თორნიკე გორდაძე: ”ვფიქრობ, საჭიროა აფხაზებთან დაიწყოს საუბარი იმ მტკივნეულ თემებზე, საიდანაც წარმოიქმნა კონფლიქტი”

თუ დაინტერესდებით ერთი ცნობა : " 1990 წლის 4 დეკემბერს სსრკ-ს უმაღლესმა საბჭომ მიიღო საბჭოთა კავშირის ცენტრალური ხელისუფლების რეფორმის ფართო პროგრამა,რამაც გააძლიერა გორბაჩოვის ძალაუფლება. მიღებული იქნა მრავალი ინსტიტუციური ცვლილება:
გორბაჩოვმა გადაწყვიტა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობის შექმნა....

საბჭოთა კავშირის ფედერაციიის საბჭო, რომელიც მანამდე შედგებოდა 15 მოკავშირე რესპუბლიკის პრეზიდენტებისაგან გაფართოებული იქნა და მასში შეყვანილი იყვნენ ავტონომიური რესპუბლიკების პრეზიდენტებიც..."
' Jusque-là composé uniquement des présidents des 15 républiques fédérées,le Conseil de la Fédération est élargi aux présidents des républques autonomes...")
მისი კომპეტენციებიც გაიზარდა ,მას დაეკისრა ცენტრალური ხელისუფლებისა და რესპუბლიკათა ( როგორც მოკავშირე რესპუბლიკათა ისე ავტონომიათა) პოლიტიკების კოორდინაცია ( ამის წაკითხვა შეგიძლიათ ფრანგი მკვლევარი პასკალ ლოროს წიგნში "პერესტროიკის ისტორია- Pascal Lorot, Histoire de la perestroïka,PUF, Paris, 1993,p. 88°. ). ეს იმას ნიშნავს რომ დემოკრატიული საქართველოს მომსპობმა და საქართველოს ტერიტორიაზე ბოლშევიკური ავტონომიების შემქმნელმა ძალამ გადაწყვიტა მათი უფლებრივი გათანასწორება მოკავშირე რესპუბლიკებთან და ყველას ერთნაირად კრემლისთვის დამორჩილება. საქართველოს ბოლშევიკი ოკუპანტის "პოსტბოლშევიკმა" მემკვიდრემ დაიწყო ისტორიული საქართველოს ნარჩენის იურიდიული დაშლის პროცესი. ამას დაუპირისპირდა ბატონი ზვიად გამსახურდია და მის მიერ მობილიზებული ქართველი ერი. ისტორიული საქართველოს ნარჩენის დამცველები ალბათ იმსახურებენ პატივისცემას. უღრმესი პატივისცემით და მოწიწებით.

საინტერესოა: გამსახურდიას უდიდეს მიღწევადაა მიჩნეული აფხაზეთში ომის თავიდან აცილება (რაც მართლაც დიდი მიღწევაა უეჭველად) და არა ეროვნული ძალების მობილიზაცია საქართველოს სახელმწიფოებრიობის აღდგენის გამოსაცხადებლად. მაშინ იყო მხოლოდ მეორე გზა; გორბაჩოვის მიერ ნაკარნახევი პოლიტიკის გატარება, რაც გულისხმობდა სახაროვის კონსტიტუციის პროექტის ან მისი რაღაც ნაირსახეობის განხორციელებას. გორბაჩოვის სსრკ-ს უმაღლესი საბჭო და მთავეობა უკვე დგავდნენ საკანონმდებლო (და არა მარტო) ხასიათის ნაბიჯებს საქართველოს ავტონომიების უშუალოდ კრემლის დაქვემდებარებაში გადასაყვანად. ამაზე ლაპარაკია ევროპელი ავტორების მიერ დაწერილ პერესტროიკის ისტორიაშიც და კრემლის მხრიდან სეცესიონისტებისთვის გაწეულ დახმარებას რუსეთის პოლიტიკური ფიგურები დღესაც ამ აკანონებით და საბჭოთა კანონიერებით ამართლებენ. ასე რომ საქართველოს სახელმწიფოებრიობის აღდგენის გამოცხადება იყო ღია თავდაცვა კრემლის ამ იურიდიული-არამარტოიურიდიული აგრესიისაგან რამაც საქართველოს ასე თუ ისე რაღაც ისტორიული პერსპექტივა გაუხსნა. საქართველოსთვის ისტორიული პერსპექტივის გასახსნელად ეროვნული მობილიზაციის მიღწევაც ალბათ შეიძლება "რაღაც" მიღწევად ჩაითვალოს. ბატონ ზვიად გამსახურდიას განაჩენი ამიტომ გამოუტანეს, ბევრად ადრე საქართველოში შემდეგ დაბრუნებამდე.
ვისაუბროთ, როგორც ამბობდნენ საუბარში შეიძლება დაბადოს ჭეშმარიტებაც...

სასაკიკვდილო საფრთხის წინაშე მდგარ დღევანდელ საქართველოს ცემის აზრით პირველ რიგში სჭირდება არა პოლიტოლოგები არამედ მისი როგორვ ღირსეულ ადამიანთა ურიცხვ თაობათა თავგანწირვის,შრომის და სიყვარულის ნაყოფის პატივისმცემელი ადამიანები. " რა ვუთხარ იმ გუთნისდედას თავის მამის საფლავს ხნავდეს" ( თუ მამა-პაპის საფლავსო),თუ არ ვცდები, ნათქვამია. ეს აზრიც ანგარიშგასაწევია. არაა სწორი თანამედროვე კეთილდღეობისათვის მამა-პაპის საფლავებზე დისკოთეკის და,ვთქვათ , კაბარეების გამართვა. ეს რომ არ მოხდეს ისტორიის,მამა-პაპათა საფლავების ადგილის,მათი დამსახურებისა და ღვაწლის ცოდნა და დაფასებაა საჭირო. აფხაზეთზე ლაპარაკისას უნდა იცოდეთ თუ რა არის აფხაზეთი. როდესაც ამბობთ რომ ქართველების და სომხების ურთიერთობა გაართულა ილიას "ქვათა ღაღადმა" და მალავთ რომ მისი მარჯვენა ხელი და მეგობარი იყო კარგი ქართველი დრამატურგი,პუბლიცისტი და სტილისტი,წარმოშობით სომეხი არტემ ახნაზაროვი (ფსევდონიმი ჩიორა) მაშინ ან მატყუარა ხართ ან რაღაც არ გისწავლიათ და ორივე შემთხვევაში პოლიტოლოგიისაგან ძალიან შორსა ხართ. ძველებს უთქვამთ უდიდესი,ნამდვილი შეცდომაა გამოუსწორებელი შეცდომა. აღიარებული და გამოსწორებული შეცდომა და აქედან გამომდინარე უფრო თავმდაბალი ქცევა ნამდვილ პოლიტოლოგად და სწავლულად ჩამოყალიბების საწინდარია. ასე რომ ცნებებზე შეთანხმებაა საჭირო და ამ შეთანხმებისას ისტორიის ცოდნა უბრალოდ აუცილებელია. ბოდიში "ცოტა" გაბოროტებული ტონისთვის. მაგრამ იცით, როდესაც მოწმე ხართ იმისა თუ რა გულგრილად ყურებდა აფხაზეთში ( საქართველოში) მშვიდობიან ქართველთა და მათ თანამგრძნობ აფხაზთა ჟლეტას ამის მოწმე მსოფლიო რომელიც არკვევდა იმას იყო თუ არა ამაში დამნაშავე ბოლშევიკების მიერ თავში ცემით მოკლული მიხეილ ჯავახიშვილი არაა გამორიცხული გაბოროტება.

ისევ დიდი ბოდიში. უღრმესი პატივისცემით და მოწიწებით.

ეეეჰ, ბ-ნი თორნიკე გორდაძე გვიყურებს ფიქრიანი სახით და მსუბუქი ჟესტიკულირებით. თითქოს რაღაცის თქმა უნდაო, მაგრამ ხმას რომ არ იღებს? ... :) არადა დაგვპირდა...

ავტორი: filasofosi demokrate საიდან გვწერთ: emiie
16.12.2009 02:44
filasofosi demokrate,

თქვენი აზრით, პოლიტოლოგია ისტორიული მეცნიერების დანამატია?
მე მგონია, ქართულ პოლიტოლოგიას მოფიქრებული და არტიკულირებული უნდა ჰქონდეს, თუ შორეული არა, ახლო მომავლის შესაძლო გამოწვევები მაინც. ის ისტორია, რომელსაც დღეს ისტორიას ვარქმევთ, მითია, თუ სინამდვილე შეიძლება ხვალ ისევ შეიცვალოს, და ამიტომ აქ, პოლიტიკურმა მეცნიერებებმა უნდა გამონახოს შესაძლო ფორმულები მოსალოდნელი მოცემულობებისთვის, უფრო მეტიც, ეს ფორმულები საჭიროა ახალი პოლიტიკური მოცემულობების შესაქმნელად. მ.ფ.

ძვრფასო ბატონო მერაბ ფირცხალავა, არა მგონია რომ ჩემი აზრი თქვენთვის ან ვნმესთვის დიდად საინტერესო იყოს მაგრამ როგორც საქმეში ცოტათი ჩახედული ქართველი ვალდებული ვარ მოგახსენოთ შემდეგი რამ :

ა) აფხაზეთის აღარების საკითხის გარკვევამდე უნდა გავარკვიოთ თუ რა არის ეს აფხაზეთი.

ის რასაც დღეს აფხაზეთს უძახიან არის საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ლენინ-სტალინის არმიების მიერ გამოთლილი ერთეული. ამ ერთეულის საზღვრების მიღმა დარჩა ისტორიული აფხაზეთის ქალაქი სოჭი ( " მცირე აფხაზეთი"). ისტორიული აფხაზეთის აღმოსავლეთის საზღვარი ხან მდინარე ქსანზე გადიოდა და ხან კასპიის ზღვამდეც აღწევდა და მის ოქროს ხანაში მისი დედაქალაქები იყო ქუთაისი და თბილისი. ეს ისტორიია აფხაზეთის ტერიტორიის ნაწილზე.

ბ) ეხლა მოსახლეობაზე. შეიძლება თუ არა აფხაზეთი ეწოდოს სტალინისა და ორჯონიკიძის მიერ გამოთლილ ტერიტორიას რომელზეც მათმა სამართალმემკვიდრეებმა მოსპეს ისტორიული ქართული მკვიდრი მშვიდობიანი მოსახლეობა? ვფქრობ აფხაზეთის საზღვრების და მისი აღიარების,საზოგადოდ მისი მომავლის საკითხები პოლიტოლოგებთან ერთად აფხაზეთიდან გაძევებული ქართველების და იქ მხეცურად ჩახოცილი და ღორებისთვის საჯიჯგნად მიყრილი ქართველების ( თუ ქართული გვარების მატარებელი და ქართულად მოლაპარაკე, ქართველებისადმი კეთლგანწყობილი აფხაზების) გადარჩენილი ახლობლების აზრის გათვალისწინების გარეშე დაუშვებელია.

უნდა გაირკვეს რა არის აფხაზეთი და არის თუ არა იგი მხოლოდ აფსუებად თავის მწოდებელი ტომის და მისი მფარველი კრემლისთვის მოსაწონი ხალხის საკუთრება თუ აფხაზეთის ისტორიული მკვიდრი მთელი მოსახლეობის მშობლიური კერა,სახლი,
მხარე. დემოკრატიის წესები რომ ტრაიბალიზმს და მის მფარველებს არ მიიჩნევს მანც და მაინც დემოკრატიულ მოვლენად ეს ასე თუ ისე ცნობილია. ასე რომ აფხაზეთის მომავლის გადაწყვეტაში თავისი სიტყვა უნდა თქვან სულ მცირე ქუთაისელებმაც და თბილისელებმაც როგორც ისტორიული აფხაზეთის სტორიულ მკვიდრთა მემკვიდრეებმა. ეს არაა მარტო სახელოვანი და მჟღერი სახელების მქონე თანამდებობების პირთა საქმე. ეს საკითხი უნდა გადაწყვტონ იმათ ვისაც უანგაროდ უყვართ აფხაზეთი განურჩევლად მათი ეთნიკური კუთვნილებისა და რელიგიური მრწამსისა თუ უმრწამსობისა,იმათ ვინც ცნობენ ნამდვილ აფხაზეთს და არა მარტო აფხაზეთის ბოლშევკიკურ თუ პოსტბოლშევიკურ ფიქციას. უღრმესი პატივისცემით და მოწწებით აფხაზეთის სამეფოს შემქნელ ლეონთა ფანი ფილასოფოსი დემოკრატე.

თუ შეიძლება დავაზუსტებ ჩემს წინა შეკითხვას აფხაზეთის ცნობა-არცნობის შესახებ.

ბ-ნო თორნიკე,
თქვენ. როგორც პოლიტოლოგმა, იქნებ დაგვეხმაროთ და გაგვააზრებინოთ ოპციონალურად აფხაზეთის ცნობისა და არცნობის დადებითი და უარყოფითი მხარეები, შედეგები.

1. რად გვაძლევს ხელს მოცემულ პოლიტიკურ კონტექსტში აფხაზეთის არცნობა ? (რითია ეს არცნობა ცუდი საქართველოს სახელმწიფოსთვის, ან პირიქით, რა არის კარგი, ან ოპტიმალური მასში ?

2. რა დადებითი, ან უარყოფითი შედეგ(ებ)ი შეიძლება მიიღოს საქართველოს სახელმწიფომ აქტუალური პოლიტიკური კონტექსტის გათვალისწინებით, თუკი თბილისი დღეს დამოუკიდებლად სცნობს ამ მხარეს ?

გმადლობთ მ.ფ.

დიდი მადლობა ბატონო თორნიკე, ფრიად საინტერესო საკითხავია და მოსასმენი თქვენი პასუხები. სხვა ცოდნით და ასე ვთქვათ 'სხვა როტმიდან" დანახულ საქართველოს და მსოფლიოს სხვა გემო აქვს:)) კიდევ ერთხელ შემიძლია ვთქვა, რომ ქართული მედიასივრცე კიდევ ერთხელ "მეცოტავა" - მიუხედავად იმისა, რომ ყოველდღე უამრავი ჟურნალისტის ნამუშევარსა და მათი რესპონდენტების კომენტარს ვკითხულობ ეს სივრცე მაინც მწირია. და, ეს როდის? - როდესაც ასეთი შესანიშნავი საშუალება როგორიც ინტერნეტია არსებობს,
არამხოლოდ გამოცდილი დიპლომატების ნაკლებობაა აქ ამ ქვეყანაში......

კიდევ ერთხელ დიდი მადლობა!

უკაცრავად, წინა პასუხი გრძელი გამომივიდა და შუაზე გაიყო : აი გაგრძელებაც :

2003 წელს სააკაშვილს და მის მეგობრებს ცალსახად მხარს არ უჭერდა არც თეთრი სახლი და არც სახელმწიფო დეპარტამენტი და არც ამერიკის საელჩო თბილისში. მართალია მას დიდი ხანია მხარს უჭერდნენ ბრუს ჯეკსონი და ჯორჯ სოროსი, მაგრამ არც ერთი არ იყო სახელმწიფო ფიგურა. სოროსი საერთოდ ძალიან სკეპტიკურად იყო ბუშის ადმინისტრაციის მიმართ განწყობილი. ამერიკის ოფიციალური მხარდაჭერა მიხეილ სააკაშვილმა მოიპოვა პოსტ-ფაქტუმ, ე.ი. როცა მიხვდნენ რომ ის მაინც მოდიოდა ხელისუფლებაში და რომ ის იყო ნამდვილი ლიდერი. მეტსაც გეტყვით, ამერიკის მხარდაჭერა უფრო თვალსაჩინო გახდა მას შემდეგ რაც ბუშმა რამოდენიმ მარცხი იწვნია საგარეო პოლიტიკაში 2005 წლისთვის : სამხრეთ ამერიკაში მოვიდნენ აშკარად ანტი-ვაშინგტონური ძალები, ერაყში წარმატება გამოდგა ძალიან დროებითი და აშშ ჩაეფლო მძიმე ომში, არაბულ და საერთოდ ისლმურ ქვეყნებში ამერიკის პრესტიჟი ძალიან დაეცა, და ა.შ. თავად ამერიკას დაჭირდა ე.წ. "წარმატებული მაგალითის" წინ წამოწევა და ამ დროს საქართველო გახდა მათთვის კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი. სააკაშვილს და მის გუნდს რაღა თქმა უნდა არ შეეძლო ასეთ "საჩუქარზე" უარის თქმა (ე.ი. როცა მსოფლიოს ყველაზე ძლიერი სახელმწიფო თვლის რომ შენ, ანუ საქართველო ხარ მისი წარმატების მაგალითი მსოფლიოში), მითუმეტეს რომ ამ დროს უკვე რუსეთთან ურთიერთობა ხდებოდა სულ უფრო და უფრო პრობლემატური. ასე რომ საქართველო-ამერიკის ასეთი სიახლოვე უფრო რთული პროცესის შედეგი იყო, ვიდრე თავიდან დაგეგმილი რაღაც სცენარის რეალიზება.

კიდევ უფრო ქვემოთ თქვენ ამბობთ : "დემოკრატია დღეს ჩვენს ქვეყანაში მხოლოდ ფასადის როლს ასრულებს და პოლიტიკოსთა ,,ფუჭსიტყვაობის'' შემადგენელი ნაწილია". კიდევ ერთხელ გავიმეორებ რომ რაღა თქმა უნდა დემოკრატია საქართველოში დასახვეწია და პროგრესისათვის დიდი სივრცეა. ძალიან ცოტა მაგალითია რამოდენიმე წელიწადში სრულფასოვანი დემოკრატიის შექმნის მსოფლიოში. ჩვენი მეზობელი თურქეთი 75 წელია ცდილობს დემოკრატიის დამყარებას, იყო ოთხი სამხედრო გადატრიალება, სამოქალაქო ომი ფაქტიურად სამხრეთ-აღმოსავლეთ პროვიციებში, პოლიტიკის და მაფიის ურთიერთშერწყმის პერიოდები, პრესის თავისუფლების შეზღუდვები და ა შ. დღესაც თურქეთში არ გვაქვს სრულყოფილი დემოკრატია. რომ არ ვილაპარაკოთ სხვა მეზობლებზე. თქვენ მეტყვით რომ ბალტიის და ცენტრალური აღმოსავლეთის ქვეყნებში ხომ არის დემოკრატიაო. კი ბატონო, გეთანხმებით, არის. მაგრამ აქ ჯერ-ერთი სხვა ისტორიული გამოცდილებაა (ჩეხოსლოვაკია, სანამ მას ნაცისტები და შემდეგ კომუნისტები დაიპყრობდნენ არაფრით ჩამოუვარდებოდა ინგლისს და საფრანგეთს დემოკრატიული ინსტიტუტების განვითარების დონით), მერე კიდევ ისინი საკმაოდ სწრაფად და უმტკივნეულოდ იქნენ მიღებული EU-ში და ნატოში, რამაც მათ სახელმწიფო მშენებლობი ყველაზე დიდი - უსაფრთხოების პრობლემა მოუხსნა. საქართველოს ამ სტრუკტურებში გაერთიანება ძალიან დიდ იმპულსს მისცემდა დემოკრატიის ფორმირებას (ესპანეთი, პორტუგალია და საბერძნეთი ავტორიტარული რეჟიმების დამხობისთანავე რომ არ მიეღოთ ევრო გაერთიანებაში, შეიძლება ამ ქვეყნებში დემოკრატიის ჩამოყალიბება ძალიან რთული და მტკივნეული ყოპილიყო. მაგრამ
საქართველოში ეს პროცესები სხვაგვარად წარიმართა - ჯერ ეთნოკონფლიქტები, მერე სამოქალაქო ომი, ფაქტიური პროტექორატი რუსეთის მხრიდან 1993 წლის მეორე ნახევრიდან და ა.შ. ეს რაღა თქმა უნდა არ ნიშნავს რომ ჩვენ კიდევ ასი წელი უნდა ველოდოთ სრულყოფილ დემოკრატიას, მაგრამ იმ რეალურ ჩონჩხს რომელიც კანონმდებლობით არსებობს (თქვენ მას "ფასადს" უწოდებთ), საზოგადოებამ, პოლიტიკურმა ძალებმა უნდა შეასხან ხორცი პოლიტიკური ბრძოლით და უდიდესი შრომის ხარჯზე.

ახლა უნდა დაგტოვოთ. აუცილებლად ვუპასუხებ შეკითხვას აფხაზეთის დამოუკიდებლობის ცნობა არ ცნობაზე, მაგრამ მოგვიანებით. კვირის განმავლობაში.

ღამე მშვიდობის
თგ

ღამე მშვიდობისა, დაპირებისამებრ ცოტა დროით ვუბრუნდები ფორუმს. ჩემი დათვლით რვა შეკითხვაა (კაპიტანს სამი შეკითხვა აქვს ერთ პოსტ-ში). რადგან ძალიან გვიანია და ხვალ ადრე მაქვს შეხვედრები, მხოლოდ ერთს ვუპასუხებ ახლა, დანარჩენს კვირის განმავლობაში თუ არ მიწყენთ.

ჯერ ჩემს სეხნია თორნიკეს ვუპასუხებ თბილისიდან (სხვებმა უკვე დასვეს კითხვები)

თქვენ ამბობთ რომ "ვარდების რევოლუციის შემდეგ საქართველომ მკვეთრად გამოხატული პროდასავლური ორიენტაცია აირჩია". მე ვიტყოდი რომ ეს ორიენტაცია უფრო ადრე არსებობდა. ჯერ კიდევ შევარდნაძის დროს. გემახსოვრებათ რას წერდა შევარდნაძეზე რუსეთის პრესა და რაღაში არ ადანაშაულებდნენ მას (ჩეჩენ ტერორისტების ლამის ხელმძღვანელობიდან დაწყებული, ბერინგის ზღვაში თევზჭრის სექტორების ამერიკისთვის ჩუქებამდე). მოსკოვში საქართველოზე "ჯვარი დასვეს" ჯერ კიდევ სააკაშვილამდე, უბრალოდ ამ უკანასკნელს ნაკლებად გაუმართლა ვიდრე შევარდნაძეს, რადგან რუსეთი 2000-წლებში ბევრად უფრო გაძლიერდა. მინიმუმუმ იმ დროიდან, რაც საქართველომ უარი თქვა უფლება მიეცა რუსეთისთვის მის ტერიტორიაზე ჯარების გადაეადგილებინა ჩეჩნეთის მეორე კამპანიის დროს (1999წ), მოსკოვმა ჩათვალა რომ საქართველო იყო მტრული სახელმწიფო. ზოგი ექსპერტი ფიქრობს რომ რუსეთმა 1995 წლიდანვე დაიწყო საქართველოს დასჯაზე კვლავ ფიქრი (მას შემდეგ რაც დაიწყეს რუსეთიდან პირდაპირ დანიშნული ძალოვანი მინისტრების შეცვლა), ასე რომ ათვლის წერტილი ამ საქმეში ვარდების რევოლუციამდე ბევრად უფრო ადრე დაიწყო. ის კი არა სააკაშვილის მოსვლის შემდეგ რუსეთში ზოგიერთი ამბობდა (როგოზინიც კი მაგალითად) რომ მასთან უფრო ადვილი იქნებოდა ურთიერთობა. თავად სააკაშვილის პირველი ჟესტიც რუსეთის მიმართ გაკეთდა მისი არჩევისთანავე. მაგრამ მალე აღმოჩნდა რომ რუსეთს და საქართველოს კეთილმეზობლობა სხვადასხვანაირად ესმოდათ და სიტუაციაც მალე გაუარესდა.

უფრო ქვემოთ თქვენ ამბობთ რომ "რევოლუციის''დამფინანსებლებისა და შემსრულებებლების უმეტესობა სწორედ თანამედროვე დასავლურმა ცივილიზაციამ აღზარდა". მე შემიძლია ჩემი აზრი გითხრათ. ვარდების რევოლუცია არ ყოფილა ამერიკის სცენარი. 2003 წლის ზაფხულში მე ვიმყოფებოდი ვაშინგტონში, სადაც მეტ-ნაკლებად ყველა მნიშვნელოვან "თინქ თანქებში" მქონდა შეხვედრები და ინტერვიუები. არსად არ მიუნიშნებიათ რომ საქართველოში ისინი რევოლუციას ამზადებდნენ, ის კი არა გარკვევით ვერავინ ამბობდა თუ ვინ იქნებოდა შევარდნაძის შემდეგ პრეზიდენტი. სააკაშვილი განიხილებოდა როგორც ერთ-ერთი შესაძლო მომავალი პრეზიდენტი, და არა ერთადერთი. სახელმწიფო დეპარტამენტთან ყველაზე უფრო დაახლოებული ანალიტიკური ცენტრების წარმომადგენლები დარწმუნებულნი იყვნენ რომ შევარდნაძეს ბოლომდე უნდა მიეყვანა მისი საპრეზიდენტო ვადა და შემდეგ ალბათ "ახალგაზრდა დემოკრატთაგან ერთ-ერთი" გახდებოდა პრეზიდენტი. რასაკვირველია ისინი ცდილობდნენ დაერწმუნებინათ შევარდნაძე რომ მას არ გადაეცა ხელისუფლება კომრუმპირებული პოსტ-საბჭოთა ინტერესთა ჯგუფისთვის რომელიც გაერთიანდა "ახალი საქართველოს" ბლოკში. ამისათვის მათ ჯეიმს ბეიკერიც (როგორც ბ-ნი ედუარდი მას ფამილიარულად ეძახდა - "ჯიმ ბეიკერი") კი გამოაგზავნეს. თუმცა მან მაინც საპირისპირო გააკეთა.

პირველად შემოვედი; ძალიან მაინტერესებს თემა, მაგრამ ვერ ვპოულობ გორდაძის პასუხებს ამ საინტერესო შეკითხევბზე; მეც მიმაჩნია, რომ ვაღიაროთ რუსეთი ჯინაზე აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობა და კეთილმეზობლური ურთიერთობა დავიწყოთ ეს რუსეთს საქართველოს დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ ბრძოლის ყველანაირ შანსს გამოაცლის; ხოლო შემდეგ დავინახავთ თუ მოუნდებათ ჩვენ ძმებს რუსეთის მგარველობის ქვეშ დიდზანს დარჩენა? თავად უნდა გდაწყვიტონ. ჩვენი დევნილი თანამოძმეებიც აირჩევნ სად ურჩევნიათ ცხოვრება. არა??

... და რა მოხდება, თუ საქართველო სცნობს აფხაზეთის დამოუკიდებლობას?

თორნიკე,
მეორე კითხვა უკვე გამოგზავნილი მქონდა და "თქვენობით" იმიტომაა. :)
კიდევ ერთხელ და ბევრჯერ - მადლობა!

დიდი მადლობა ლაჩო, კაპიტანო და სოლომონ საუკეთესო სურვილებისთვის.

ყველას მათ ვისაც ვერ ვუპასუხე ბოდიშს ვუხდი. ქართული კლავიატურით წერას ჩემდა საუბედუროდ და სამარცხვინოდ დიდ დროს ვანდომებ. მოგვიანებით შვეცდები შემოვიდე და კიდევ რამოდენიმე კითხვას ვუპასუხო.

ლოკი გამარჯობა,

მე მგონი ყველა კითხვაზე რთული ესაა. სწორედ შენი ასაკის ვიყავი (შენაც შენობით მომმართე, გთხოვ).

განსხვავება იყო პირველ რიგში ის რომ ბევრად უფრო თავისუფლები ვიყავით არჩევანში (ევროპაში). როცა უფროს კლასებში ხარ და წლების მანძილზე უკვე თავისუფლად ეუფლები იმ ცოდნას რაც გაინტერესებს და არა იმისთვის სწავლობ რომ კარგი ნიშანი მიიღო, უკვე შენთვის სწავლა არის არა არასასიამოვნო პროცედურა, არამედ მოთხოვნილება. როცა შენ თვითონ ხედავ რომ სულ უფრო და უფრო უკეთესად ფორმირდები როგორც ადამიანი და შენი თავით ხდები კმაყოფილი (და არ ცდილობ რომ მასწავლებელი იყოს შენით კმაყოფილი პირველ რიგში), ეს არის დიდი სიამოვნება და სტიმული რომ უფრო მეტი ისწავლო.

განათლება ყველა ქვეყანაში არის ძალიან რთული სფერო და მრავალი პოლიტიკოსი "ემსხვერპლა" განათლების მინისტრობას დასავლეთშიც კი.

ლოკი დიდი ბოდიში რომ ასე მოკლედ გიპასუხე, მაგრამ მაგვიანდება. იმედი მაქვს უფრო ვრცლად გიპასუხებ მალე. თავს მოაურე და გული არ გაიტეხო რაც მთავარია.

ბატონო თორნიკე,

დიდი მადლობა სტუმრობისთვის. სამწუხაროდ ფრანგული არ ვიცი. მას შემდეგ რაც კაპიტანმა (თანაბლოგერმა) თქვენს შესახებ ინფორმაცია მოგვაწოდა, ვეძებ თქვენს სტატიებს, კვლევებს, თუმცა ამაოდ. :) ისევ კაპიტანმა მომაწოდა რამოდენიმე ინტერვიუ რუსულ ენაზე. ძალიან ბევრ თქვენს მოსაზრებას ვიზიარებ და ვისურვებდი საქართველოში ექსპერტული აზრი ცხელ გულზე არ იქმნებოდეს.

წარმატებებს გისურვებთ!

დიდი მადლობა ბატონ თორნიკეს.

მადლობა ლაჩო კითხვისთვის,

ამ თემაზე გაუთავებლად შეიძლება საუბარი. მე ისეთი შთაბეჭდილება შემექმნა (რუსეთში, საქართველოში და სხვაგან მრავალ ადამიანთან, პოლიტიკოსთან, ექსპერტთან) შეხვედრების და საუბრების შემდეგ რომ ამ ომის თავიდან აცილება იყო ძალიან რთული. მრავალჯერ დამიწერია ამის შესახებ, სამწუხაროდ უფრო ფრანგულ ენაზე, თუ წაიკითხავთ გამომიგზავნით. 7 აგვისტოს ომი არ დაწყებულა, ის დამთავრდა ფაქტიურად 7 აგვისტოს, ან ბოლო ფაზაში შევიდა. აგვისტოში საქართველოს მთავრობას ქონდა არჩევანი რამოდენიმე ძალიან ცუდ სცენარს შორის. ან არ ეომათ საერთოდ და ქართულ ხეობები, ან კიდევ უფრო მეტი მაინც დაიკარგებოდა. და ეს მოხდებოდა 1992-93 წლის სცენარით, ითქმებოდა რომ "ოსურმა ფორმირებებმა აიღეს თამარაშენი,ქურთა და ა. შ". შეიძლება კიდევ მეტიც, ყარაბაღის სცენარით, ანუ დამატებითი ტერიტორიებით ბუფერის შესაქმნელად. რუსების 6-7 აგვისტოს განცხადებები რომ "ოსები გამოვიდენენ მათი კონტროლიდან", სწორედ ამ სეცნარზე გვაფიქრებინებდა. გავითვალისწინოთ ისიც რომ უომრად დანებებას სააკაშვილს არცერთი პოლიტიკური ძალა არ აპატიებდა.

მეორე ცუდი სცენარი იყო ეომა საქართველოს და მცირე შანსი ქონოდა რომ ყველაფერი არ დაეკარგა. ეს იმ შემთხვევაში თუ რუსეთის ჩარევა არ იქნებოდა ძალიან მასიური. თუკი რუსეთი ჩაერეოდა მთელი მისი პოტენციალით (რაც მოხდა), მაშინ მხოლოდ დროს მოგება იქნებოდა შესაძლებელი და იმაზე ლოცვა რომ დასავლეთი ჩარეულიყო დროულად. ერთადერთ "მოგებად" ჩაითვლებოდა ის რომ აღარავინ იტყოდა რომ ამ ომში ოსურმა ფორმირებებმა დაამარცხეს საქართველოს რეგულარი არმია, რუსეთი იძულებული იქნებოდა ჩამოეგლიჯა ნიღაბი და ეთქვა, მე ვომობ და არა კოკოითი. ეს მოხდა. დღეს არავის ჯერა რომ იქ რუსეთმა ჰუმანიტარული ოპერაცია განახორციელა, ან რომ ოსებმა იბრძოლეს. ყველაფერს თავისი სახელი დაერქვა. დაღუპულებისთვის და ახალი ლტოლვილებისთვის ეს ვერაფერი ნუგეშია, მათ წინაშე საქართველო ვალშია. მაგრამ სამომავლოდ ეს უფრო მყიფეს ხდის რუსეთის პოზიციას, მას დაუფარავ აგრესორად წარმოაჩენს.

შეცდომები კი ყველას ქონდა. ქართველებსაც, რუსებსაც, დასავლეთსაც. ტალიავინის დასკვნამ აღიარა კიდეც რომ დასავლეთის უდიდესი შეცდომა იყო რომ კონფლიქტის დარეგულირების ინტერნაციონალიზაცია არ მოხდა (რასაც მუდმივად ითხოვდა საქართველო) და რუსეთს, რომელიც არ შეიძლებოდა ყოფილიყო ნეიტრალური მოთამაშე, მიეცა დარეგულირებაზე მონოპოლია. ევროპელები იფიცებიან რომ ასეთი რამ აღარ განმეორდება სხვა კონფლიქტებთან მიმართებაში.

უკაცრავად, ბ-ნო სოლომონ
ბოლო თქვენი შეკითხვა გამომრჩა. ძალიან რთულია საქართველოში პროფესიონალი დიპლომატების მოძებნა. საქართველოს არ აქვს დიპლომატიური სკოლა, საიდან იქნებოდა როცა ქვეყანა დამოუკიდებელი არ ყოფილა. მსოფლიოში სულ ალბათ ოც-ოცდახუთ ქვეყანას თუ აქვს ძლიერი დიპლომატიური სკოლები. ყველაფერი შეფარდებითია რაღა თქმა უნდა, იდეალურად ნამდვილად არ არის საქმე, მაგრამ, მერწმუნეთ ერთი თხუთმეტი წელია ვხვდები რეგულარურად ქართველ დიპლომატებს დასავლეთში და მათი დონე ნამდვილად იმატებს. ნამდვილად ბევრი კაზუსი ხდებოდა წინა პერიოდებში. საქართველოს უშუალო მეზობლებს თუ შევადარებთ (თურქეთს და რუსეთს არ ვგულისხმობ, პირველ ხუთსაუკუნოვანი დიპლმატია ყავს, მეორეს თითქმის ოთხი), ამ სფეროში ნამდვილად არ ვართ ბოლონი.

ბატონ სოლომონს წყალტუბოს დამამშვენებელ თერნალიდან (ეს ხუმრობით, ნამყოფი ვარ მანდ),

სააკაშვილზე თუ რას ფიქრობს პირადად ესა-თუ ის ევროპელი პოლიტიკოსი, მე მგონი არ არის გადამწყვეტი პოლიტიკის გატარებაში. რომ ჩამოვყვეთ თუ რას ფიქრობს სარკოზი საპატეროზე, მერკელი სარკოზიზე ან ბერლუსკონიზე, კაჩინსკიზე, რას ფიქრობდნენ ევროპელი პოლიტიკოსები ბუშზე, ან პირიქიით, ეს უკანასკნელი ევროპელ პოლიტიკოსებზე, თუნდაც რა პირადი აზრის არიან პუტინზე, ან მედვედევზე, მერწმუნეთ რომ გაგიკვირდებათ და სააკაშვილი ნამდვილად არ იქნება სხვებზე მეტად "გაკიცხული". ეს არ ნიშნავს რომ ეს ქვეყნები არ თანამშრომლობენ, მიუხედავად პირადი სიმპატიისა თუ ანტიპატიისა ქვეყნის მეთაურებს შორის.

ავღანეთს რაც შეეხება, რუსეთთან ახალი ომის შემთხვევაში 900 ჯარისკაცი სამწუხაროდ არსებითად სიტუაციას ვერ შეცვლის. მათი იქ გაგზავნა კი იმას ემსახურება რომ დასავლელმა პარტნიორებმა გაიაზრონ რომ საქართველო ნატოში მიღების შემთხვევაში არ იქნება მხოლოდ დახმარებაზე შემყურე, არამედ საკმოდ ოპერატიულად შეძლებს ძალების რაღაცა რაოდენობის მობილიზაციას საერთო მიზნებისთვის. მე მგონი ნატოს ქვეყნებმა ძალიან დადებითად მიიღეს ის ფაქტი რომ საქართველო პროპორციულად ასეთ დიდ ნაკადს აგზავნის ავღანეთში. ეს აღნიშნული იქნება როგორც დიდი პლიუსი როცა საქართველოს ნატოში წევრობაზე რეალურად დაისმება კითხვა. ახლა მტავარია მსხვერპლი რაც შეიძლება ნაკლები იყოს.

რაც შეეხება რაფაელ გლუკსმანს. ეს ადამიანი წლების მანძილზე, ჯერ კიდევ ომმამდე, ძალიან გულშემატკივრობდა საქართველოს და არა მხოლოდ მის პრეზიდენტს. როდესაც ნიკოლა სარკოზი არჩეული იქნა პრეზიდენტად, იმ დღეს ამის აღსანიშნავ სპონტანურ მანიფესტაციაზე, რაფაელ გლუკსმანი იყო ადამიანი რომელიც მოვიდა საქართველოს დროშით. ეს მისთვის არავის უთხოვია. რაფაელმა და ანდრე გლუკსმანებმა სარკოზის ღიად დაუჭირეს მხარი იმ პირობით რომ ეს უკანასკნელი იქნებოდა აქტიური კავკასიის რეგიონში, რომ რუსეთში აქტიურად შეუწყობდა ხელს დემოკრატიას და ა.შ. მათმა სარკოზისადმი ასე ღიად მხარის დაჭერამ ბევრის, მათ შორის ანდრე გლუკსმანის ყოფილი მეგობრების კრიტიკა გამოიწვია. მაგრამ არ რისკზე წავიდენენ. მე მართლაც მიმაჩნია რომ ეს ადამიანი ძალიან სერიოზულად მუშაობს საქართველოს სასარგებლოდ. ვაცალოთ.

ბატონ გორიგი ხარაშვილს, ბოდიში თქვენს კითხვაზე იყო ბოლო პასუხი, გამომრჩა თქვენი სახელი და გვარის დაფიქსირება

"გადატვირთვას" ჯერ რეალური ეფექტი არ ჰქონია კავკასიაში. ეს იყო ობამას ადმინისტრაციის ნების დემონსტრირება. თუმცა ამას როგორც ფაქტორს ითვალისწინებს ყველა მოთამაშე ტავისი მომავალი პოლიტიკის დაგეგმვის დროს. ასე რომ ამას აუცილებლად ექნება გამოძახილი სომხეთ-თურქეთის დაახლოების საკითხში, აზერბაიჯანის და თურქეთის ურთიერთობაში. საქართველო რუსეთის ურთიერთბაში გარღვევა ნაკლბად სავარაუდოა ახლო მომავალში. იმ უაღრესად ოპტიმისტურ სცენარშიც კი, რომლის მიხედვითაც ამერიკა-რუსეთს შორის დათბობას ვითომ შეიძლება შეეწიროს პუტინის კურსი და გაძლიერდნენ შედარებით ლიბერალური ძალები მედვედევის ირგვლივ.

ევროპის როლი გაიზარდა. ეს პროცესი ნელა მაგრამ მაინც წინ მიდის. EUMM-ს შექმნა ევროპის 27 ქვეყნის მიერ, მართალია ჩვენ შეიძლება შორიდან დიდ არაფრად გვეჩვენოს, მაგრამ გარწმუნებთ რომ ეს საკმაოდ დიდი პლიუსი და პროგრესია. რუსეტ-EU სამიტებზე ყოველთვის არის საქართველოზე საუბარი და ხაზის გასმა რომ მედვედევ-სარკოზის შეთანხმება არ სრულდება. ეს ჯერ რეალურ შედეგს არ იძლევა, მაგრამ რუსეთის გამოსვლებს "რიხს" ართმევს, ცოტა უფრო "თავმდაბლად" აყალიბებს ახლა თავის პრეტენზიებს.
"აღმოსავლეთის პარტნიორობაც" საკმაოდ კარგი ინიციატივაა, რომელიც ევროპას მნიშვნელოვან მოთამაშეს ხდის.

პატივცემულ კაპიტანს,

გმადლობთ კითხვისთვის. იშვიათად მომისმენია აზრი რომ ერთი სამხრეთ კავკასიური სახელმწიფო, ან ფედერაცია უფრო მოსახერხებელი რომ იყოს. მაგრამ ინტეგრაციის და მაქსიმალურად დაახლოებაზე ყველა მიუთითებს. თუმცა სერიოზულმა ხალხმა კარგად იცის რომ რეგიონი ჩვენი იმდენად რთულია და სამ ქვეყანას შორის იმდენი დაგროვილი პრობლემაა (მარტო ყარაბაღის ომიც კმარა), რომ ამ ეტაპზე ამის განხორციელება ძნელი იქნება.

საქართველო ერთი პერიოდი ცდილობდა უფრო წინ წასულიყო ვიდრე მისი მეზობლები ევროპასტან და ნატოსთან დაახლოების სფეროში, ამიტომაც უპირატესობა ენიჭებოდა შავი ზღვის აუზის ქვეყნად ჩვენს წარმოჩენას (განსაკუთრებით ბულგარეთის და ღუმინეთის EU და ნატოში გაერთიანების მერე. თუმცა ეს პროცესები შენელდა 2008 წლის ომის შემდეგ

მოკლედ ძალიან :
1.გამსახურდიას ყველაზე დიდი შეცდომა (ჩემის აზრით ბევრი დიდი შეცდომა იქნა ამდროს გაკეთებული, მაგრამ ეპოქა და პერიოდი იყო ისეთი რომ გამოცდილი პოლიტიკოსები და თანაც არა აპარატჩიკები პოსტ-საბჭოთა სივცეში ნაკლებად იყვნენ) იყო ის რომ დაბრუნდა საქრთველოში 1993 წლის სექტემბერში. მიღწევა ალბათ ის რომ იმავე აფხაზეთში მოახერხა და ომი თავიდან აიცილა 1990-91 წლებში. თუმცა ვიმეორებ რომ მისმა დაბრუნებამ ეს მიღწევა გააბათილა.

2. შევარდნაძის ყველაზე დიდი შეცდომა იყო ის რომ ვერ გამოიყენა რუსეთის არნახული სისუსტე 1990 წლებში და ვერ მოაგვარა აფხაზეთის და ცხინვალის კონფლიქტები. არადა ამის შანსები და მანევრირებისთვის უსაზღვროდ მეტი შესაძლებლობა ჰქონდა. დიდი მიღწევა ალბათ ის იყო, რომ მან, საბჭოთა ადამიანმა აიღო ორიენტაცია დასავლეთზე და მანვე თქვა უარი რუსული ვერსიით "ნეიტრალიტეტზე" და საჯაროდ გამოაცხადა რომ 2005 წელს ნატო-ს კარს მივუკაკუნებთო. არუნდა დაგვავიწყდეს როგორი რუსული წნეხის ქვეშ აღმოჩნდა საქართველო 1993 წლიდან, იყო ფაქტიური რუსული პროტექტორატი.

3. სააკაშვილის შეცდომა ალბათ საკადრო პოლიტიკაში დაშვებული შეცდომები. ზოგჯერ სერიოზული. მიღწევა ალბათ ის რომ სახელმწიფო შედგა. რა ღა თქმა უნდა ყველაფერი შეფარდებითია, მაგრამ მე მგონია რომ დამოუკიდებლობის შემდეგ სახელმწიფო ასეთი სტაბილური არ ყოფილა (2008 წელს თუ არ ჩავთვლით)

გამარჯობათ კიდევ ერთხელ,
დავიწყებ ეთერში ვერ დასმულ კითხვებზე პასუხის გაცემას:

პროგნოზის გაკეთება ყოველთვის სარისკოა, მითუმეტეს 20-30 წლიანის. ამ შემთხვევაში როგორც მეცნიერმა წესით და რიგით ძალიან ფრთხილი პასუხი უნდა გაგცეთ,იმდენად ფრთხილი, რომ შეიძლება საერთოდ გამოუყენებადი იყოს (იმდენი პირობები და კონდიციები იქნეს ნათქვამი რომ პროგნოზის ალბათობა ძალიან დაბალი იყოს). მაგრამ რახან მედია სივცეში ვართ და ასეთ სავარჯიშოს დავთანხმდი, გიპასუხებთ ნაკლებად ფრთხილად და რისკის შეგნებით.

ალბათ დიდი მოთამაშეები იქნებიან აშშ, ჩინეთი, ინდოეთი, ბრაზილია, ევროპა. ეს უკანასკნელი დიდი იქნება თუ მასში შევლენ ადრე თუ გვიან თურქეთი და უკრაინა. არ არის ბოლომდე გამორიცხული რომ ერთ მშვენიერ დღეს რუსეთმაც მოინდომოს მასში გაერთიანება, თუ მანამდე არ დაიშალა. რუსეთი მოინდომებს რომელიმე ბლოკს მიუერთდეს (უფრო ალბათ ევროპას, რადგან თუ ჩინეთს მიუერთდა ეს იქნება ამ უკანასკნელის დიქტატით განხორციელებული ერთობა და არა ნებაყოფლობითი), განსაკუთრებით მაშინ, როცა მოინელებს იმპერიულ სინდრომს და მიხვდება რომ მისი მდგომარეობა მეტად მყიფეა. რაც უფრო მალე მიხვდება ამას მით უკეთესი იქნება მისთვის. თუ ეს არ მოხდა ალბათ რუსეთში დიდი კატაკლიზმების ალბათობა გაიზრდება. ეს ქვეყანა ჩემი აზრით ცალკე ვერ იქნება დიდი მოთამაშე. მხოლოდ ბირთვული არსენალი არ არის საკმარისი რომ დიდი მოთამაშე იყო. პაკისტანსაც აქვს ბირთვული იარაღი, მაგრამ მუდმივი არასტაბილურობა და უკიდურესი ეკონომიკური სისუსტე ახასიათებს. ფაქტია რომ რუსეთმა ჯერ-ჯერობით ვერ შექმნა თანამედროვე ეკონომიკა, თანამედროვე ფინანსები, ეფექტური ბიუროკრატია. ის რჩება სასარგებლო წიაღისეულის(განსაკუთრებით ენერგორესურსების) ექპლუატაციაზე დამყარებული ეკონომიკის ქვეყანა. რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში მას ხდის მყიფეს. რუსეთის სახელმწიფოს ერთიანობას ემუქრება მისი იმპერიული ბუნება. ჩრდილოეთ კავკასია რჩება უკიდეურესად არასტაბილური (ეს ცალკე დიდი საუბრის თემაა) და სახელმწიფო ვერ წყვეტს ვერცერთ აქტუალურ პრობლემას ამ რეგიონში. მხოლოდ კლასიკური იმპერიული მეთოდებით გადის ფონს ჯერჯერობით : ფსონი დადე ერთ ჯგუფზე მეორეს წინააღმდეგ, შემდეგ მეორეზე მესამეს წინააღმდეგ და ა. შ. ეს მეთოდი ძალიან პრიმიტიულია და თუ მე-19 საუკუნემდე მოკმედებდა, ახლა და მითუმეტეს ნაკლებად იმოქმედებს. იგივე შეიძლება ითქვას რუსეთის ჩინოვნიკურ ეკონომიკაზე, რეპრესიული აპარატით (რომელიც ამავე დროს კორუმპირებულიცაა) ეკონომიკის მართვა მას ხდის ძალიან არაა ეფექტურს.