საქართველოში არსებობს აზრი, რომ საზოგადოება ორადაა გაყოფილი: ტრადიციის დამცველებად და მოდერნიზაციის მომხრეებად. პირველები (რომლებსაც ჰგონიათ, რომ ერის უმეტეს და უკეთეს ნაწილს შეადგენენ) თავს ქართველობის და მართლმადიდებლობის მესვეურებად თვლიან და მოდერნიზაციის მომხრეებს ეკლესიის მტრობას და ქართველობის გადაგვარებას აბრალებენ. მეორენი კი  პირველებს რეტროგრადობაში, ობსკურანტიზმში, ეთნონაციონალიზმში, ქსენოფობიაში და რასიზმში  სდებენ ბრალს. ვფიქრობ, რომ სურათი ასეთი მარტივი არ არის: კავშირი ამ ორ "ბანაკს" შორის უფრო დიდია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს. ყველაზე მარტივი მაგალითი რომ მოვიყვანო, საქართველოს მთავრობა, რომელსაც ეკლესიის მტრობას აბრალებენ ხოლმე, სინამდვილეში ეკლესიას ყოველწლიურად საბიუჯეტო და სპეციალური ფონდებიდან აფინანსებს. პირადად მიხეილ სააკაშვილს, ისევე როგორც მის მასწავლებელსა და წინამორბედს, ედუარდ შევარდნაძეს, თავისი, საკმაოდ დიდი წვლილი აქვს შეტანილი ეკლესიის გამდიდრებასა და პოლიტიკური გავლენის მოპოვებაში.

თავის მხრივ, მართლმადიდებელი ეკლესია, რომელსაც ხშირად აბრალებენ ხოლმე ზოგადად სეკულარული, განსაკუთრებით კი დასავლური კულტურის სრულ უარყოფას, სინამდვილეში ამ კულტურის არა მარტო მატერიალური პროდუქტებით სარგებლობს, არამედ ინტელექტუალურითაც.  ორ მგალითს მოვიყვან, ერთს საქართველოდან და ერთსაც რუსეთიდან (რომელიც საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ძირითად ინტელექტუალურ წყაროა).

დეკანოზი არჩილ მინდიაშვილი ერთ-ერთ ქადაგებაში საუბრობს იმაზე, რომ ანტიქრისტე დაიბადება მოსკოვს და პეტერბურგს შუა და მერე თორმეტი წლის ასაკში გადავა ამერიკაში. დეკანოზს საერთოდ მდიდარი ფანტაზია აქვს და სამეცნიერო (რბილად რომ ვთქვათ, სამეცნიერო-პოპულარულ და, სიმართლე რომ არ დავმალოთ, ფსევდოსამეცნიერო) და რელიგიურ დისკურსებს იოლად აერთებს ხოლმე. ამ ქადაგებაში მოყოლილი ისტორია სხვაგვარადაა აწყობილი და რელიგიურ დისკურსს პოპ-კულტურის დისკურსთან აჯვარებს: ის სერაფიმე საროველის წინასწარმეტყველების და ამერიკული მხატვრული ფილმი "ომენის" ნაზავს წარმოადგენს. რუისისა და ურბნისის ეპისკოპოსი მეუფე იობი (აქიაშვილი) კი გვიქადაგებს, რომ "2013 წელს მზეზე მოხდება აფეთქება. მაგნიტური ველი მოიცავს მთელ კაცობრიობას", შემდეგ კი გამოიწვევს საკომუნიკაციო საშუალებების გამორთვას და ადამიანების გაგიჟებას. ეს, მეუფე იობის სიტყვით, "მეცნიერული ახსნაა, რომელიც, რა თქმა უნდა, ემთხვევა მამათა წინასწარმეტყველებებს".   დეკანოზი არჩილისა და მეუფე იობის მცდელობა, სამეცნიერო და რელიგიური დისკურსები დააკავშირონ, უფრო სწორად კი რელიგიურ დისკურსს მეცნიერების ავტორიტეტი შესძინონ, იმის მანიშნებელია, რომ მხოლოდ ეკლესიის ტრადიციაზე დაყრდნობა ამ სასულიერო პირებს რატომღაც არასაკმარისად მიაჩნიათ და საჭიროდ თვლიან საკუთარი პოზიციების მეცნიერულ გამყარებას. 

შემდეგი მაგალითისათვის რუსეთს მივაკითხოთ. ცოტა ხნის წინ გახმაურდა რუსეთის პატრიარქის, კირილეს საათის ამბავი. მისი უწმინდესობის მაჯაზე ცნობილი ფრანგული (ამჟამად შვეიცარული) ფირმა "ბრეგეტის" საათი შეუნიშნავთ.  "ბრეგეტის" ტარება ჯერ კიდევ რევოლუციამდელ რუსეთში ითვლებოდა სოციალური პრესტიჟის ნიშნად. როდესაც ქრონომეტრის ფასი (დაახლოებით 30 000 $) ცნობილი გახდა და ხალხის გაკვირვება გამოიწვია, რად უნდა ნეტავი პატრიარქს ასეთი ძვირი საათიო, სურათებიდან, სადაც პატრიარქ კირილეს ეს საათი ეკეთა, "ბრეგეტის" რეტუშირება სცადეს. მაგრამ პრიალა მაგიდაზე საათის ანარეკლის წაშლა დაავიწყდათ. ესეც რომ გახმაურდა, ძველი სურათები ისევ დააბრუნეს, საპატრიარქოს პრესცენტრს კი მოუწია სპეციალური განცხადების გაკეთება. ამ განცხადებით, პატრიარქს ასეთი ძვირადღირებული საათი იმისათვის სჭირდება, რომ "ეკლესიის საზოგადოებრივი პრესტიჟი გამოხატოს". უცნაური ის არის, რომ ეკლესია პრესტიჟს და ავტორიტეტს არა საკუთარი ტრადიციის, არამედ შვეიცარიელი მესაათეების მეშვეობით იმკვიდრებს.

ეს შემთხვევები სიმპტომატურია. ეკლესიის ავტორიტეტი, რომელიც ზედაპირზე ძლიერად და შეურყევლად გვეჩვენება, შიგნიდან ასეთი მყარი აღარ ჩანს და თავის მხრივ სეკულარულ კულტურას და მის ნიშნებს ეყრდნობა. საკრალური და სეკულარული კულტურები ერთმანეთს ერწყმის და ერთგვარ დიფუზიას განიცდის. საკრალური კულტურის ნიშნებს სეკულარული კულტურა ითავსებს: აქედან მოდის ყოველი ეკლესიის წინ პირჯვრის გადაწერა, პატრიარქის სადღეგრძელო სუფრაზე, მაღაზიათა ქსელი "სამოსელი პირველი", ფსევდორელიგიური ლირიკა და მუსიკა, ზედაპირული რელიგიური სოციალიზაცია ("მამაოსაგან" შვებულებაში წასვლაზე კურთხევის აღება, სარეცხი მანქანების და ტელევიზორების კურთხევა და ა.შ).  საკრალური კულტურა კი სეკულარული კულტურის ნიშნებს ითავისებს (აქედან მოდის სასულიერო პირებისათვის ბოლო მოდელის ჯიპების და მობილურების აუცილებლობა). შედეგად ვიღებთ "პოპ-მართლმადიდებლობას", მართლმადიდებლობის ხალხურ ვერსიას, რომლის მატარებლები როგორც სასულიერო, ისე საერო პირები არიან. სწორედ ეს არის დღევანდელი ქართული პოპ-კულტურა (ან ყოველ შემთხვევაში მისი ერთ-ერთი ვერსია).

არ გამიკვირდება, თუკი ეს შეხედულება ბევრს დაუსაბუთებლად და გამაღიზიანებლადაც მოეჩვენება. დასტურად კიდევ ერთ მაგალითს მოვიყვან. "ნეტგაზეთში" ასეთ ახალ ამბავს გადავაწყდი: "პატრიარქის საიუბილეო კონცერტს პარიზში ივანიშვილი და ხელისუფლება აფინანსებენ". პრინციპში, არ არის გასაკვირი, რომ სახელმწიფო პატრიარქის 80 წლის იუბილეს და აღსაყდრების 35 წლისთავს აღნიშნავს. ბოლო-ბოლო საზოგადო პირებს იუბილეებს სახელმწიფო საბჭოთა კავშირიდან მოყოლებული უხდის. პრინციპში, არც ის იქნებოდა გასაკვირი, რომ საიუბილეო კნოცერტზე პატრიარქის მუსიკალური კომპოზიციები შესრულებულიყო (მისი უწმინდესობა მოყვარული კომპოზიტორია). მაგრამ სრულიად გაუგებარია, რატომ უნდა ჩატარდეს პატრიარქის საიუბილეო კონცერტი პარიზში (სადაც 200-კაციანი დელეგაცია გაემგზავრება), რომელიც ზოგადად რელიგიურობის და კერძოდ მართლმადიდებლობის ცენტრად ძნელად თუ ჩაითვლება. უფრო სწორად, გაუგებარი იქნებოდა, თუკი რელიგიური და სეკულარული ფასეულობების დიფუზიას  (იუბილე, როგორც პატივის მიგების არსებითად სეკულარული ფორმა, პარიზი, როგორც "მოდერნის დედაქალაქი",  ბომონდის დაბადების ადგილი და პარალელურად ერთ-ერთი ცენტრი იმისა, რასაც ეკლესია ვითომ ასე ძალიან ებრძვის) ვერ დავინახავდით. ამ შემთხვევაში პატრიარქი არა მარტო და არა იმდენად ქართველი მართლმადიდებლების წინამძღვარია, არამედ ქართველების პოპ-ხატი (pop-icon), რომლის თაყვანისცემა სხვამხრივ შეურიგებელ ადამიანებს აერთიანებს. უფრო პოპულარული პოპ-ხატი საქართველოს დიდი ხანია არ ჰყოლია და, ამდენად, საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი, რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, ჩვენი ეპოქის ტრენდს, ან თუ გნებავთ სულისკვეთებას, ზედმიწევნით გამოხატავს.

რაში მდგომარეობს ეს ტრენდი და  რატომ არის საქართველოში პოპულარული კულტურა (ან მისი ერთ-ერთი ფორმა) რელიგიურად შეფერილი? ყოველი საზოგადოება აყალიბებს შეკითხვებს, რომლებსაც ადრე საჭირბოროტოს დაარქმევდნენ. ამ შეკითხვებზე შეიძლება სხვადასხვანაირი პასუხები არსებობდეს (პრინციპში, ნებისმიერი კულტურა შეგვიძლია აღვწეროთ როგორც ასეთი შეკითხვებისა და მათზე გაცემული სხვადასხვა პასუხების ერთობლიობა). სხვადასხვა "ბედნიერების ინდექსები" გვიჩვენებენ, რომ "საშუალო ქართველი" თავისი ყოფით კმაყოფილი არ არის. აქედან რომ გამოვიყვანოთ შეკითხვა, რატომ არ არის "საშუალო ქართველი" ბედნიერი, შეიძლება ბევრი პასუხი მივიღოთ: ა) იმიტომ რომ ბევრი სოციალური პრობლემა არსებობს ბ) მთავრობის ბრალია, რომელიც მხოლოდ საკუთარ კეთილდღეობაზე ფიქრობს გ) ოპოზიციის ბრალია, რომელიც მთავრობას არ აცდის საქმის კეთებას დ) ღმერთი გვსჯის გ) ჩინელების (სომხების, იეღოველების, თათრების, რუსების) ბრალია და ა.შ. ყოველი პასუხი ამგვარ შეკითხვაზე კულტურულ (ხანდახან კი ანტიკულტურულ) სივრცეებს ქმნის (მაგ. ბოლო პასუხმა ასეთი ტიპის შეკითხვაზე 30-იან წლებში გერმანია ანტიკულტურულ სივრცედ გადააქცია).

ახლა კი მთლიანად უნდა გადავიდე ვარაუდის სფეროში. ჩემი აზრით, მართლმადიდებლობის პოპ-კულტურული ფორმა, სხვათა შორის, ამ შეკითხვაზე თავისებური პასუხი და რამდენიმე ემოციის პროექციაა: მომავლის შიშისა და კარგი ცხოვრების სურვილის ერთდროულად (ჰიპოტეტურ შეკითხვაზე: "რატომ არ არის "საშუალო ქართველი" ბედნიერი", პასუხის ჩემი ვერსია იქნებოდა: იმიტომ, რომ ცუდად ცხოვრობს და მომავლის ეშინია ანუ ეშინია რამის გაკეთებისა საკუთარი მდგომარეობის გამოსასწორებლად).  ამ შიშისაგან თავშესაფრის შემოთავაზება ვერცერთმა სეკულარულმა ინსტანციამ ვერ შეძლო. მარლთმადიდებელი ეკლესია, უფრო სწორად კი მართლმადიდებლობის პოპულარული ფორმა (რომელიც ჩნდება "მიწოდებისა" და მოთხოვნის" გადაკვეთის წერტილში), საკრალიზებული გლამური, ან, თუ გნებავთ, გლამურული საკრალურია. ის არის ხატი, ან თუ გნებავთ სარკე, რომელიც გვიჩვენებს, რა აკლია და რა უნდა რომ ჰქონდეს "საშუალო ქართველს" (ან, ყოველ შემთხვევაში, ქართველების ერთ, არც თუ ისე პარატა ნაწილს): ავტორიტეტი, რომელიც, ერთი მხრივ, ურყევ მეტაფიზიკურ გარანტიებს, მეორე მხრივ კი  შემოწირულ, ან, თუ გნებავთ, ნაჩუქარ, არა საკუთარი შრომით მოპოვებულ კეთილდღეობას (სხვანაირად რომ ვთქვათ, დაუმსახურებელი კეთილდღეობის მეტაფიზიკურ ლეგიტიმაციას) ემყარება: კეისრისა და ღვთისა ერთ ჭურჭელში.

ამას წინათ წერილი დავწერე ქართულ ტელევიზიებზე, დიდი გამოვიდა და ბოროტი. როცა მოვრჩი და წავიკითხე, მივხვდი, რომ ვერ გამოვაქვეყნებდი - ძალიან არაკოლეგიალური ვიყავი. აბსოლუტურად ყველას ვლანძღავდი. ყველას “იმედის” გარდა, რადგან ისინი ამას ჩემზე უკეთ უკეთებენ საკუთარ თავს. მერე წერილში მოვძებნე ყველაზე უწყინარი ნაწილი, ამოვიღე საკუთარი სახელები, ნაწყვეტი დავარქვი და ამ ბლოგზე დავდე.

მოგეხსენებათ, ტელევიზია მარტო ინფორმაცია არ არის. იდეაში მას გართობისა და განათლების ფუნქციაც უნდა გააჩნდეს.

განათლება - ახლა ტელევიზორია და ძალიან ბევრიც არ უნდა მოსთხოვო, ნუ, ლექციას ხომ არ წაგიკითხავენ?! მაგრამ რა განათლებაზეა ლაპარაკი, როცა დღის განმავლობაში ერთი და იმავე არხის სამ სხვადასხვა დროს გასულ საინფორმაციო პროგრამაში ბელგიის ქალაქ ლიეჟის სახელი ერთხელაც არ ემთხვევა მის ორიგინალურ დასახელებას?!

კიდევ იმაზე ვღიზიანდები, როცა ოფიციოზს პრეტენზია აქვს, რომ ნათარგმნი ფილმებით მოსახლეობას უცხო ენას ასწავლის. რა უცხო ენის სწავლებაზეა ლაპარაკი, როცა მასწავლებელმა მშობლიურიც არ იცის?!

რაც შეეხება გართობას, აქ თითქოს ყველაფერი რიგზე უნდა იყოს: ღლაბუცი ხომ სამი ცენტრალური არხიდან ორის პროფილია?! პირადად მე მათ პროგრამებზე არ მეცინება. მე უფრო იმ გადაცემებზე მეცინება, სადაც, წესით, არ უნდა გაგეცინოს. მაგალითად, საინფორმაციო პროგრამებზე. ისე არ მინდა გაიგოთ, თითქოს ამ პროგრამებში იუმორის წინააღმდეგი ვიყო. პირიქით, ძალიან მომწონს BBC-ს ახალი ამბების წამყვანის ერთი ძველი ხუმრობა, რომელსაც ყველას ვუყვები ხოლმე და არც თქვენთვის დავიზარებ: დიქტორმა მაყურებელს მიულოცა ლონდონში ახალი საავტომობილო გვირაბის გახსნა და დასძინა - დღეიდან ერთი სატრანსპორტო საცობიდან მეორეში ბევრად უფრო სწრაფად მოხვდებით, ვიდრე ამ გვირაბის აშენებამდეო.

ღმერთმა დამიფაროს, ჩვენს წამყვანებს ასეთი დონე მოვთხოვო. მათი ძალიან მადლობელი დავრჩები მხოლოდ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ საკუთარი სახელების სწორად გამოთქმას შეძლებენ. სიცილით კი მათი კოლეგების მიერ მომზადებულ სიუჟეტებზე გავიცინებ.

მაგალითად, ძალიან მამხიარულებენ იმ ბოროტმოქმედების მეზობლები, რომელთა დანაშაულიც კვალიფიცირებულია, როგორც “საზარელი მკვლელობა დამამძიმებელი გარემოებებით”. საშინაოდ გამოწყობილი ეს სათნო ქალბატონები კამერების წინ გაოცებას ვერ მალავენ:

- როგორ გეკადრებათ?! მაგას ვინ იფიქრებდა?! ჭიანჭველას არ გაჭყლიტავდა, არა გენაცვალე, ბუზს არ ააფრენდა. საერთოდ ისე უყვარდა მწერები, ერთი სკაც კი ჰქონდა და სულ ფუტკრებს ეფერებოდა.

- მარტო მწერები?! უნდა გენახა მცენარეები როგორ უყვარდა. რაღაც პატარა ბუჩქიც კი დარგო სახლის უკან, მოფარებულში, შვილივით უვლიდა. გაგიჟდა კინაღამ ნერვიულობისაგან, უბნის ბიჭებმა რომ დაუკრიფეს.

მაგრამ, სანამ ამ სიუჟეტს გვაჩვენებენ, დანაშაულს დეტალურად აღწერს საინფორმაციო პროგრამის წამყვანი. შემდეგ ის სიტყვას გადასცემს დანაშაულის ადილზე მყოფ ჟურნალისტს, რომელიც უკვე იქიდან მოგვიყვება ზუსტად იმავე ისტორიას. შემდეგ ეს ჟურნალისტი, თავის მხრივ, ალაპარაკებს ბოროტმოქმედის მეზობელს (მამაკაცს), რომელიც კიდევ ერთხელ, უკვე მესამედ მოგვიყვება ამ ისტორიას, ოღონდ წამყვანისა და ჟურნალისტისგან განსხვავებით, ის დამნაშავეს გვარით კი არა, სახელით მოიხსენიებს.

და სწორედ ამ მესამედ მოსმენის შემდეგ, როცა უკვე ზეპირად იცი ავისმქნელის ყველა მზაკვრობა, მობეზრებული გაქვს ეს ისტორია და მზად ხარ ტელევიზორი სხვა არხზე გადართო, სიუჟეტის მხსნელად გვევლინებიან ზემოთ ნახსენები ქალი მეზობლები თავიანთი გამამხიარულებელი კომენტარებით. და ამის შემდეგ სიუჟეტს დამათავრებამდე იუმორის მაღალი დონე უჭირავს.

მაყურებლისთვის ამბავი გრძელდება ქუჩაში, რომელიმე გამჭვირვალე შენობის წინ მდებარე კიბეებზე, რომელსაც ხალისიანი კუნტრუშით აუყვება ბორტმოქმედი სამართალდამცავი სტრუქტურების წარმომადგენლების თანხლებით. მერე ჰუგო ბოსში გამოწყობილი ახალგაზრდა სამართალდამცავი მეოთხედ მოგვასმენინებს დანაშაულის ისტორიას, ოღონდ ბოროტმოქმედს ეჭვმიტანილად მოიხსენიებს.

და ბოლოს დგება კულმინაცია: დანაშულის შესახებ ამჯერად მეხუთედ მოგვიყვებიან! და ამას თვით დანაშაულის შემოქმედი გააკეთებს. ყველაზე უცნაური ის არის, რომ დანაშაულის სიმძიმის და ამაზრზენობის მიუხედავად, ჩემი მხიარულების ხარისხი იზრდება. ამას კი ძირითადად განაპირობებს ბოროტმოქმედის საოცარი გახსნილობა და მკაფიოდ გამოხატული სურვილი - მაქსიმალურად დაეხმაროს გამოძიებას და ტელემაყურებელს აღუწეროს სასტიკი მკვლელობის ყველა გულისამრევი დეტალი: თუ როგორ არ მოაწევინა დაზარალებულმა სიგარეტი, რის შედეგადაც დამნაშავე აფექტში ჩავარდა. ის გაიქცა სახლში, გამოიტანა პურის დანა და მივიდა მომავალ დაზარალებულთან, რომელიც “ძერსკი როჟით ისევ უბანში აბირჟავებდა". მის მოკრძალებულ შეკითხვაზე, რა პრავით არ მაწევინებ სიგარეტსო, მომავალმა მსხვერპლმა გამომწვევად უპასუხა - არამწეველი ვარ და არ მაქვსო. ამ თავხედურმა პროვოკაციამ ეჭვმიტანილი საბოლოოდ გამოიყვანა მწყობრიდან. “თავში სისხლი ამივარდა და დანა დავაძრე. თავიდან მეთქი გავაფუჭებთქო და ერთი ორი ტრაკში ვხიე, მარა სისხლი რო დავინახე, მივხვდი, რო სპრავედლივად ისჯებოდა და დავაი მუცელში, კისერში, მკერდში. ბოლო-ბოლო დაეცა და აკუწვა დავუწყე, თან ვითვლიდი. სულ 362 ნაწილი გამოვიდა. პასუხისმგებლობას არ გავურბივარ და იმედი მაქვს, რომ მოსამართლე შეგნებული პიროვნება იქნება.”

ასე მხიარულად დაწყებულ საინფორმაციო პროგრამას, სხვა, არანაკლებ მხიარული სიუჟეტები მოჰყვება ხოლმე. მაგალითად მე ძალიან მამხიარულებს ქართული საინფორმაციო სერიალი “ახალი საავადმყოფო”. ასევე საკმაოდ ხალისიან განწყობაზე მაყენებს მეორე სერიალი, რომელსაც “მიტინგის დარბევა მოსკოვში” ჰქვია. მათ ტოლს არ უდებს სიუჟეტები საქართველოს ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარების შესახებ, განსაკუთრებით ის ადგილები, რომლებიც “ძალიან მაგარია”. თუმცა, ასეთები ხომ ჩვენ სამშობლოში ძალიან ბევრია! ასე რომ, მხიარული განწყობა თითქმის უწყვეტად გვაქვს გარანტირებული.

სამწუხაროდ, განათლებასთან დაკავშირებით ასეთ მხიარულებას ვერ დაგპირდებით. ჩვენი არხებით ნაჩვენები ფილმები ძალიან ცალმხრივ განათლებას იძლევიან. მათი მეშვეობით სრულფასოვან ინგლისურს ვერა, მაგრამ “ით მაი შით” და “ბლადი მადა ფაკა”-ს ნამდვილად ისწავლით. და გგონიათ, რომ ვაჭარბებ? თუ ასეა - “ქის მაი ეს!”

“ჩვენ დავიწყეთ... სუბტიტრების დადება ფილმებზე, რომ ხალხმა მოისმინოს ინგლისური, რადგან მარტო კომპიუტერი არ კმარა, თუ არ იცი კომუნიკაციის ენა, ინგლისური” - გვითხრა მიხეილ სააკაშვილმა.

ბოლოს და ბოლოს გავარკვიე - საქართველოს პრეზიდენტი, არც მეტი არც ნაკლები, ფილმებზე სუბტიტრების დადების ერთ-ერთი ინიციატორი ყოფილა. აქამდე მაინც არ მჯეროდა, რომ ეს ნოვაცია საქართველოში ინგლისური ენის შესწავლის მიზნით შემოიღეს.


90-იან წლებში, როცა მე და ჩემმა მეგობრებმა ნელ-ნელა (!) უცხოური ფილმების ქართულად გახმოვანება დავიწყეთ, უამრავი ხალხი დაგვესხა თავს: ზოგი ამბობდა, ქართულად გახმოვანებული ფილმის აღქმა შეუძლებელია, ქართული ენა, უბრალოდ, არ უხდება უცხოენოვან ფილმებსო.

მერე შეეჩვივნენ. ზურა კიწმარიშვილმა კარგი სტუდიაც დააარსა, “ქართული გახმოვანება”, სადაც რამდენიმე წარმატებული პროექტი განხორციელდა.

მაგრამ, ის-ის იყო, ყური შეეჩვია ქართულ გახმოვანებას, ხელისუფლებამ ახალი ნოვაცია დანერგა - ფილმებზე სუბტიტრები დაადეს და კინოს ასეთი ჩვენება ტელევიზიებისთვისაც სავალდებულო გახადეს.

გადასარევი იდეაა. საფრანგეთში, მაგალითად, დიდი ხანია წარმატებით დამკვიდრდა. უცხოენოვან ფილმს ზოგ კინოთეატრში სუბტიტრებით, ზოგანაც დუბლირებულს უჩვენებენ. ყველა კმაყოფილია, მათ შორის ის ადამიანებიც, რომელთაც სმენა დაქვეითებული აქვთ. ტელევიზიაც ასეთივე პრინციპით არჩევს პროგრამას - “პრაიმტაიმში”, როგორც წესი, დუბლირებული სახით უჩვენებს, გვიან ღამით, ტიტრებით.

პირადად მე, კინოს ყურება ორიგინალში მირჩევნია - ფილმის ხმა კარგად მესმის და მსახიობებს იმის მიხედვითაც ვაფასებ, თუ როგორ მეტყველებენ. ამიტომ, წესით, ფილმების სუბტიტრებით ჩვენებისთვის მხარი უნდა დამეჭირა.

მაგრამ ვცდილობ, ყოველთვის მახსოვდეს, რომ მარტო მე არ ვარ ამ ქვეყანაზე! მახსოვდეს, რომ “მარტო ვარ” სხვა რამეა და “მარტო მე ვარ” - სხვა. აი, ისე, ეიზენშტეინის “ივანე მრისხანეში” როგორცაა. პირველ სერიაში მეფე ამბობს, მარტო ვარო და მაყურებელი თანაუგრძნობს ივანეს, რომელმაც დაშლილი, წყვდიადსა და ქაოსში მყოფი რუსეთი უნდა გააერთიანოს... მაგრამ მეორე სერიაში, როცა წარმატება მიღწეულია, ივანე მოულოდნელად განაცხადებს “მარტო მე ვარ!”... მხოლოდ და მხოლოდ ეს “მე” ჩნდება და ყველაფერი იცვლება. ყველაფერი. იმდენად იცვლება, რომ თუკი სტალინი “ივანე მრისხანეს” პირველ სერიას პრემიით აჯილდოვებს, მეორე სერიის დასრულების შემდეგ ეიზენშტეინის სურათი იკრძალება. ბელადი განრისხებას ვერ მალავს, რადგანაც ძალაუფლების ვერტიკალის თავში მოქცეულ მეფეში საკუთარ თავს ხედავს.


ქართული საზოგადოება კარგა ხანია, ძალაუფლების ვერტიკალზე რომაა მიჯაჭვული, არაერთხელ გვიმსჯელია ამაზე. მათ შორის აქ. სტალინის ძეგლი აიღეს, მაგრამ “კარგი კაცის”, როგორც წინამძღოლის მოთხოვნილება ქვეყანაში ისევ ძალიან ძლიერია. არც “კარგი კაცების” დეფიციტს განიცდის ეს ქვეყანა - იმათი, ვინც გულის სიღრმეში, ანდა უკვე ღიად, საჯაროდ იმეორებს: “მარტო მე ვარ ამ ქვეყანაზე!”

სუბტიტრების დამკვიდრების ისტორია ტიპიურია და კარგად გამოხატავს საქართველოს ხელისუფლების დამოკიდებულებას თავისივე ხალხის მიმართ.

ჰო, კინოს ვინ დაეძებს?

ვის ადარდებს, აეხლა, მაგალითად, ქართველი პენსიონერები, რომლებიც კინოს საყურებლად საქართველოს ხელისუფლებამ ლათინურამერიკული სერიალების და საპატრიარქოს ტელევიზიის პირისპირ დატოვა (სხვა არხებისგან განსხვავებით, “ერთსულოვნებას” ვერ უბედავენ მოსთხოვონ, დაიცვას კანონი) - წვრილი და გაურკვეველი შრიფტით აწყობილი სუბტიტრები ასაკოვან მაყურებელს ფილმის ნახვის სურვილს უკლავს. საერთოდ. სუბტიტრების შემოღების შემდეგ, რეიტინგების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, საქართველოში მნიშვნელოვნად შემცირდა ტელევიზიით კინოს ნახვის მსურველთა რიცხვი.

მაგრამ ამ იდეის ავტორი, საქართველოს ხელისუფლება და, როგორც ახლა გაირკვა, პირადად მიხეილ სააკაშვილი, კვლავაც არ აპირებს უარის თქმას ნოვაციაზე. ოღონდ არა იმიტომ, რომ მაყურებელი ორიგინალის ყურებას შეაჩვიოს, არამედ მხოლოდ და მხოლოდ ერთი მიზნით... ინგლისურის შესწავლის მიზნით!

საქართველოს ხელისუფლების ინფანტილიზმი და სიჯიუტე (“მინდა და ასე იქნება”) ამ ნოვაციაში ახალი ნიუანსით “მდიდრდება” - სნობიზმით!.. პრინციპში, ეს სნობიზმი ჩვენი ცხოვრების სხვა სფეროებშიც წარმოჩინდა - თუნდაც ხელისუფლების საკადრო პოლიტიკაში. მთავრობაში იმ ხალხის დაწინაურებაში, რომლებმაც, შესაძლოა, რამდენიმე თვით გაიარეს სტაჟირება დასავლეთის რომელიმე უნივერსიტეტში, მაგრამ ეს “სივი” სრულიად საკმარისია იმისათვის, რომ მთავრობაში მოგვევლინონ.

სნობიზმი აქ იმდენად უბნელებს იდეის ავტორებს ტვინს, რომ ავიწყდებათ - კინო არ არის მხოლოდ ინგლისურენოვანი. იაპონური, ფრანგული, გერმანული, უნგრული ფილმებით ინგლისურს ვერ ისწავლი!

ამ ნოვაციის ასეთი გამართლებით ხელისუფლება აღიარებს, რომ ინგლისურის გარდა, მას ნაკლებად მნიშვნელოვნად მიაჩნია სხვა ენები, სხვა კულტურები.

“უნდა და აკეთებს!”. კიდევ ერთხელ ავლენს შეზღუდულობას და სწორხაზოვნებას, რომელსაც, როგორც მიხეილ სააკაშვილის სუბტიტრებთან დაკავშირებით წარმოთქმული სიტყვით გაირკვა, თავისი მიზეზი აქვს.


საქართველოს პრეზიდენტმა გვითხრა, რომ ინგლისური თუ არ იცი, “ოდნოკლასნიკებში” შეხვალ და რუსეთის უშიშროების საიტით გაერთობი. პრეზიდენტს არავინ გაახსენა, რომ სოციალური ქსელები უკვე ქართულ ენაზეც არსებობს და რომ არიან ადამიანები, რომლებიც არ ფლობენ ინგლისურ ენას, მაგრამ თავის დღეში არ უნახავთ ეგ რაღაც “ოდნოკლასნიკები.”არც აინტერესებთ და საერთოდ, დარწმუნებულები არიან, რომ არ უნდა შევიზღუდოთ თავი რომელიმე ერთი ენის, თუ კულტურის შესწავლით...

პრეზიდენტს არავინ გაახსენა, რადგანაც, როგორც ჩანს, მის გარემოცვაშიც, დასავლეთის უნივერსიტეტებში სტაჟირებაგანვლილ ყმაწვილებსაც მოსწონთ ტახტზე წამოწოლა და ფილმის ორიგინალურ ენაზე ყურება, ინგლისურ ენაზე! ესაა ის ენა და კულტურა, რომელიც ამ ხალხისთვის ვერტიკალის თავზე იმყოფება. კარგია ის, რაც ძლიერია! ესაა ცხოვრების დევიზი, რომელიც პარადოქსულად წარმოჩინდა ისეთ, ერთი შეხედვით არაპოლიტიკურ, ნოვაციაში, როგორიც სუბტიტრებით ფილმის ჩვენების მოთხოვნაა.

მერე ნუ გაბრაზდებიან ხალხზე, რომელიც თავის ტელევიზორს “ერთსულოვნებაზე” გადართავს და არა მარტო კინოს შეხედავს, არამედ მორჩილების მორიგ გაკვეთილსაც გაივლის იმათგან, რომელთაც, თავის მხრივ, ასევე აქვთ პრეტენზია, მოხვდნენ ძალაუფლების ვერტიკალის სათავეში.

XX საუკუნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მოაზროვნე, იტალიის კომპარტიის თანადამაარსებელი ანტონიო გრამში მიიჩნევდა, რომ ყველა სოციალურ ჯგუფს საკუთარი ინტელექტუალები ჰყავს. დღევანდელ საქართველოში კი შეიძლება ითქვას, რომ ყველა სოციალურ ჯგუფს თავისი საკუთარი „მოძღვარი“ ჰყავს, რომელსაც ზოგისათვის აქსესუარის დანიშნულება აქვს, ზოგსაც იმუნიტეტად და ხელშეუხებლობის გარანტად სჭირდება, რომ ვინმემ მასზე ცუდი რამ არ იფიქროს, არ გარიყოს, მარგინალად არ აგრძნობინოს თავი. ზოგსაც მოძღვრის ყოლა, მისდამი უსიტყვო მორჩილება და ეკლესიაში სიარული „სულიერების“ ილუზიას უქმნის, რადგანაც სულიერება რიტუალების შესრულებასა და ეკლესიის დანახვაზე პირჯვრის წერასთანაა გაიგივებული.

საქართველოს მართლმადიებელ ეკლესიას, რომელიც დღეს საქართველოში ყველაზე მაღალი ავტორიტეტის მქონე ორგანიზაციაა, რიტუალებისა და „სასწაულების“ გარდა სხვა არანაირი „სულიერების“ შეთავაზება არ შეუძლია ადამიანისთვის და თავადაა ყოველგვარი სულიერებისა და სულიერი კულტურის მთავარი მოძულე, რომელიც ყველგან და ყველაფერში, სადაც მისი ლოცვა-კურთხევის ბეჭედი არაა დასმული, ეშმაკეულებს ხედავს. უფრო მეტიც, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია იმდენად დაშორდა ყოველგვარ სულიერებას, იმდენად მოწყდა თავად მართლმადიდებლურ თეოლოგიურ საწყისებს, რომ მასზე, როგორც სულიერების გამომხატველ ინსტიტუციაზე, სერიოზული საუბარიც კი ძნელია. რელიგურობისა და „სულიერების“ ერთადერთი ნიშანი, რომლითაც საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია მორწმუნეების დარწმუნებას ცდილობს, სრულიად მატერიალური ფორმებია, როგორიცაა მოტირალი ხატები ან სამღვდელო პირთა საფლავებიდან ამომავალი მადლი, რომელიც უბრალო ზეთს სასწაულმოქმედ წამლად აქცევს. ან იქნებ სულიერების გამოხატულება იყოს ეკლესიისათვის შემოწირულობების მოთხოვნა, რომელსაც არა მხოლოდ ცალკეული „მოძღვრები“, არამედ საეკლესიო სარეკლამო რგოლებიც ქადაგებენ, რასაც „სულიერების“ მსახურები ცოდვების მიტევებისა და სამოთხეში მოხვედრის გარანტად წარმოაჩენენ?


საქართველოში მასობრივი მორწმუნეობა სწორედ სულიერების დეფიციტისა და განათლებისა და კულტურის კატასტროფული ვარდნის შედეგია, როდესაც ადამიანები თავიანთ ბუნებრივ ლტოლვას არამატერიალური საგნებისადმი, სულიერების მარტივი სუროგატებით ამოვსებას ცდილობენ, რასაც ეკლესია უხვად სთავაზობს და ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ ისინი საკუთარ პროდუქტზე მაქსიმალურად დამოკიდებული გახადოს. ეს ფენომენი ყველაზე მეტად ნარკომანიას ჰგავს, როდესაც ადამიანი ნარკოტიკული ნივთიერების გამაბრუებელი ზემოქმედების ქვეშ დროებით მაინც ახერხებს მის წინაშე არსებული პრობლემებისგან გაქცევას, მაგრამ ამავე დროს თანდათანობით მისი სულიერი „სიმშვიდე“ მთლიანად ნარკოტიკების მოხმარებასა და მათი დოზის ზრდაზე ხდება დამოკიდებული.

მაგრამ ეკლესიის უმაღლეს ავტორიტეტად ქცევა, უპირველეს ყოვლისა, მაინც პოლიტიკური ფაქტორებითაა განპირობებული: რამდენადაც იდეოკრატიული, ანუ ტოტალური იდეოლოგიით მართული საბჭოთა სისტემის დანგრევის შემდეგ საქართველოში ვერცერთმა პოლიტიკურმა ძალამ ვერანაირი საკუთარი ალტერნატიული ღირებულებების შექმნა ვერ შეძლო, გარდა რელიგიურ ხარისხში აყვანილი ნაციონალიზმისა, და ამიტომაც საკუთარ იდეოლოგიურ საყრდენად ეკლესიის გამოყენება სცადა. 90-იანი წლების დამდეგიდან მოყოლებული, ჟურნალისტების თანხლებით პოლიტიკოსების ეკლესიაში სიარული მათი „პიარ-კამპანიის“ აუცილებელი ნაწილია. 1995 წლიდან პრეზიდენტის ეკლესიაში ინაუგურაციებით კი საქართველოში სიმბოლურად შუა საუკუნეების მონარქისტული იდეოლოგიის სუროგატი დამკვიდრდა. ამგვარი გარეგნული საკრალიზაციით ხელისუფლება საკუთარი ავტორიტეტის გამყარებას ცდილობს, რაც, თუნდაც ფორმალურ დონეზე, შუა საუკუნეებისაკენ გადადგმული ნაბიჯია. ეს კი თავად ეკლესიას უმაღლეს სალეგიტიმაციო ფუნქციას უბრუნებს და მას ქმედითუნარიან პოლიტიკურ ორგანიზაციად გარდაქმნის.

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია ბოლო ოცწლეულის მანძილზე არა მხოლოდ უმაღლეს ავტორიტეტად, არამედ ყველაზე პრივილეგირებულ უმსხვილეს ფეოდალადაც იქცა, რომელიც შეიძლება იმაზე მეტ ქონებას ფლობს, ვიდრე მას შუა საუკუნეებში ჰქონდა. მისი მაღალი ავტორიტეტი კი არა ეკლესიის დამსახურებებისა და „განსაკუთრებული როლის“ შედეგია, არამედ გარდა საგანმანათლებლო-კულტურული კრიზისისა, ძირითადად ორ საფუძველს ემყარება. ესენია: 1. პოლიტიკისა და პოლიტიკური იდეების დაბალი ავტორიტეტი და მათდამი ადამიანების უნდობლობა და 2. ეკლესიის განსაკუთრებული, ფაქტობრივად, შეუზღუდავი პრივილეგირებულობა, რომელიც მას სახელმწიფოსა და მმართველი პოლიტიკური ძალებისგან აქვს მიღებული, რაც 2002 წლის საკონსტიტუციაო შეთანხმებით („კონკორდატი“) ოფიციალურად გაფორმდა. ეკლესია თავისუფალია გადასახადებისგან, არ მოწმდება მისი კომერციული საქმიანობა, ყოველწლიურად იღებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მილიონობით ლარს, რომ არაფერი ვთქვათ ბიუჯეტით გაუთვალისწინებელ ძვირფას საჩუქრებზე – მიწებზე, შენობებზე, ავტომანქანებზე და ა.შ.


ასეთ ფონზე ეკლესიისა და სახელმწიფოს (ხელისუფლების) მოჩვენებითი დაპირისპირება ფარსია, რომელსაც ორივე მხარე თავის სასარგებლოდ იყენებს: მმართველი პოლიტიკური ძალა (ნაციონალური მოძრაობა) ეკლესიისა და მის ირგვლივ გაერთიანებული ოპოზიციური პარტიების ფონზე საკუთარ თავს ყველაზე პროგრესულ და ლიბერალურ ძალად მოგვაჩვენებს და გვავიწყებს იმ ფაქტს, რომ ეკლესიის ასეთი უმასშტაბო გაძლიერება სწორედ ნაცმოძრაობის მმართველობის ქვეშ და მისივე ძალისხმევით განხორციელდა. ეკლესია, თავის მხრივ, ხელისუფლებასთან ზოგჯერ კრიჭაში დგომით, რასაც უმალვე ახალ-ახალი ძვირფასი საჩუქრები მოჰყვება ხოლმე ხელისუფლების მხრიდან, სააკაშვილის მმართველობით უკმაყოფილო ადამიანებს მისი უკეთესი ალტერნატივისა და ხალხის კეთილდღეობაზე მზრუნველი კეთილი მამის ილუზიას უქმნის.

ასეთი რეალობა უკლებლივ ყველა პოლიტიკურ ძალასა და არაერთ ცალკეულ საზოგადოებრივ ჯგუფს ეკლესიის მიმართ დამოკიდებულებაში სრული ოპორტუნიზმისაკენ უბიძგებს, რამდენადაც დღევანდელ საქართველოში აღარ არსებობს „ხსნა“ – პოლიტიკური თუ კომერციული წარმატება – ეკლესიის ლოცვა-კურთხევის გარეშე. ამისათვის ისინიც კი, ვინც საკუთარ თავს ლიბერალებად ან მემარცხენეებად მიიჩნევენ, თვალს ხუჭავენს ეკლესიის რეალურ პოლიტიკურ სახეზე და უნდათ, რომ საეკლესიო პირთა ექსტრემისტული თუ შოვინისტური გამონათქვამები ან ეკლესია-მონასტრების მიერ მოსახლეობის შევიწროება და მომხვეჭელური ქმედება კერძო შემთხვევებად წარმოაჩინონ. ეკლესიის უკეთ გაცნობისა და მასთან დიალოგისაკენ მოწოდებით კი, „ლიბერალები“, უპირველეს ყოვლისა, კრიტიკულად განწყობილ აბსოლუტურ უმცირესობას ემიჯნებიან. ამგვარი რიტორიკა არა გულუბრყვილო თვითმოტყუება, არამედ საკუთარი ოპორტუნიზმის ზომიერებითა და კეთილგონიერებით შენიღბვის ერთობ უღიმღამო მცდელობაა.

არანაირი განსაკუთრებული თეორიული ცოდნა და ანალიტიკური უნარები არაა იმისათვის საჭირო, რომ ეკლესიიდან მომავალი აგრესია, შეუწყნარებლობა, შუა საუკუნეების დროინდელი სექსიზმი და ქალთმოძულეობა, ადამიანების ფსიქოლოგიური მანიპულაცია და წამქეზებლობა დავაფიქსიროთ და მას კერძო შემთხვევების კვალიფიკაცია არ მივცეთ. თუ გავითვალისწინებთ, რომ ეროვნული თუ სარწმუნოებრივი შუღლის გაღვივება უმეტეს შემთხვევაში მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ორგანოს – წმინდა სინოდის წევრებისგან – ეპისკოპოსებისა და მიტროპოლიტებისგან მოდის, აბსურდული უნდა იყოს იმისი მტკიცება, რომ ეს გამონაკლისებია. საქმე ეხება არა ცალკეულ, კერძო შემთხვევებს, არამედ თავად საპატრიარქოსა და სინოდის გეგმაზომიერ პოლიტიკას. სამაგალითოდ კმარა რუსთავის მიტროპოლიტ ათანასე ჩახვაშვილის აგრესიული შოვინიზმით გამსჭვალული ქადაგების მოსმენაც, რომლისთვისაც მას ნებისმიერ დემოკრატიულ და სამართლებრივ სახელმწიფოში სასამართლოს წინაშე პასუხისგება მოუწევდა. მაგრამ საქართველოში ეკლესია ის ერთადერთი ინსტიტუციაა, რომელიც კანონზე მაღლა დგას და კანონმდებლობა მასზე მხოლოდ მის სასარგებლოდ ვრცელდება.


ამავე დროს, ეკლესიის თემა, ჩემი აზრით, საქართველოში ერთგვარი ლაკმუსის ქაღალდიცაა ამა თუ იმ პოლიტიკური თუ სოციალური იდეის სინაღდისა და დამაჯერებლობის შესამოწმებლად. „ლიბერალებისა“ თუ „მემარცხენეების“ მზარდი ლოიალურობა ეკლესიის მიმართ, სინამდვილის შელამაზება, აღმსარებლობითი ჟანრის თვითკრიტიკა და სრულიად აბსურდული მოწოდებები დიალოგისაკენ იმ ორგანიზაციასთან, რომელიც არათუ გამორიცხავს განსხვავებულ აზრებსა და პოზიციებს, არამედ მათ გამო საშინელი სამსჯავროთი და შეჩვენებით იმუქრება, საქართველოში ლიბერალური იდეების სიხისტესა და საფუძველმორყეულობაზე მეტყველებს, რომლებიც ადვილად „ირყევიან, ვითარცა ლერწამნი ქართაგან ძლიერთა“.

საქართველოში ლიბერალური იდეების სისუსტე იმითაცაა განპირობებული, რომ ამ იდეებით გატაცებულებმა ალტერნატიული ღირებულებების შემოტანა და დამკვიდრება ვერ შეძლეს, ვერ შეძლეს ფეოდალური ცნობიერებისგან თავისუფალი გარემოს შექმნა, ალბათ იმ მიზეზითაც, რომ თავად „ლიბერალებისათვის“ არ ყოფილა ეს ღირებულებები არც გააზრებულ-გაცნობიერებული და, საბოლოო ჯამში, არც ღირებული. გარიყვისა და უმცირესობაში ყოფნის საფრთხის თავიდან ასაცილებლად კი მართლმადიდებლობა იდეალური და უკანასკნელი თავშესაფარია ქართველი „ლიბერალებისათვის“, რომელიც, როგორც ერთ დროს გზასაცდენილ, მაგრამ მერე დაბრძენებულ და გონს მოგებულ შვილებს, ისევ გულში ჩაიხუტებს და მათთვის კუთვნილ „მადლსაც“ უწილადებს.

შენიშვნა მიღებულია. ჩემივე ზედაპირული წარმოდგენების ბრალია ის, რომ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია, დღევანდელი სახით, ძირითადად რეაქციული, შოვინისტური და იერარქიების გამყარებაზე ორიენტირებული ინსტიტუტი მგონია. რეალურად არც ამ ინსტიტუტს ვიცნობ, არც მის მესვეურებს და არც იმ ენას, მეტაფორებს თუ დისკურსს, რომლითაც ისინი მოქმედებენ. ცალკეული სასულიერო პირების ქადაგებები და განცხადებები, რომელთაც მედიაში ვაწყდები ხოლმე, მაოცებს და პროტესტის სურვილსაც მიჩენს - მაგრამ ამ განცხადებებს არ უნდა ვაზოგადებდე და “მთელ ეკლესიაზე” არ უნდა ვიქმნიდე წარმოდგენას.

მაგრამ რა ვქნა. ეკლესიას, როგორც ინსტიტუტს, “გარედან” ვუყურებ და შთაბეჭდილებაც ამის მიხედვით მექმნება. აი ახლაც, გასულ კვირა დღეს, საკმარისი იყო ინტერნეტში თვალი მომეკრა ჰედლაინისთვის „ილია მეორე ცოლებს ქმრების მორჩილებისკენ მოუწოდებს,“ რომ მაშინვე გამომეტანა ცალსახა დასკვნა - ეკლესია არქაულ, ქალთმოძულე კლიშეებს ამკვიდრებს და ქალების ჩაგვრას უწყობს ხელს. ამ შემთხვევაში ნამდვილად ძნელი იყო განზოგადების ცდუნებასთან გამკლავება. ჯერ ერთი, დამეთანხმებით, რომ პატრიარქის წარმოდგენა „ცალკეულ სასულიერო პირად“ და არა მთელი ინსტიტუტის პოზიციის გამომხატველად, რთულია; და თან, რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, ჩემთვის, როგორც ფემინისტისთვის, ეკლესია აქამდეც გამოირჩეოდა ქალების მიმართ აშკარად დისკრიმინაციული პოლიტიკით და დამამცირებელი დამოკიდებულებით.


შესაბამისად, პატრიარქის ბოლო ქადაგება - რომელიც ცნობის წაკითხვის შემდეგ სრულად მოვისმინე  - ადვილად დავუკავშირე ამ ზოგად კონტექსტს. იმან, რომ ილია მეორემ სქესებს შორის თანასწორუფლებიანობას „ტერმინი“ უწოდა და თქვა, ოჯახში მეთაური ერთმნიშვნელოვნად ქმარი უნდა იყოსო, მაშინვე გამახსენა სხვა ბევრი რამ, რასაც ყოველთვის აღვიქვამდი სამღვდელოების მხრიდან ქალების დისკრიმინაციის და ქალთმოძულეობის გამოვლინებად. მაგალითად ის, რომ ცოლებს ქმრების მიმართ „მორჩილებისკენ“ ჯვრისწერის ყოველი რიტუალის დროს მოუწოდებენ. ისიც, რომ მენსტრუაციის პერიოდში ქალს “უწმინდურს” უწოდებენ და ეკლესიაში სანთლის დანთების უფლებაც კი არ აძლევენ. ისიც, რომ დედას, ბავშვის გაჩენის შემდეგ, საერთოდ არ უშვებენ ეკლესიაში - მასაც „უწმინდურად“ თვლიან მანამ, სანამ მშობიარობიდან 40 დღის შემდეგ მღვდელი ეკლესიის კარებთან წაუკითხავდეს სპეციალურ ლოცვებს, მისი „განსწმენდის“ მიზნით. ერთი არქიმანდრიტის სიტყვებიც გამახსენდა - რომ ქალში, თურმე, მხოლოდ დედობა უნდა გვიყვარდეს და არა „სიბინძურე“. ანუ, დედის სტატუსის მქონე ქალი თუ მხოლოდ დროდადროა “უწმინდური”, ამ კაცის თანახმად, ისე გამოდის, რომ დედობის ფუნქციის მიღმა ის ზოგადადაც “ბინძურია”.

ასე შემდეგ და ასე შემდეგ. მაგალითები ბევრია. მარტო ის ფაქტი რად ღირს, რომ ათიოდე წლის წინ საქართველოს ეკლესიის სინოდმა საჭიროდ ჩათვალა დადგენილება მიეღო - მოუნათლავად გარდაცვლილი, თუნდაც დედის მუცელში მოწყვეტილი ბავშვი „პირველქმნილი“ ცოდვის გამო ვერ დაიმკვიდრებს სასუფეველს, ანუ ჯოჯოხეთში მოხვდებაო. როგორც ვიცი, დადგენილების ფორმით ეს მხოლოდ საქართველოში დაზუსტდა. ისე კი ასეთი სწავლება სხვა მართლმადიდებელ ეკლესიებსაც ჰქონიათ. თეოლოგიურ დისკუსიაში შესვლას ვერასოდეს გავბედავ - საამისოდ არც ცოდნა მაქვს და არც ინტუიცია. მაგრამ ჩემი პერსპექტივიდან - „გარედან“ - ეს დადგენილებაც ქალის - დედის - წინააღმდეგ მიმართულად აღიქმება. შეუძლებელია ის უმძიმეს გავლენას არ ახდენდეს მორწმუნე დედების ემოციურ თუ ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზე, რომლებსაც შვილი ჰყავთ დაკარგული.

მოკლედ, კიდევ ერთხელ ვაღიარებ -  იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ქალთმოძულეობა, ქალის მარგინალიზაცია და დისკრიმინაცია ეკლესიისთვის ძალიან ჩვეულებრივ, ხშირ და ლამის ორგანულ პრაქტიკას წარმოადგენს. თუმცა გვეუბნებიან, ეს ასე მხოლოდ ზედაპირზე მოჩანს, სინამდვილეში ის არაა, რაც თქვენ გგონიათ, „შიგნიდან“ საქმე ბევრად სხვანაირად და უკეთესადააო - და შეიძლება მართლაც ასეც იყოს. მაგრამ, რა ვქნა და ჩემი შეზღუდული წარმოსახვის უნარით მიჭირს იმის წარმოდგენა, მაინც რა ისეთი იდუმალი მნიშვნელობები თუ მეტაფორული განზომილებები შეიძლება იდოს “მორჩილების”, “უწმინდურობის” თუ “სიბინძურის” ცნებებში, რომ რაიმე ფორმით დადებითად აისახებოდეს ქალების მდგომარეობაზე ყოველდღიურ, რეალურ ყოფაში.

მეტაფიზიკურ მეტაფორებში ვერ ვარ მოწოდების სიმაღლეზე. მაგრამ შედარებით კონკრეტული და “მიწიერი” ამბების აღქმა უფრო მიადვილდება - და სწორედ ეს ამბები მაძლევს შეშფოთების საფუძველს. მაგალითად, გაეროს მიერ რამდენიმე წლის წინ შემუშავებული სტატისტიკური მონაცემებით, საქართველოში  ყოველი მეთერთმეტე დაქორწინებული ქალი აღიარებს, რომ ქმრის მხრიდან ძალადობის მსხვერპლი გამხდარა. არის ძალადობის ფაქტები ორსულობის პერიოდშიც. ქალების 34 პროცენტი ქმრის მიერ ცოლის ცემას „გარკვეულ შემთხვევებში“ დასაშვებად მიიჩნევს; 50 პროცენტი კი ფიქრობს, რომ ცოლი ქმარს მაშინაც კი უნდა უჯერებდეს, როცა არ ეთანხმება. რაც ყველაფერზე უფრო საგანგაშოა, საქართველოს ქალების 78 პროცენტზე ცოტა მეტი თვლის, რომ ოჯახური ძალადობის ფაქტები ოჯახშივე უნდა დარჩეს - ანუ ქმარი რომ ცემს, ეს ამბავი უნდა დამალოს და შველა არ უნდა ითხოვოს.

ასეთ ფონზე შეუძლებელია იმაზე არ ვიფიქრო, მაინც რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში, ალბათ, ყველაზე გავლენიანი პირის, ილია მეორის ქადაგებას, რომ ოჯახში მთავარი კაცია, რომ ცოლი ქმრის მორჩილი უნდა იყოს, რომ ბედნიერი ოჯახი ის ოჯახია, რომელსაც დედამ “თავი შესწირა”, რომ ცოლის მთავარ მოვალეობებს შორის სამსახურიდან დაბრუნებული ქმრის მოსვენება და მისთვის “ფეხების დაბანის” შეთავაზება შედის. და დასკვნებიც ერთმნიშვნელოვნად სწორხაზოვანი გამომაქვს - ამ და მსგავსი ქადაგებების პირდაპირი შედეგი სქესებს შორის უკვე არსებული იერარქიების განმტკიცება, ქალის დაქვემდებარებული პოზიციების კიდევ უფრო მეტად გამყარება და ქალის წინააღმდეგ მიმართული ძალადობის ფორმების ლეგიტიმაცია იქნება.

შესაძლოა ახლაც მითხრან, რომ ეს ის არ არის, რაც მე მგონია - და რომ აქაც ალეგორიული მნიშვნელობები და მეტაფორული განზომილებები უნდა ვეძიოთ. მაგრამ, რა ვქნა და ჩემი მიწიერი ინტუიცია მაინც ჯიუტად იმას მკარნახობს, რომ ოჯახის „თავად“ ყოფნის, თუ „ფეხების დაბანის“ პრივილეგიის შესახებ სიტყვები ფრიად არამეტაფორული და ზედმიწევნით პირდაპირი მნიშვნელობით იქნება გაგებული ბევრი, ისედაც დომინანტურ პოზიციებზე მდგომი ქმრის მიერ. მეტაფორების მიღმა ხომ ძალიან კონკრეტული რეალობა არსებობს, რომელშიც ქალების წინააღმდეგ ფიზიკური თუ ფსიქოლოგიური ძალადობა მწვავე პრობლემად რჩება. დღევანდელ ულმობელ ეკონომიკურ გარემოში ოჯახების სარჩენად უამრავ ქალს უწევს მუშაობა დაუცველ და ექსპლუატაციურ პირობებში. ასეთ ფონზე კიდევ იმის ხაზგასმა, რომ ქალი ოჯახს უნდა „შეეწიროს“ და ქმარზე დაქვემდებარებულ პოზიციას უნდა დამორჩილდეს, უსამართლოდ და რეალობასთან შეუსაბამოდ მოჩანს. მით უმეტეს მაშინ, როცა ამ მოწოდებების ავტორს ისეთი მძლავრი ავტორიტეტი თუ ირაციონალური კაპიტალი აქვს, რომ, როგორც გამოჩნდა, ძალიან იშვიათი გამონაკლისების გარდა, „ქალთა უფლებების დამცველებიც“ და „გენდერულ დისკრიმინაციასთან მებრძოლებიც“ კი ვერ ბედავენ მისი სიტყვების ეჭვქვეშ დაყენებას, კრიტიკაზე რომ აღარაფერი ვთქვათ.

სწორად გამიგეთ - მესმის, რომ ეკლესია ყველა კულტურაში კონსერვატიული და პატრიარქალური ინსტიტუტია და მისი მეთაური ალბათ ვერასოდეს გაიზიარებს ფემინისტების ყველა ოცნებას სქესებს შორის სამართლის, თუ თანასწორუფლებიანობის დამყარების შესახებ. ისიც გასაგებია, რომ ქალების “მეორეხარისხოვნების” თუ “პრობლემურობის” შესახებ თვალსაზრისები - რომ ისინი კაცის შემდეგ შეიქმნენ, პირველი ცოდვა მათ ჩაიდინეს, ჩუმად უნდა იყვნენ და ოჯახის “თავ” ქმრებს უსიტყვოდ უნდა ემორჩილებოდნენ - მართლა გვხვდება ქრისტიანობისთვის უმნიშვნელოვანეს ტექსტებში. მაგრამ ეს ტექსტები ხომ კონკრეტული ისტორიული ეპოქების თუ კულტურული კონტექსტების ნაყოფია - ვიცით, რომ ქრისტიანობა მძლავრად პატრიარქალური სოციალური სტრუქტურების გარემოში იშვა და განვითარდა; ძველი აღთქმა კი კაცობრიობის პროგრესის ისტორიაში ძალიან ადრეულ და სასტიკ ხანას ასახავს - მონობის, მასობრივი ხოცვა-ჟლეტის და ადამიანების რიტუალური მსხვერპლშეწირვის ეპოქებს. ჩემთვის მართლა უცნაური და გაუგებარია, რანაირად შეიძლება ამ ტექსტების წაკითხვისას ეს კონტექსტები დავივიწყოთ და მათში გამოხატული იერარქიებით ვხელმძღვანელობდეთ თანამედროვე საზოგადოებების მოწყობის ფორმებზე მსჯელობისას. მით უმეტეს, რომ ქრისტიანობის უმთავრეს ღირებულებად - იმად, რაც ყოველგვარი „კონტექსტებისა“ თუ „ინტერპრეტაციების“ მიღმაა - სრულიად საპირისპირო რამ ითვლება: ადამიანებს შორის იერარქიების უარყოფა და ღმერთის წინაშე მათი თანასწორობის პრინციპი, ეთნიკური წარმომავლობის, სოციალური სტატუსის თუ სქესობრივი კუთვნილების მიუხედავად.

თუმცა, კიდევ ერთხელ - და უკვე უკანასკნელად - ვიმეორებ, რომ ამ ყველაფერზე ძალიან ზოგადი შეხედულება მაქვს. ანუ, ალბათ სწორედ ის შემთხვევა ვარ, რომელსაც ჩემი მეგობარი და ბევრ სხვა საკითხში თანამოაზრე, შორენა შავერდაშვილი, ეკლესიის „შიგნით“ არსებული სურათის არმცოდნე, იდეოლოგიის მქადაგებელ ადამიანს უწოდებს - რომელიც "კარჩაკეტილია" განსხვავებული პოზიციების მოსმენისთვის. ამიტომაც მინდა გთხოვოთ - თუ შესაძლებელია, იქნებ რაიმე სახით გვეცადა ასეთი საუბრის დაწყება. ან ამ ბლოგის კომენტარებში, ან რაიმე სხვა ფორმით, იქნებ როგორმე ავხსნათ, მაინც რაშია საქმე და რანაირად ხდება, რომ ქალის მორჩილებაზე, მეორეხარისხოვნებაზე, უწმინდურობაზე თუ სიბინძურეზე ასე ხშირად მქადაგებელი ინსტიტუტი სინამდვილეში არ დგას ქალთმოძულე თუ დისკრიმინაციულ პოზიციებზე. ცხადია, ეს თემები მჭიდროდ არის დაკავშირებული მეტაფორებთან, ინტუიციასთან, ემოციებთან თუ ირაციონალურ განცდებთან - და პოზიციების არგუმენტებად ვერბალიზაცია ალბათ არ იქნება ადვილი. მაგრამ იქნებ რაღაც ზღვრამდე მაინც შესაძლებელი იყოს ამაზე საუბარი.

თუკი, რასაკვირველია, ეკლესიის პოზიციების შესახებ საერთოდ შესაძლებელია თავისუფალი მსჯელობა და კრიტიკული რეფლექსია. ჩვენს რეალობაში ეს იმდენად იშვიათად ხდება - და ისეთ ირაციონალურ შიშებს თუ აგრესიას იწვევს - რომ მართლა არ ვარ დარწმუნებული ასეთი შესაძლებლობის არსებობაში. თავად პატრიარქის თუ სხვა სასულიერო პირების მიერ არაერთხელ გამეორებული სიტყვები - რომ ეკლესიის, სინოდის და პატრიარქის მიმართ კრიტიკული დამოკიდებულების გამოხატვა „უდიდესი ცოდვაა“, რომელსაც ღმერთი „დაუსჯელს არ დატოვებს“ - მე ადამიანების დათრგუნვა, დაშინება და მათთვის თავისუფალი აზროვნების უფლების წართმევა მგონია. მაგრამ იქნებ აქაც ვცდები? იქნებ ეს ის არ არის, მე რაც მგონია?...

დასაწყისი იხილეთ აქ.

ქართულ ესტრადას ხშირად აკრიტიკებენ ხოლმე იმის გამო, რომ რაღაც სისულელეებზე მღერიან. სამართლიანადაც. ხომ იცით, არა? წვიმა ასველებს ჩემს თბილისს და აი, ისევ აღმაშენებლის ხეივნის მეთერთმეტე კილომეტრისკენ მიმიწევს გული, იქ გაგანდობ მოგონებებს ლამაზ ღამეზე, თუ დაგივიწყო, დვრილებიც დამისკდეს... არის კი რამე ამაზე უარესი?

კი, არის. ქართული როკი.

მოიცა,მართლა?

ეგეთ პონტში. რეალურად, რა მნიშვნელობა აქვს, რომელი ჯობია. წინა პოსტის წერისას კარგ აზრად მეჩვენა ასეთი დასაწყისი (ინტრიგა და რამე...), მერე კი მაგის მძევალი გავხდი და ასე... რადგან დავიწყე, ბარემ დავამთავრებ:


ქართული როკი, როცა კარგია, მართლა კარგია. ალბათ კარგა 40-50-მდე აზრიანი სიმღერა დაგვიგროვდება, შეიძლება მეტიც. ზოგი წყლის მოტანაზეა, ზოგი ტოლსტოის ანაზე, ზოგიც ჭეშმარიტებაზე. მოკლედ, ეს ის სიმღერებია, რომლებშიც ზოგი თავის განწყობას ამოიცნობს, ზოგი სხვისას გაიგებს. ზოგი სიმღერა კარგი მოწოდებაა, ზოგი კი არც განწყობას გადმოსცემს და არც არაფრისკენ მოგიწოდებს, უბრალოდ საკაიფოა.

თუმცა, ეგრე არც ესტრადაა ჯაბანი. რომ, ჩამოყვე, იქ ვინძლო მეტი დაგროვდეს აზრიანი სიმღერა. სხვა თუ არაფერი, ზოგის ტექსტის ავტორი გალაქტიონია, ზოგისაც კი - ანა კალანდაძე. საშუალო საესტრადო სიმღერებიც კი, რომლებიც ენის ნაკლები ოსტატების დაწერილია, ხშირად არცთუ ცუდად გადმოსცემენ გრძნობებს - სიყვარულს, როგორც წესი, მაგრამ სხვა რამეებსაც - ახალგაზრდა ლოთი ბიჭის პრობლემებს, ვთქვათ, ან იმას, რომ დათვრები და, ავოეეე ადანდალი დანდალი რომ ხარ.

კი, საშუალოზე უარესი ესტრადის უმეტესობა უაზრო სიმღერებია წვიმაზე და გატანჯულ ღამეებზეა. კარგზე უარესი როკი კი, როგორც წესი, საერთოდაც არაფერზე არ არის. კი, რაღაც სიტყვები გესმის, უფრო ხშირად ინგლისური, მაგრამ იქიდან, უმეტეს შემთხვევებში არც არაფერი მოდის. მარტო ნორმალური მუსიკა, გასაგები ტექსტის გარეშე კი საკმარისი იშვიათადაა.


ვიდრე გავაგრძელებდეთ, ერთი გადახვევა გვჭირდება. იმის გასარკვევად, თუ ვინ სად ვდგავართ და რას რატომ ვამბობთ. იმიტომაცაა საჭირო, რომ ჩემი აქამდე დაწერილი ერთგვარ თავდასხმად ჩანს ახალგაზრდა ქართველ მუსიკოსებზე. არადა, განწყობა მაგის საპირისპირო მაქვს. ჰოდა, აი, გადახვევაც:

ჯერ ერთი, თუ გგონია, რომ ქართულ როკს (ან ალტერნატივას, ინდის, ნეო-სოულს, გოთიკურ პოპს, ინდასტრიალ შუგეიზს, ეისიდ კარნივალ ჰიპ-ჰოპს, დაბსტეპ ფანკს, რასაც გინდა...) არაფერი უჭირს და პრობლემა მხოლოდ ისაა, რომ ბიზნესი არაა აწყობილი ან ტელევიზორში ხშირად არ აჩვენებენ, ან რომ ერია გოიმი და კარგს ვერ აფასებენ, მთელი ჩემი ნაწერი წყლის ნაყვად მოგეჩვენება. კი, ბატონო. ვისაც გჯერათ, გაგატარებთ.

ასევე გაგატარებ, თუ გგონია, რომ ქართულ როკს (ან ნეოელექტროს, სლიფ მეტალს, პროგრესივ ფოლკს, სილიკონ ქანთრის, ვაზისუბნის ბრიტპოპს...) აზრი თავიდანვე არა აქვს და ეს წმინდა ბრიტანული თუ ამერიკული მოვლენაა; ან თუ გგონია, რომ ქართული როკი ირაკლისთან ერთად მოკვდა; ან რომ პრობლემა მუსიკოსების ახალი თაობის უნიჭობაში ან სულისკვეთების არქონაშია; რომ „მეამბოხე სული დაიკარგა“ და ეგეთები - ეგეც არ მგონია, რომ მართალი იყოს და თუ ეგრე ხარ განწყობილი, მიკვირს, აქამდე წაკითხვა რატომ არ დაგეზარა.

მე მგონია ასე: ძალიან კარგი ჯგუფი, უკვე „იქ“ რომ იყოს, დღეს არა გვყავს. სამაგიეროდ, გვყავს რამდენიმე ათეული კარგი, საშუალო, ნორმალური, საკაიფო ან ისერა ჯგუფი, რომლებისგანაც ზოგი შეიძლება დროთა განმავლობაში ძალიან კარგ ან გადასარევ ბენდად გადაიქცეს (ცხადია, როგორც ყველგან და ყოველთვის, უნიჭო სასტავებიც არიან, რომლებიც ვერასდროს ვერაფერს მიაღწევენ. მაგათ ამ სტატიაში არ შევეხებით).

ასევე მგონია, რომ არსებული ვითარება არ უწყობს ხელს ამ ჯგუფებს, რომ განვითარდნენ, ან, თუნდაც, უბრალოდ არსებობა გააგრძელონ. უახლესი წარსულის გამოცდილებას თუ დავეყრდნობით, აი, ასე მოხდება:


ეს ქართული ჯგუფები, კარგებიც და საშუალოებიც ერთად (ხომ იცით არა, ვისზეც ვამბობ: ZurGi, SvanSikh, Landmark, Kung Fu Junkies, პორნოპოეზია, Me and My Monkey, კიდევ ხუთი-ექვსი) დღეს და ხვალ კონცერტზე ხალხს კი შეკრებენ - ზოგჯერ ასს, ზოგჯერ ათასს და, იშვიათად, რამდენიმე ათასს. მაგრამ ყველაფერი ამით დამთავრდება. ერთი ან ორი ჯგუფი რამდენიმე წელს შემორჩება, თუ გაგვიმართლა, იქნებ მეტსაც. მაგრამ, ამათი უმეტესობა ხვალ და ზეგ დაიშლება - ზოგის ბასისტი ბანკში დაიწყებს მუშაობას, ზოგის ვოკალისტი ლონდონში წავა, ზოგს მოსწყინდება, ზოგს კი გული აუცრუვდება, რადგან „ამ საქართველოში დაფასება მაინც არ იციან“. მაზეგ ამ ბენდების უმეტესობა მხოლოდ დღეისა და ხვალის კონცერტზე მისული მსმენელის მოგონებებში დარჩება. მათგან შემორჩება ნახევრად დამუშავებული დემოები „იუტუბზე“, რომლებსაც ნახვა იშვიათად თუ მოემატება ხოლმე - მხოლოდ მაშინ, როცა ვიღაცას კარგად გატარებული დრო გაახსენდება და ერთხელაც დაატრიალებს კონცერტზე მოსმენილ სიმღერას. და ვსიო. მანდ დამთავრდება.

ასე იყო და ასე იქნება.

ჰოდა, ძალიან ცუდია ეგ. არ იმსახურებენ ქართული ჯგუფები ასეთ ბედს. ბოლო ოცი წლის განმავლობაში მუდმივად ჩნდებიან საშუალო და კარგი ქართული ჯგუფები და მერე მალევე კვდებიან, უძეგლოდ. მათი გვამებითაა მოფენილი უახლესი ქართული მუსიკის ისტორია.

მოდი გავიხსენოთ. რამე შესაბამისი სიმღერა ჩავრთოთ (მაუსის შუა ღილაკზე (ბორბალზე) დაწკაპუნება ფონურ ტაბში გახსნის) და შესანდობარი ვთქვათ. Sky End-ისა, რომელზეც ბავშვობაში ჩემი პირველი თუ მეორე სტატია დავწერე. ძმები ლეჟავები იყვნენ, სიმპათიურები, გოგოები გიჟდებოდნენ. Wild Stream-ისა, რომლებიც, სულ არ მახსოვს, რას უკრავდნენ, მაგრამ მაგათ კონცერტზე ვიყავი მარტო, მთვრალი და 15 წლისა და კარგია-მეთქი, ვფიქრობდი. Overbalance-ისა ვთქვათ, რომლის კონცერტზე UR-ში ერთ-ერთი საუკეთესო დრო მაქვს ნატარები - 20 თუ 30 კაცი ვიყავით დარბაზში, მაგრამ ძალიან კარგი იყო. Steeplechase ვახსენოთ, რომლებიც, წარმოდგენა არა მაქვს, ვინ არიან. ამას წინათ სახელი გამახსენდა, ბავშვობის კონცერტებიდან და წამლად MP3 ვერ ვიპოვე, რომ მომესმინა. ცოტა აქეთ რომ წამოვიდეთ, Afternoon Version დავლოცოთ - თავისი თაობის ერთ-ერთი საუკეთესო მუსიკოსებისგან შედგებოდა და დღესაც რომ მოისმინო, თანამედროვედ ჟღერს. სულ რამდენიმე წლით აქეთ გადმოვიდეთ, Jazz or Cat-იც ვახსენოთ, რომლებსაც კლიპიც ჰქონდათ და ალბომიც და ის ალბომი კი საშინლად არ მომეწონა, მაგრამ ლაივებში კარგი იყოო, ამბობდნენ.

„ძველ კარგ დროს“ კი არ ვიხსენებ, რომ აი, ჩვენ დროს იყო მუსიკა და ის იყო. პირიქით. ბევრი ჯგუფი გვყავდა (აქ რაც თავში მომივიდა, ისინი ჩამოვთვალე. კიდევ ბევრი იყო) და ბევრი დავკარგეთ. კი, ზოგი იმიტომ, რომ ვერ იყო მთლად კარგი, ზოგიც იმიტომ, რომ თავის დროისთვის არა უშავდა, მაგრამ დროს ფეხი ვერ აუწყვეს (დრო ხომ მუტანტურდება და ჩვენც ვმუტამურებთ მასთან ერთად). მაგრამ, დანარჩენები შეიძლებოდა დღესაც ჩვენ გვერდით ყოფილიყვნენ და ვინძლო კარგი რამე დაეწერათ. მაგრამ არა, იმიტომ რომ ასე ხდებოდა და ასე მოხდება.

ასეა, მაგრამ ასე არ უნდა იყოს. შეიძლება, რომ ასე არ იყოს.

ქართული როკ-ჯგუფები უამრავი პრობლემის წინაშე დგანან. ზოგი ობიექტური, გარედან მოტანილი რამეა, რასაც თვითონ მუსიკოსები ძნელად თუ უშველიან - ვთქვათ ის, რომ ამ საქმეში ფული არ იშოვება და ახლო მომავალში არც იქნება. ის, რომ აპარატურა და რეპეტიციები ძვირია. ის, რომ დასაკრავი ადგილი ცოტაა.

მაგრამ ეგ გადაულახავი წინაღობები არ არის. ხომ არიან იმდროინდელები, დღესაც რომ შემორჩნენ - ირაკლი, ცხადია (მკვდარია, მაგრამ შარშან საუკეთესო ალბომი მისი იყო. სხვა, მგონი, არც გამოსულა), მაგრამ სხვებიც - „აუტსაიდერი“ და 33ა, კიდევ რამდენიმე. ეხლა, ფული შეიძლება არ უშოვიათ - მაგრამ ვინც ამ მუსიკაში ფულის გამო მიდის, დეგენერატია - ბანკის საშუალო რგოლის კრედიტ- ოფიცრობა უფრო შემოსავლიანი საქმეა.

ამას გარდა არის სხვა პრობლემაც. რომ ქართული ბენდების დიდი ნაწილი მსმენელთან სიახლოვეს ვერ ამყარებს (ას და ორას კაცს არ ვთვლი). არა იმიტომ, რომ მუსიკას ვერ უკრავენ კარგს (მაგას, ტექნიკურად როგორ უკრავ, არა აქვს, მგონი, დიდი მნიშნელობა. ყოველ შემთხვევაში, მაგის გარეშეც შეიძლება), არამედ იმიტომ, რომ, დასაწყისს რომ მოვუბრუნდე, ტექსტი არ ვარგა.

ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა ტექსტია. ტექსტის მთავარი ნაკლი კი ისაა, რომ ის ინგლისურადაა.

სანამ ქართული ჯგუფები ისევ ქართულად არ ამღერდებიან, ეს სიკვდილის ციკლი ისევ გაგრძელდება.

ეხლა, ეს აზრი, ცხადია, მარტო მე არ გამჩენია. პირველაღმომჩენობაზე პრეტენზია არა მაქვს. წინა პოსტის რამდენიმე კომენტატორმაც იგივე დაწერა და სხვაგანაც წამიკითხავს. მაგრამ, ხშირად მსგავს კომენტარებს „ლოლ, ქართველობას გვართმევენ არა?“ მოჰყვება ხოლმე. არ სჯერათ, რომ ეგრეა. „სჯერათ“ კი არა, ექვსიოდე წლის წინ მე თვითონ ვკამათობდი აწ განსვენებულ ჟურნალ „ოზონში“, რომ ენას არა აქვს მნიშვნელობა და თუ ინგლისურად ემღერებათ, იმღერონ-მეთქი. არცთუ დიდი ხანია, რაც აზრი შევიცვალე და იმედი მაქვს, რომ ვინმეს მაინც გადმოვიბირებ.

მაგას დავუთმობ გაგრძელებას.