება შეუძლია „ბლოგოსფეროს“ ღირებულებებზე შეთანხმების პროცესში - ვფიქრობ, გარკვეული გავლენის მოხდენა შეუძლია, თუმცა, ჯერჯერობით, ტელემედიის დაჩრდილვა ალბათ, გაუჭირდება. მე ვგულისხმობ სწორედ „ბლოგოსფეროს“ და არა სოციალურ ქსელებს. მათი გავლენა, ვფიქრობ, საკმაოდ მნიშვნელოვანია.

შევნიშნავ, რომ თქვენი მონაცემები არ არის ურთიერთშესადარისი. ეს მონაცემები ასახავს ერთი ქვეყნის შიგნით არსებული სიტუაციიდან გამომდინარე სიღარიბის შეფასებას, მათ შორის იმ ადამიანების შეფასებას, რომლებიც თავის თავს ღარიბებად მიიჩნევენ. ეს მონაცემები უფრო შესაბამისი იქნებოდა მდიდრებსა და ღარიბებს შორის „უფსკრულის“ აღსაწერად. რაც შეეხება სიღარიბის აბსოლუტურ შეფასებას, ამისთვის საერთაშორისოდ აღიარებულია 2 დონე - პირები, რომელთა ყოველდღიური შემოსავალი 2 დოლარზე ნაკლებია და პირები, რომელთა შემოსავალიც 1,25 დოლარზე ნაკლებია. ასეთი შეფასებით, სიღარიბის პირველ დონეზე იმყოფება საქართველოს მოსახლეობის დაახლოებით 30%, ხოლო მეორე დონეზე - 13 %.

გარკვეული კვლევები ამ მიმართულებით მიმდინარეობს, მაგრამ ძირეულ კვლევას ფინანსები ჭირდება. რამდენად აინტერესებს ეს ხელისუფლებას, შეფასება მიჭირს, სამოქალაქო სექტორში კი თქვენც იცით, როგორი უსახსრობაა.

ამა თუ იმ დარგის განვითარება არის იმ ადამიანების გადასაწყვეტი საკითხი, ვისაც ეს სფერო სარფიანად მიაჩნია და ვინც მასში ფულის დაბანდებას აპირებს. ჩემი აზრით, ნებისმიერი მითითება იმის შესახებ, თუ რომელ სფეროშია საჭირო ფულის დაბანდება, არაპროდუქტიულია და ნებისმიერი მეწარმე ნებისმიერ ხელისუფლებაზე ადრე გრძნობს, სად ღირს დაბანდება და სად არა.

მარტივი პასუხი ამ ტიპის კითხვაზე ასეთია: „ფიქრობთ, რომ ტურიზმი [ფეხსაცმლის წარმოება, სასტუმრო მომსახურება და ა.შ.] უნდა განვითარდეს? ჩადეთ მასში ფული!“

საღამო მშვიდობის, მეგობრებო.

თქვენ განკარგულებაში ვარ.