პარასკევი, 29 აპრილი, 2016 თბილისის დრო 16:03

ბლოგები

აპრილი 2016

რა არის თავისუფლება?

ჩემს წინა ბლოგზე გამოხმაურებების რაღაც ნაწილი ეხებოდა თავისუფლების თემას, მემარცხენე და მემარჯვენე დაყოფების კონტექსტში (და არა მხოლოდ). ამის გამო, საჭიროდ ჩავთვალე, რომ ჩემი პოზიციაც დავაფიქსირო ამ თემაზე.

პირველ რიგში, იქიდან დავიწყოთ, თუ რას გულისხმობენ თავისუფლებაში ორივე მხარის - მემარჯვენე და მემარცხენე ლიბერტარიანელები (ლიბერტარიანიზმი არის ფილოსოფია, რომელიც თავისუფლებას ისახავს უმაღლეს მიზნად). თანამედროვე მემარცხენე ლიბერტარიანელების, მაგალითად, ამერიკელი ანარქოსინდიკალისტის, ნოამ ჩომსკის და მისი მიმდევრების აზრით, თავისუფლება ეს არის თავისუფლება ბატონობისგან, დომინაციისგან. ჩომსკი და მისი თანამოაზრეები თვლიან, რომ ამგვარი თავისუფლების მიღწევა შესაძლებელია და უმთავრესად ეს გულისხმობს დემოკრატიული კონტროლის გაზრდას საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროზე.

ამისგან განსხვავებით, მემარჯვენე ლიბერტარიანელები მომხრე არიან, რომ თავისუფლება გაიზარდოს ისე, რომ სახელმწიფო არ ერეოდეს კერძო პირთა შორის არსებულ ნებაყოფლობით ურთიერთობებში. ზოგიერთი რადიკალი მემარჯვენე ლიბერტარიანელი იქამდეც მიდის, რომ სახელმწიფოს სოციალური ფუნქციების მთლიანად გაუქმების მომხრეა (ამას არ ითხოვენ ავსტრიელი ეკონომისტის, ფრიდრიხ ჰაიეკის მიმდევარი ლიბერტარიანელები, ვინაიდან, ჰაიეკი მომხრე იყო ღარიბებისთვის მინიმალური სოციალური გარანტიების მიცემისა. სახელმწიფოს სოციალური ფუნქციების მთლიანად გაუქმების მომხრე არ იყო არც ამერიკელი მემარჯვენე ლიბერტარიანელი ეკონომისტი მილტონ ფრიდმანი, რომელმაც განავითარა ცნობილი „უარყოფითი საშემოსავლო გადასახადის“ იდეა.

მემარცხენე ლიბერტარიანელები მემარჯვენე ლიბერტარიანელებისგან იმით გამოირჩევიან, რომ ისინი კერძო საკუთრებასაც ბატონობის, დომინაციის ფორმად თვლიან და ამბობენ, რომ ისიც ისევე უნდა გაუქმდეს, როგორც სახელმწიფო.

ერთი სიტყვით, მემარცხენე ლიბერტალიანელებს სურთ, რომ ყველანაირი სახის დომინაცია შემცირდეს ან მთლიანად გაუქმდეს, მაშინ, როდესაც მემარჯვენე ლიბერტარიანელები თვლიან, რომ თავისუფლება მდგომარეობს იმაში, რომ ადამიანებმა თავიანთი კერძო საკუთრება და „კერძო“ სხეული განაგონ ისე, როგორც მოესურვებათ.

ორივე მოდელი კაცობრიობის უმთავრეს ღირებულებად აღიარებს თავისუფლებას და ყველა სხვა ღირებულებას - მეორადად. შესაბამისად, ამ მოდელების მიხედვით, მთავარ მიზნად გადაქცეულია თავისუფლების მიღწევა და, მათ მიხედვით, როდესაც თავისუფლებას მივაღწევთ, მაშინ ვიქნებით მორალურად, პოლიტიკურად, სოციალურად დაკმაყოფილებულნი. ამ სტატიაში სწორედ იმის მტკიცება მსურს, რომ თავისუფლების ამგვარი კონცეფცია წინააღმდეგობრივი და მცდარია.

დავიწყოთ მემარცხენე ლიბერტარიანელების კრიტიკით. თავისუფლების შესახებ ჩომსკის მოსაზრებები რომ ავიღოთ, ვნახავთ, რომ მასში ერთი ყველაზე დიდი წინააღმდეგობაა გაპარული: ბევრ შემთხვევაში ჩომსკი საუბრობს დემოკრატიაზე და დემოკრატიზაციაზე და გულისხმობს თავისუფლებას, მაშინ, როდესაც სინამდვილეში, დემოკრატია და თავისუფლება ორი სხვადასხვა ცნებაა. დემოკრატია გულისხმობს უმრავლესობის მმართველობას (როგორც წესი, უმცირესობის უფლებების დაცვით), მაშინ, როდესაც თავისუფლება ისე, როგორც ეს ჩომსკის ესმის, გულისხმობს მმართველობისგან მთლიანად გათავისუფლებას. დემოკრატიის იდეა თავის თავში შეიცავს იმ დაშვებას, რომ საზოგადოების უმცირესი ნაწილის აზრის მიუხედავად, უმრავლესობამ საბოლოო გადაწყვეტილება მაინც უნდა მიიღოს. რა თქმა უნდა, არსებობს ე.წ. კონსენსუალური დემოკრატიის მექანიზმები, რის მიხედვითაც, საზოგადოების ყველა წევრის თანხმობას მოითხოვენ გადაწყვეტილების მისაღებად, მაგრამ აზრთა ბუნებრივი მრავალფეროვნების ფონზე შეუძლებელია, რომ ყველა შემთხვევაში ამგვარი მექანიზმი დაინერგოს.

ერთი სიტყვით, ჩომსკი და მისი მიმდევრები ხშირად საუბრობენ დემოკრატიაზე ისე, რომ მასში გულისხმობენ თავისუფლებას. აქ კი, როგორც აღვნიშნე, ცნებების აღრევასთან გვაქვს საქმე.

რაც შეეხება მემარჯვენე ლიბერტარიანელების მოსაზრებებს თავისუფლების შესახებ, ამ შემთხვევაშიც, მსგავსი ტიპის წინააღმდეგობებს ვაწყდებით. ერთი მხრივ, მემარჯვენე ლიბერტარიანელების უმრავლესობა თვლის, რომ თავისუფლება საზოგადოების ერთადერთი უმაღლესი ღირებულება უნდა იყოს; მეორე მხრივ, იგივე მემარჯვენე ლიბერტარიანელები აღიარებენ სახელმწიფოს, როგორც „ღამის დარაჯის“ აუცილებლობას. „ღამის დარაჯი“ სახელმწიფო იცავს წესრიგს და საკუთრების უფლებას, ასევე, სახელმწიფოს სუვერენულობას სხვა სახელმწიფოებთან მიმართებაში. იბადება ლოგიკური კითხვა: განა სახელმწიფოს არსებობა უკვე თავისუფლების, როგორც უმაღლესი ღირებულების დათმობას არ ნიშნავს? ეს შესანიშნავად იცოდნენ XVI-XVII საუკუნეების ინგლისელმა ფილოსოფოსებმა - თომას ჰობსმა და ჯონ ლოკმა, თანამედროვე მემარჯვენე ლიბერტარიანელებმა კი, როგორც ეტყობა, ეს ცოდნა დაკარგეს. ჰობსი და ლოკი სრულიად გამართლებულად ამტკიცებდნენ, რომ ადამიანები რაღაც თვალსაზრისით თმობენ თავიანთ თავისუფლებას მაშინ, როდესაც ქმნიან სახელმწიფოს. თუ სახელმწიფოს შექმნამდე, მე თავად შემეძლო სამართლის აღსრულება და წესრიგის დაცვა, სახელმწიფოს შექმნისთანავე, ამ თავისუფლებებს ვთმობ და პოლიციას და სასამართლოს ვაბარებ. ჩემი აბსოლუტური თავისუფლება სახელმწიფოს არსებობით იზღუდება.

ყველაფერი ზემოთქმულიდან გამომდინარე, ცხადია, რომ თავისუფლების, როგორც ერთადერთი აბსოლუტური ღირებულების რწმენა თავის თავში გადაულახავ წინააღმდეგობებს შეიცავს. შეუძლებელია თავისუფლება იყოს ერთადერთი ღირებულება საზოგადოებაში, რომლისკენაც ვისწრაფვით. თავისუფლება არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ღირებულება, მაგრამ არა ერთადერთი. რომელია სხვა ღირებულებები? დემოკრატიული ჩართულობა, სოციალური თანასწორობა, წესრიგის უზრუნველყოფა, შრომის სამართლიანი ანაზღაურების უფლება და უსაფრთხო და ჯანსაღ პირობებში შრომა, ღირსეული ცხოვრების უფლება, გაფიცვის უფლება, კულტურის განვითარება (საქართველოს კონსტიტუციის 34-ე მუხლი), განათლების მიღების უფლება, ჯანდაცვის უფლება და ა.შ.

თავისუფლება არსებობს ყველა სხვა უფლებებთან ერთად. ზოგიერთი სხვა უფლების განხორციელება აუცილებლად გულისხმობს აბსოლუტური თავისუფლების შეზღუდვას. აბსოლუტური თავისუფლება ვერც ერთ ლიბერალურ-დემოკრატიულ სახელმწიფოში ვერ იარსებებს, რადგან სახელმწიფოს და დემოკრატიის არსებობა, როგორც ზემოთ აღვნიშნე, უკვე თავისთავად ეწინააღმდეგება აბსოლუტური თავისუფლების იდეას. აბსოლუტური თავისუფლების ნაცვლად ჩვენ გვაქვს თავისუფლების ის ფორმა, რომელსაც „ლიბერალური თავისუფლებები“ შეიძლება ვუწოდოთ და რომელიც ჩვენი ქვეყნის კონსტიტუციით არის გამყარებული. იმის ნაცვლად, რომ დაუსაბუთებელი და ეფემერული იდეების განვითარებაზე ვხარჯავდეთ ჩვენს დროსა და ენერგიას, ჩვენი მიზანი სწორედ იმ რეალური თავისუფლების კულტივირება უნდა იყოს, რომელიც ასე სჭირდება ჩვენს საზოგადოებებს, სხვა ღირებულებებთან ტანდემში. 

Tags:პოლიტიკა, ეკონომიკა, ლიბერტარიანიზმი, ნოამ ჩომსკი, ფრიდრიხ ჰაიეკი, მილტონ ფრიდმანი, ჯონ ლოკი, ფომას ჰობსი, ანარქოსინდიკალისტები


„მიმაგრებული ჟურნალისტის“ ერთი დღე ქაბულში

როდესაც „თურქეთის ავიახაზების“ კუთვნილმა თვითმფრინავმა ქაბულის ჰამიდ კარზაის სახელობის აეროპორტში დაშვება დაიწყო, ილუმინატორებიდან ჯერ ასმაისა და შერ დარვაზის მთები გამოჩნდა, შემდეგ კი − მდინარე ქაბულის ველზე გაფენილი ავღანეთის დედაქალაქი, რომლის სახელი, გადმოცემის თანახმად, ან „ჩალის ხიდს“ უნდა ნიშნავდეს, ან „მდინარეს ყვავილებს შორის“.

თუმცა, მე და ჩემი კოლეგა, ოპერატორი რომან კუპკა, წინასწარ ვართ შეგუებული იმ აზრს, რომ ავღანეთში მთელი ჩვენი ერთკვირიანი მივლინების განმავლობაში ვერც ერთხელ ვერ მოვხვდებით ქაბულში (თუ რატომ, ამაზე ქვემოთ), ზღვის დონიდან 1800 მეტრის სიმაღლეზე მდებარე ამ უძველესსა და იდუმალებით მოცულ ქალაქში, რომლის აგლომერაცია ანტიკური, სასანიდური, მონღოლური, ბრიტანული, ფრანგული თუ საბჭოთა პერიოდების არქიტექტურების ერთგვარი ნაზავია.

სხვათა შორის, ქაბულში, როგორც ამბობენ, ახლაც ბევრს აშენებენ თურქები, ამერიკელები, ფრანგები თუ იაპონელები, მაგრამ ღრმად ფეხმოკიდებული კორუფციის გამო, დეველოპერები უამრავ ბიუროკრატიულ ბარიერს აწყდებიან. ამ ორომტრიალში კი დროსთან და სახსრებთან ერთად იკარგება ენთუზიაზმი და ხალისი, ხოლო კარგად დაწყებული პროექტები სანახევროდაც ვერ სრულდება. ერთი შეხედვით, სწორედ ასეთი „პალიატიური“ არქიტექტურის ნიმუშს წარმოადგენს ავღანეთის ყოფილი პრეზიდენტის ჰამიდ კარზაის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი, სადაც საპირფარეშოში, ძალიან თუ არ გაგიჭირდა, არც უნდა შეხვიდე კაცი. საკონტროლო-გამშვებ პუნქტთან კი, სადაც ფეხსაცმელს ყველას ახდევინებენ, ბეტონის იატაკზე გიხდება დგომა.

თუმცა, ამ ნაკლოვანებებს აქ მაინცდამაინც არავინ აქცევს ყურადღებას, რადგან ავღანეთში მთავარი სადარდებელი კომფორტი კი არა, საკუთარი სიცოცხლეა, რომელიც ნებისმიერ წუთს შეიძლება საფრთხეში აღმოჩნდეს. ნატოს სარდლობით მოქმედი 13-წლიანი უსაფრთხოების მხარდამჭერი საერთაშორისო ოპერაციისა (ISAF) თუ ამჟამინდელი მტკიცე მხარდაჭერის მისიის (RSM) მიუხედავად, ავღანეთის დედაქალაქს ყოველდღიურად ემუქრება ტერორისტული იერიშების საფრთხე. სხვათა შორის, ჩვენს მივლინებამდე ორი კვირით ადრე გამოაცხადეს თალიბებმა „საგაზაფხულო თავდასხმების“ სეზონის დაწყება. ამინდის გაუმჯობესებასთან ერთად, ისინი სწორედ გაზაფხულზე აკეთებენ ხოლმე ასეთ განცხადებას, რომელსაც ძალადობის გააქტიურება ახლავს. 12 აპრილს, საინფორმაციო საშუალებებისთვის გაგზავნილ ელექტრონულ წერილში, ექსტრემისტები აცხადებდნენ, რომ საგაზაფხულო ოპერაცია ადგილობრივი დროით დილის 5 საათზე დაიწყო. წლევანდელ სეზონს თალიბანმა „ოპერაცია ომარი“ უწოდა, რითაც პატივი მიაგო თალიბანის დამაარსებლის, სამი წლის წინ გარდაცვლილი მოლა მოჰამად ომარის ხსოვნას.

არ გასულა ერთი კვირაც და 19 აპრილს, სულ ცოტა, 20 ადამიანი დაიღუპა და 300-ზე მეტი დაშავდა ქაბულში მოწყობილი ტერორისტული თავდასხმის შედეგად. თვითმკვლელმა მოიერიშემ, ანუ ადამიანმა-ბომბმა, თავი აიფეთქა უსაფრთხოების ეროვნული სამსახურის შენობის წინ, შემდეგ კი შეიარაღებულ პირთა ჯგუფმა ცეცხლი გაუხსნა გამვლელებს.

ეს თალიბების ცნობილი ტაქტიკაა. სწორედ ასეთი ხელწერით მოქმედებდნენ ექსტრემისტები 2013 წლის 6 ივნისს, როდესაც ჰელმანდის პროვინციაში განხორციელებული თავდასხმის შედეგად ერთბაშად შვიდი ქართველი ჯარისკაცი დაიღუპა. უნდა აღინიშნოს, რომ შვიდი წლის განმავლობაში, რაც საქართველო ნატოს ხელმძღვანელობით მოქმედ კოალიციურ ოპერაციებში ჩაერთო, საქართველომ ავღანეთში 31 ჯარისკაცი დაკარგა. ბოლო მათგანი, 21 წლის ვასილ ყულჯანიშვილი, გმირულად დაიღუპა საბრძოლო ამოცანის შესრულების დროს, 2015 წლის 22 სექტემბერს. მას ტყვია იმ დროს მოხვდა, როდესაც თავდასხმის ადგილიდან გამოჰყავდა დაჭრილი თანამებრძოლი, სერჟანტი როსტობაია. ავღანეთში დაღუპული ამ ოცდათერთმეტივე ჯარისკაცის სურათები გამოკრულია ქაბულის აეროპორტში მოქმედი ნატოს მრავალეროვნული ბაზის საქართველოს წარმომადგენლობაში. ეს ერთი კვირა მე და რომანი სწორედ ამ წარმომადგენლობაში ვიცხოვრებთ.

იმ დღიდან, რაც ავღანეთში გამგზავრების წინ, საქართველოში ჩასულებმა, სამხედრო უწყების აკრედიტაცია და სპეციალური „ტრეველ-ორდერები“ მივიღეთ, მე და ჩემი კოლეგა, ჩვენდა უნებურად ვიქეცით ნაწილად იმ საერთაშორისო სამხედრო მისიისა, რომელსაც „მტკიცე მხარდაჭერა“ ეწოდება. ეს კი გვავალდებულებს, დავემორჩილოთ იმ შინაგანაწესს, რომელიც ნატოს მიერ არის დადგენილი და რომლის შესრულებასაც ქაბულის წვრთნის, კონსულტაციისა და დახმარების სამეთაურო ცენტრში, თურქი გენერალი შაფაკ გიოქი ხელმძღვანელობს.

რაკი ამაზე ჩამოვარდა სიტყვა, ისიც უნდა ითქვას, რომ ნატოს ამჟამინდელი მისია, წინამორბედისგან განსხვავდება როგორც სამხედროთა რაოდენობით, ისე დისლოკაციის გეოგრაფიითაც.

ნატოს შტაბები და ქვედანაყოფები ქაბულისა და ბაგრამის გარდა, ყანდაარში, ლაგმანსა და ჰერათშია განთავსებული და ამ მისიის შესრულებაში 50 სახელმწიფო მონაწილეობს. საქართველო, 861 ჯარისკაცით, მეორე ადგილზეა აშშ-ის შემდეგ. ქაბულის აეროდრომზე უდევთ ბინა ავღანეთის მთავარ სამხედრო მრჩეველს, პოლკოვნიკ ალექსანდრე კიკნაძესა და მის მცირერიცხოვან წარმომადგენლობას. აქვე მხვდება ჩემი დიდი ხნის ამხანაგი, სამხედრო ჟურნალისტი ლევან დგებუაძე, რომელიც გამოცდილი ოპერატორი და კარგი კომუნიკატორია. სწორედ მან და მის თანამშრომელმა, ლევან ბიბილაშვილმა უზრუნველყვეს ჩვენი, „მიმაგრებული ჟურნალისტების“ დაბინავება ქაბულის საავიაციო ბაზაზე, საიდანაც, მათივე დახმარებით, გავემგზავრებით „მტკიცე მხარდაჭერის მისიის“ მთავარ, ბაგრამისა და ქაბულის ბაზებზე, სადაც ორი ქართული ასეულია განლაგებული.

სხვათა შორის „მიმაგრებულ ჟურნალისტს“ (ინგლისურად Embedded Journalist) აქაურ ჟარგონზე „ემბედებს“ უწოდებენ. მივლინების ასეთი სისტემა ერაყის საომარი კამპანიის დროს დანერგა აშშ-ის ხელმძღვანელობამ, რათა საიდუმლო ინფორმაციის დაცვაც უზრუნველეყო და მედიასაც მისცემოდა საომარი მოქმედებების გაშუქების საშუალება. მივლინებული ჟურნალისტი, წესით, ხელს უნდა აწერდეს კონტრაქტს სამხედრო უწყებასთან, რომ არ გამოაქვეყნებს ისეთ ინფორმაციას, რაც შეიცავს ცნობებს ჯარების განლაგების, შეიარაღებისა თუ დაგეგმილი ოპერაციის შესახებ. ამიტომ, რაიმე რომ არ წამომცდეს, აქ წერტილს დავსვამ და შევეცდები, შემდეგ წერილში იმაზე გიამბოთ, თუ როგორ ცხოვრობენ ქართველი ჯარისკაცები მსოფლიოს ყველაზე „ცხელ წერტილში“ ბაგრამისა და ქაბულის RSM-ის ბაზებზე.

Tags:ავღანეთი, ქაბული, "მტკიცე მხარდაჭერის" საერთაშორისო მისია, ქართველი ჯარისკაცები, ნატო, ბლოგი


საქართველოს გაწევრიანება ნატოში: პოლიტიკური სპექტაკლი თუ მექსიკური სერიალი?

„არა მგონია, რომ უახლოეს მომავალში, მომდევნო რამდენიმე წელიწადში, ან სულაც უფრო მეტხანს, ნატოს შემდგომი გაფართოება შესაძლებელი იყოს“ - განაცხადა 22 აპრილს აშშ-ის ელჩმა ნატოში დუგლას ლუტმა ასპენის უსაფრთხოების ფორუმზე ლონდონში.

დუგლას ლუტი მაგონებს ჰანს ქრისტიან ანდერსენის ზღაპარ „იმპერატორის ახალი ტანსაცმლის“ პერსონაჟ პატარა ბიჭუნას, ანუ იმ ერთადერთ ადამიანს, რომელიც გაბედავს და განაცხადებს იმას, რაც თითქოს ყველასთვის ნათელი უნდა ყოფილიყო, სულ ცოტა, ნატოს 2008 წლის ბუქარესტის სამიტის შემდეგ. იქნებ ამერიკელი დიპლომატის ამ განცხადებამ გონზე მოიყვანოს საქართველოს პოლიტიკური „ელიტა“, რათა ეს უკანასკნელი, სულ ცოტა, რვა წლის დაგვიანებით შეეცადოს, სხვა გზები ეძებოს, თუ როგორ დაიცვას საქართველო რუსეთის მორიგი ავანტიურისგან?! მაგალითად, ძალიან მიკვირს, რატომ არასდროს გამოიჩინეს ძალისხმევა ქართველმა პოლიტიკოსებმა, რათა საქართველოს მიეღო ამერიკის შეერთებული შტატების Major non-NATO ally-ს (MNNA) სტატუსი (მთავარი მოკავშირე ნატოს ფარგლებს გარეთ). სტატუსი, რომელიც, სულ ცოტა, აღჭურვის და წვრთნის მხრივ ბევრად უფრო დიდ შესაძლებლობებს აძლევს ამ ორგანიზაციაში გაწევრიანებული ქვეყნების არმიებს, ვიდრე ის „ჰაერში გამოკიდებული“ სიტუაცია, რომელშიც საქართველოა 2008 წლის აპრილიდან მოყოლებული. რა თქმა უნდა, მე შორს ვარ იმ აზრისგან, რომ საქართველოს მხრიდან საჭირო ძალისხმევის შემთხვევაში, თბილისი აუცილებლად მიიღებდა ვაშინგტონიდან MNNA-ს ქვეყნის სტატუსს, მაგრამ ერთი რამ ცხადია: ამ ძალისხმევის შემთხვევაში საქართველოს, 28 ქვეყნის ნაცვლად, მხოლოდ ვაშინგტონის, ანუ მისი სტრატეგიულ პარტნიორის დარწმუნება მოუხდებოდა.

2016 წლის 22 აპრილს ამერიკელმა დიპლომატმა განაცხადა ის, რაც, წესით, ბავშვისთვისაც ნათელი უნდა ყოფილიყო: ნატოს წევრ ქვეყნებს შორის საქართველოსათვის წევრობის შეთავაზებაზე კონსენსუსის მიღწევა შეუძლებელია. ძალიან მაიტერესებს, ქართული პოლიტიკური „ელიტა“ იცნობს ნატოს ქარტიას? იცის, რომ წევრი ქვეყნები გადაწყვეტილებას ერთსულოვნად იღებენ? იცის, თუ რა ტიპის სიძნელეებს წააწყდა MAP-ის გზაზე დამდგარი საქართველო 2008 წლის აპრილში? ვიქტორია ნულადს (აშშ-ის მაშინდელ ელჩს ნატოში და ახლანდელ სახელმწიფო მდივნის მოადგილეს), არ მოუყოლია მათთვის 2008 წლის სამიტზე ვალტერ შტაინმაიერის (გერმანიის მაშინდელი და ახლანდელი საგარეო საქმეთა მინისტრის) შეხედულება იმის შესახებ თუ რატომ არ უნდა მიენიჭათ საქართველოსთვის MAP-ი? არც ის იციან, რომ 2008 წლის აგვისტოს მერე შტაინმაიერების რაოდენობა, სულ ცოტა, ხუთჯერ გაიზარდა ნატოს წევრ ქვეყნებს შორის?! არც კონდოლიზა რაისის ძალზედ გულახდილი მოგონებები წაუკითხავთ, სადაც აშშ-ის ყოფილი სახელმწიფო მდივანი დეტალურად აღწერს ნატოს ბუქარესტის სამიტს? ბოლოს და ბოლოს, ის აბსურდული დიპლომატიური ფრაზები მაინც არ მობეზრდა თბილისის „პოლიტელიტას“, რომლებსაც იყენებენ „ნატოს შესასვლელის წინ გაჩხერილი“ მდგომარეობის აღსაწერად?! (ერთი ქართველი პოლიტიკოსის მიერ სულ რაღაც სამიოდ დღის წინ წარმოთქმულმა ერთ-ერთმა ასეთმა მორიგმა ფრაზამ ძალიან გამახალისა: „(Georgia as) the most interoperable non-Nato member military force“)... ვერ ხვდებიან, რომ ეს მოსახლეობაში მხოლოდ და მხოლოდ ნატოს იდეით განხიბვლას გამოიწვევს? და დღეს მათ კიდევ გაუკვირდებათ, თუ პრორუსული ძალები ერთიანი ლოზუნგით - „ჩვენ ხომ გაფრთხილებდით!“ - საერთო ფრონტით გაეშურებიან ოქტომბრის არჩევნებისკენ ?! თუ გაკვირვების მაგივრად ხელისუფლება და ოპოზიცია ჯგროდ ივლის ერთი ტოკშოუდან მეორეში და ერთმანეთის ქილიკში - „ეს თქვენი ბრალია“ - გაიყვანს ისევ დროს?!

დუგლას ლუტის განცხადებიდან კითხვის ნიშნის ქვეშ რჩება ერთადერთი რამ: რას ნიშნავს „მომდევნო რამდენიმე წელიწადში, ან სულაც უფრო მეტხანს“? ამერიკელი ელჩი ამ შემთხვევაშიც დიპლომატისთვის უჩვეულოდ კონკრეტული გახლავთ: მანამდე, სანამ „რუსეთი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სტრატეგიულ გარემოში“. ანუ სანამ რუსეთი რეგიონალური მასშტაბით ძლიერი რჩება და მრავალი ბერკეტი მოეპოვება.

მაგრამ უბედურება ისაა, რომ თბილისის პოლიტიკურმა „ელიტამ“ როგორც ძლიერი რუსეთის შემთხვევაში არ გათვალა უსაფრთხოების ალტერნატიული გზა, არც ძალზედ დასუსტებული და უბერკეტო რუსეთის შემთხვევისათვის აქვს მომზადებული სათადარიგო გეგმა. სათადარიგო გეგმა იმ შემთხვევისთვის, როცა მოსკოვი ძალაუფლების ვაკუუმში აღმოჩნდება (მაგალითად, პუტინის სიკვდილისას), რაც დიდი ალბათობით ჩეჩნეთში (და საერთოდ მთელ ჩრდილო კავკასიაში) სამოქალაქო ომს გამოიწვევს. სათადარიგო გეგმის არქონაზე კი ის მეტყველებს, რომ დღევანდელ მთავრობას სრულიად მივიწყებული აქვს პანკისის რეგიონი. და ეს წინა მთავრობის მიერ განხორციელებული ისეთი კრიმინალური აქციების შემდეგ, როგორიც, მაგალითად, ლაფანყურის საქმე იყო.

დიპლომატია სავსეა პოლიტიკური სპექტაკლებით. თუ ისრაელ-პალესტინის სამშვიდობო პროცესი და პალესტინის ავტონომიისგან დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნა მსოფლიოს დიპლომატიურ ასპარეზზე ყველაზე ცნობილი სპექტაკლია, ნატოში საქართველოს გაწევრიანება შეიძლება მსოფლიოს ყველაზე ტრაგიკომიკურ სპექტაკლად მოვნათლოთ. ტრაგიკომიკურად, ვინაიდან ამ მექსიკურ სერიალს არა ჟურნალისტებმა (რომლების ფუნქციაა, მაყურებლებს აუხსნან, სად იტყუებიან პოლიტიკოსი-მსახიობები), არამედ თვით ამ სპექტაკლის მსახიობმა დუგლას ლუტმა დაუსვა წერტილი.

 

Tags:ნატო, რუსეთი, ჩრდილოატლანტიკური ალიანსი, აშშ, MAP-ი, Major non-NATO ally, MNNA, მთავარი მოკავშირე ნატოს ფარგლებს გარეთ


„ახალი პოლიტიკური ცენტრი გირჩის“ შესახებ

16 აპრილს დაფუძნდა ახალი პოლიტიკური პარტია სახელწოდებით „ახალი პოლიტიკური ცენტრი გირჩი“. „გირჩის“ სულისჩამდგმელი „ნაციონალური მოძრაობიდან“ წამოსული სამი დეპუტატია: ნაცმოძრაობის ყოფილი გენერალური მდივანი ზურაბ ჯაფარიძე, გოგა ხაჩიძე და პავლე კუბლაშვილი. იმის მიუხედავად, რომ პარტიის სათაურში ფიგურირებს სიტყვა „ცენტრი“, პარტია მკვეთრად მემარჯვენე ეკონომიკურ იდეებს იზიარებს. ის, თუ რატომ დაარქვეს პარტიას „ახალი პოლიტიკური ცენტრი“, ეს ჩემთვის ცოტა გაუგებარია; საინტერესოა, მართლა ცენტრად მიაჩნიათ თავი, თუ პოსტსაბჭოთა სივრცეში დამკვიდრებულ ტენდენციას აგრძელებენ, როდესაც პარტიის სახელწოდებები და იდეები ერთმანეთთან რადიკალურ აცდენაშია. თუ „გირჩის“ წინასაარჩევნო პროგრამას შევადარებთ, მაგალითად, „ახალი მემარჯვენეების“ პროგრამასთან, ვნახავთ, რომ „ცენტრისტი-მემარჯვენეების“ ტიტულს უფრო „ახალი მემარჯვენები“ იმსახურებენ, მაშინ, როდესაც „გირჩი“ აშკარად გამოკვეთილად მემარჯვენეა.

„გირჩის“ წინასაარჩევნო პროგრამის სხვა ასპექტების განხილვაზე სანამ გადავიდოდე, აუცილებლად უნდა აღვნიშნო, უფრო სწორად, მკითხველს შევახსენო ის, რომ მე კარგა ხანია, რაც მემარცხენე პოზიციაზე ვდგავარ და ამიტომ, ჩემი დამოკიდებულება „გირჩის“ მიმართ, ცხადია, გამომდინარეობს ჩემი პოლიტიკური შეხედულებებიდან; ეს არ არის „ობიექტური“ ჟურნალისტური შეფასება, არამედ არის ამავდროულად ჩემი პოლიტიკური პოზიციის დაფიქსირებაც.

„გირჩის“ ეკონომიკური პროგრამის ყველაზე დამაინტრიგებელი და პროვოკაციული ნაწილი არის ის, რომელიც შეეხება ქვეყნის ყველაზე მნიშვნელოვანი გადასახადების გაუქმებას. „გირჩი“ მომხრეა, რომ საშემოსავლო გადასახადი (Income Tax), მოგების გადასახადი (Corporate Tax) და იმპორტის გადასახადი (Import Duty) მთლიანად გაუქმდეს. სხვა გადასახადები კი, „გირჩის“ მიხედვით, იგივე რჩება. ეს უპრეცედენტო შემოთავაზებაა ორი მიზეზით. პირველი - მსოფლიოში ძალიან იშვიათია ქვეყანა, სადაც სამივე აღნიშნული გადასახადები მთლიანად გაუქმებულია (თუ არ ჩავთვლით, ცნობილ ოფშორულ ზონებს, როგორებიცაა ბაჰამის კუნძულები, მარშალის კუნძულები, ბრიტანეთის კაიმანის კუნძულები, ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულები და სპარსეთის ყურის რამდენიმე ნავთობით მდიდარი ქვეყანა). ზოგიერთ იმ ქვეყანაშიც, სადაც გაუქმებულია, არსებობს ე.წ. სახელფასო გადასახადი (Payroll Tax), რომელიც ცოტათი მაინც ახდენს ამის კომპენსაციას. „გირჩის“ პროგრამაში ამგვარი გადასახადიც კი არ არის გათვალისწინებული;

მეორე - ჩნდება კითხვა, როგორ მოხერხდება „გირჩის“ პროგრამაში გათვალისწინებული სოციალური სერვისების (მაგალითად, ჯანმრთელობის დაზღვევის და პენსიების) დაფინანსება, თუ ყველა ეს გადასახადი გაუქმებული იქნება? ამაზე ცოტა უფრო ვრცლად ქვემოთ მოგახსენებთ.

2015 წელს, საქართველოს ბიუჯეტის შემოსავლები შეადგენდა დაახლოებით 8 მილიარდ ლარს. აქედან კი დაახლოებით 3,5 მილიარდი მოდიოდა საშემოსავლო, მოგების და იმპორტის გადასახადზე. დარჩენილი 4,5 მილიარდი მოდიოდა სხვა გადასახადებზე და შემოსავლებზე, უმთავრესად დამატებითი ღირებულების გადასახადზე (დღგ). ერთი სიტყვით, „გირჩის“ პროგრამის მიხედვით, საქართველოს ბიუჯეტი 2015 წელს იქნებოდა არა 8 მილიარდი, როგორც იყო, არამედ დაახლოებით 4,5 მილიარდი ლარი. ფაქტობრივად, „გირჩის“ მიხედვით, საქართველოს ბიუჯეტი თითქმის ორჯერ შემცირდება.

როგორ დააფინანსებს „გირჩი“ ასე შემცირებული ბიუჯეტით სოციალურ პროგრამებს? ამაზე პასუხი „გირჩის“ პროგრამის მიხედვით სამგვარია: 1) მთავრობის ზომა შემცირდება, ანუ მთავრობა ნაკლებს დახარჯავს საჯარო სტრუქტურებში დასაქმებულების შრომის ანაზღაურებაზე, ასევე, სუბსიდიებსა და გრანტებზე (ეს ნიშნავს, ცხადია, იმასაც, რომ საჯარო სამსახურიდან დაითხოვენ მოხელეებს და სახელმწიფო ძირითადად აღარ გამოუყოფს სუბსიდიებსა და გრანტებს სხვადასხვა ბიზნესებს). მომავალშიც საჯარო სტრუქტურებში დასაქმებულების შრომის ანაზღაურება მხოლოდ ეკონომიკური ზრდის ტემპის შესაბამისად გაიზრდება; 2) სოციალური უზრუნველყოფა მხოლოდ ჯანდაცვის ხარჯებითა (მათ შორის, შშმ პირების დახმარებით) და პენსიებით შემოიფარგლება. ეს ორი კი სტრატიფიცირებულად გაიცემა, ანუ მდიდრები ნაკლებს მიიღებენ, საშუალო ფენის და ღარიბი მოსახლეობა - მეტს; 3) გადასახადებისა და რეგულაციების გაუქმებით გამოწვეული ქვეყნის ეკონომიკური ზრდა (გირჩის მიხედვით, 15 %-იანი!) კომპენსირებას გაუკეთებს გადასახადების გაუქმებას (სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეკონომიკა გაიზრდება, რაც გაზრდის დარჩენილი გადასახადებით აკრეფილ თანხებს).

მოდით, თითოეულ ამ ნაბიჯს ჩავუღრმავდეთ. დავიწყოთ სოციალური პროგრამით. „გირჩის“ პროგრამაში, სოციალურად დაუცველებისთვის სოციალური დახმარება საერთოდ არ არის გათვალისწინებული. სოციალურ დახმარებად მხოლოდ საოჯახო პენსიაა მოაზრებული. ამ პროგრამის მიხედვით, გამოდის, რომ ღარიბი ოჯახები, რომლებშიც პენსიონერები ცხოვრობენ, უფრო მეტ დახმარებას მიიღებენ, ვიდრე, ვთქვათ, უფრო ღარიბი ოჯახები, რომლებშიც პენსიონერები არ ცხოვრობენ (!).

ერთადერთი ლოგიკა, რომელიც პენსიების ამგვარ გადანაწილებაში შეიძლება დავინახოთ, ის არის, რომ თუ ოჯახს საპენსიო ასაკის წევრი ჰყავს, მას ეკუთვნის დახმარება, რადგან შრომისუუნარო წევრს ინახავს, სხვებს კი - არ ეკუთვნით. ე.ი. გამოდის, რომ თუ ოჯახში ყველა წევრი შრომისუნარიანია, ის დახმარებას, „გირჩის“ მიდგომის მიხედვით, არ იმსახურებს. აქ პარალელები შეიძლება გავავლოთ მემარჯვენე ფილოსოფიასთან, რომელიც ღარიბებს მოუწოდებს, რომ „ხელი გაანძრიონ, არ იზარმაცონ და ყველაფერი ექნებათ“. ამ ფილოსოფიის სიმცდარეზე ბევრს არაფერს ვიტყვი, მხოლოდ იმას აღვნიშნავ, რომ უამრავი ოჯახი საქართველოში არის სოციალურად გაჭირვებული არა იმის გამო, რომ შრომა ეზარებათ, არამედ იმიტომ, რომ ვერ შოულობენ სამსახურს, ან შოულობენ და თვითდასაქმებულები არიან არასტაბილურად, უკიდურესად დაბალი შემოსავლით. სწორედ მათთვის არსებობს სოციალურად დაუცველების დახმარების სახელმწიფო პროგრამა, რომლის გაუქმებაც ამ პირობებში დაუშვებელია.

რაც შეეხება პენსიისა და ჯანმრთელობის დაზღვევის პროგრამების შინაარსს, „გირჩი“ ამ საკითხში, როგორც აღვნიშნე, სტრატიფიცირებული მიდგომის მომხრეა. მათი პროგრამის მიხედვით, მდიდარ ოჯახში მცხოვრები პენსიონერები უფრო ნაკლებ პენსიას და ჯანმრთელობის დაზღვევის უარეს პაკეტს მიიღებენ, ვიდრე ღარიბ და საშუალო ფენის ოჯახებში მცხოვრებნი. ეს მიდგომა ზოგიერთი მემარცხენისთვის ორი მიზეზით შეიძლება იყოს მიუღებელი: 1) უნივერსალური სისტემები ათანაბრებს მდიდარს და ღარიბს და მეტად უწყობს ხელს იმას, რომ მათ როგორც თანასწორებმა ისე შეხედონ ერთმანეთს; 2) ეს მიდგომა პენსიონერებს და ოჯახის სხვა წევრებს უფრო მიჯაჭვულს ხდის ოჯახზე და ამით მათ დამოუკიდებელი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობა უმცირდებათ (აღნიშნული არგუმენტი განსაკუთრებით ლიბერტარიანელი მემარცხენეებისთვის იქნება მნიშვნელოვანი). ჩემი მოსაზრება ამ საკითხში შედარებით არარადიკალურია და „გირჩის“ მიდგომაზე გადაჭრით ვერ ვიტყვი უარს. უფრო მეტად გარკვეულ ცვლილებებს შევიტანდი მასში (თუმცა მე წინააღმდეგი ვიყავი და ახლაც წინააღმდეგი ვარ განათლების სფეროში ამგვარი სტრატიფიცირებული მიდგომის, მაგალითად, იმის, რომ განათლების სამინისტრომ შერჩევით დაურიგოს მოსწავლეებს სახელმძღვანელოები, მათი ოჯახების შემოსავლების დონის მიხედვით).

რაც შეეხება საჯარო სამსახურების შემცირებას, აქაც, ვფიქრობ, რომ გაცილებით უფრო ფრთხილი და ფაქიზი მიდგომა საჭირო. ეს უდავოდ უფრო გააუარესებს სოციალურ ფონს ქვეყანაში, განსაკუთრებით რეგიონებში. საჯარო სამსახურში რადიკალური შემცირებების დაწყება შეიძლება მაშინ, თუ გარანტირებული გვექნება ის, რომ რამდენიმე წელიწადში განთავისუფლებულების დასაქმება უპრობლემოდ მოხდება კერძო სექტორში. ამგვარი გარანტიები კი სამწუხაროდ დღესდღეობით არ გვაქვს. მაღალი ეკონომიკური ზრდის მისაღწევად და ამგვარი გარანტიის შესაქმნელად კი მით უმეტეს არ გამოგვადგება „გირჩის“ მიერ შემოთავაზებული რეცეპტი, რომელზეც ქვემოთ უფრო ვრცლად მოგახსენებთ.

ჩემი მოსაზრებით, და მე-20 საუკუნის გამოცდილებაც ამას გვიჩვენებს (ამაზე არა ერთხელ დამიწერია), სახელმწიფოს აქტიური ჩარევა ეკონომიკური საქმიანობის წარმართვის კუთხით მუშაობს და მას ექნება დადებითი გავლენა ეკონომიკურ ზრდაზე (ისევე, როგორც ეს მოხდა იაპონიაში, სამხრეთ კორეაში, ტაივანში, რომ არაფერი ვთქვათ თავად დასავლეთის ქვეყნებზე). ამ თვალსაზრისით, მით უფრო მიუღებელია „გირჩის“ ის ინიციატივა, რომლის მიხედვითაც, სახელმწიფოსგან სუბსიდიებს და ფინანსურ დახმარებას არ მიიღებენ სხვადასხვა მეწარმეები, რომლებსაც ამ ეტაპზე მსოფლიო ბაზარზე დამოუკიდებლად არ შეუძლიათ კონკურენცია გაუწიონ სხვა კომპანიებს (სახელმწიფოს ზომის შემცირება, ცხადია, გულისხმობს ამ სუბსიდიებისა და გრანტების რაოდენობის შემცირებას ან მთლიანად გაუქმებას).

ერთი სიტყვით, გამოდის, რომ „გირჩი“ გვთავაზობს საეჭვო რეცეპტს ეკონომიკური განვითარებისთვის, რომელსაც ჩვენ უნდა შევწიროთ სოციალური დახმარების და სახელმწიფო რეგულაციების ფაქტობრივად მთელი სისტემა, რითიც საგრძნობლად უნდა გავზარდოთ სოციალური უთანასწორობა და სიღარიბე. „გირჩის“ მიხედვით, ჩვენ უფრო ლიბერალური უნდა გავხადოთ საგადასახადო რეჟიმი და რეგულაციები (შრომის კოდექსის რეფორმირებაზე სიტყვა არ არის დაცდენილი „გირჩის“ პროგრამაში, მაგრამ ალბათ ამის საჭიროება ვერც დაინახეს იმ ფონზე, როდესაც დღესდღეობით ისედაც არავინ იცავს ამ კოდექსს), იმის მოლოდინით, რომ წარმოუდგენლად მაღალი, 15 %-იანი ზრდა გვექნება რამდენიმე წელიწადში (ან შეიძლება, დაუყოვნებლადაც).

ამ დროს, სტატისტიკურ მონაცემებს რომ შევხედოთ, ვნახავთ, რომ 15 %-იანი ზრდა არც ერთ ქვეყანას არ ჰქონია მსოფლიოში ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში. ასევე, განვითარების დაახლოებით ჩვენს დონეზე (მშპ-ს ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით) მყოფ ქვეყნებს შორის, რომლებსაც მაღალი ზრდის მაჩვენებლები აქვთ, არიან ისეთი სახელმწიფოები, სადაც მთავრობა აქტიურად ერევა ბაზრის მუშაობაში (ჩინეთი, ვიეტნამი, ლაოსი), ასევე, ქვეყნები, რომლებსაც ნორმალური საგადასახადო სისტემები აქვთ (ფილიპინები, ინდონეზია). ამავე დროს, არის ქვეყნები, რომლებსაც ლიბერალური საგადასახადო სისტემები აქვთ (მაგალითად, მოლდავეთი, პარაგვაი, იორდანია), მაგრამ ან ჩვენზე მცირე ზრდა აქვთ (როგორც მოლდავეთს), ან ჩვენზე მაქსიმუმ ერთი პროცენტით მეტი. ერთი სიტყვით, აპრიორი ეკონომიკურ ზრდას ამგვარი მიდგომა არ განაპირობებს და მასზე მით უფრო ვერ დავდებთ მთელ ფსონს, რაც გაგვაჩნია, თანაც, სოციალური მდგომარეობის უკიდურესად გაუარესების და სოციალური უთანასწორობის უკიდურესად გაზრდის პერსპექტივით.

როგორც დასაწყისშივე აღვნიშნე, ეს „გირჩის“ პროგრამის ჩემი, როგორც მემარცხენე ორიენტაციის მქონე ადამიანის კრიტიკაა (და არასრული კრიტიკა, რადგან განათლების და თავდაცვის საკითხებზე აღარ გავამახვილე ყურადღება). ამავე დროს მიმაჩნია, რომ პოლიტიკურ ასპარეზზე „გირჩის“ გამოჩენა, მიუხედავად ყველა იმ მიუღებელი იდეისა, რომელიც აქვთ, გაზრდის მემარცხენე-მემარჯვენე დიქოტომიის გამოკვეთის შანსს. ასევე, „გირჩის“ პროგრამა, ფაქტობრივად, არის საქართველოში ერთადერთი პარტიული პროგრამა, რომელიც მე მახსენდება, რომელიც ეფუძნება ეკონომიკურ თეორიებსა და ეკონომიკურ გათვლებს (მართალია, მცდარს, მაგრამ მაინც). თითქმის ყველა სხვა პროგრამა, რომელიც აქამდე მინახავს, იყო აბსოლუტურად გაუმართავი ამ თვალსაზრისით. ასევე, „გირჩის“ პროგრამაში პირველად არის ნახსენები ოჯახების კლასობრივი სტრატიფიცირების იდეა, რაც, მე ვიტყოდი, რომ რევოლუციურია ქართულ პოლიტიკურ დისკურსში, სადაც კლასებს შორის განსხვავებებზე თითქმის არ საუბრობენ (თუ არ ჩავთვლით ლეიბორისტული პარტიის სულელურ ლოზუნგს: „მდიდარს წავართმევ, ღარიბს მივცემ“). ამ ყველაფრისგან განსხვავებით, „გირჩის“ გამოჩენა, მგონია, იქნება ქართულ პოლიტიკაში ახალი დასაწყისის მაჩვენებელი, რამაც შეიძლება ოდესმე თვისებრივად ახალი ტიპის პოლიტიკამდე მიგვიყვანოს. მე ყოველთვის მზად ვარ შევეწინააღმდეგო ცუდ იდეებს, მაგრამ ყოველთვის პრობლემა მაქვს მაშინ, როდესაც პოლიტიკურ სივრცეში აბსოლუტურად „უიდეო“ ადამიანებთან მიწევს საქმის დაჭერა.

 

Tags:პოლიტიკა, პარტიები, პარლამენტი, არჩევნები, მემარჯვენეები, მემარცხენეები, ლიბერტარიანელობა


წინა კაცი

ვიფიქრე, გავასწრებ-მეთქი, მაგრამ ხელის დახვედრება ძლივს მოვასწარი. ბეწვზე გადავრჩი, შუბლი რომ არ გამიხეთქა წინა კაცის მიერ მოქნეულმა კარმა. 

გაიარა და გამოუშვა მთელი ძალით, უკან არც მოუხედავს. დამაგდებდა კარი ნამდვილად, მაგრამ ის კაცი მაინც არ მოიხედავდა. ეს უკვე ზუსტად ვიცი.

ეს იცის ყველამ, ვინც მეტროთი დადის, ან სხვა ასეთი, ზამბარიანი მძიმე კარის გავლა უწევს, თუნდაც ხანდახან.

ეს იცის ყველა მომდევნო კაცმა, რადგან წინა კაცი კარს არასოდეს დაიჭერს. და ის მომდევნო კაციც, როცა წინა გახდება, უკან არასოდეს მოიხედავს, გავარდება და ახლა თავის მომდევნოს მიახლის ცხვირ-პირში იმ კარს.

ერთხელ ერთი დიდი შენობის შესასვლელში ჩემ შემდეგ მომავალ კაცს კარი დავუჭირე, თან გავუღიმე. მან კი ხელი არ შემომაშველა, ზედაც არ შემოუხედავს, ისე გაიარა. თან ჩქარობდა, რომ გასვლა მოესწრო. სანამ ვიდექი და კარი მეჭირა, კიდევ ერთმა გოგომ გაიარა და ბოლოს ვიღაც ბიჭს ვუთხარი „თუ შეიძლება!..“ - და კარი მივაწოდე. 

ერთხელ მესმოდა, როგორ ბრაზობდა ჭარმაგი კაცი - გადაგვარდა საქართველო, ამ უზრდელმა კინაღამ მომკლაო. ის კაცი წინა კაცზე ბრაზობდა და უკან არც მოუხედავს, სადაც მის მოქნეულ კარს ძლივს გადაურჩა ზურგჩანთიანი პატარა ბიჭი.

ეს ბიჭიც ჩვენსავით გაიზრდება. ეგონება, რომ ეს ჩვეულებრივი ამბავია, რომ ასეც უნდა იყოს, რომ ეს ერთგვარი წრთობაა თვითგადარჩენისთვის ბრძოლაში, რომ აქ ვერაფერს შეცვლი, უბრალოდ, უნდა მიიღო, როგორც ბედისწერა, როგორც სამშობლო, როგორც გაკვეთილი - ფრთხილად იყავი და თავს მიხედე, სხვამ კი საკუთარ თავზე.თვითონ იზრუნოს.

ასე ეგონება მთელი ცხოვრება. სანამ ერთ დღესაც არ ადგება და არ წავა სადმე...

სულ ერთია, სად: ნიუ-იორკში, ლონდონში, პარიზში... ქვეყანა დიდია.

მე პირველად პარიზში ვნახე. იქ ძალიან პოპულარულია ამგვარი ზამბარიანი კარები - ხელს ჰკრავ და გაიღება და მერე დიდი აჩქარებით ბრუნდება საპირისპირო მხარეს.

პარიზის მეტროს შესასვლელთან პირველივე ქალმა კარი დამიჭირა და, სანამ ხელი არ შევაშველე, არ გაუშვა, თანაც გამიღიმა თბილად და ლამაზად. სამუშაო საათები ახალი დამთავრებული იყო და მეტროს შესასვლელში ხალხი ხუთ ნაკადად, უწყვეტად მოედინებოდა, და ყველა წინა კაცს ეჭირა კარი, სანამ მომდევნო არ ჩამოართმევდა, და გრძელდებოდა ეს თავაზიანობისა და ღიმილის უწყვეტი ესტაფეტა, ასეთი შესაშური და ასეთი სანუგეშო...

და არ დამიწყოთ ახლა, რომ ის იმ მომენტში სულ არ ფიქრობდა სიკეთეზე, სულ არ ადარდებდა სხვისი კარგად ყოფნა. ჩვევად აქვს, თორემ, სინამდვილეში სულაც არ დაგიდევს, მოგხვდება თუ არა კარიო. ჰო, ჩვევად აქვს! და ასეთი ჩვევა, ალბათ, სჯობია იმას, გულშემატკივარი და მგრძნობიარე ხალხი ჩვევის არქონის გამო რომ იქცევა გულგრილად.

და დადის ასე ხალხი პარიზსა და ლონდონში, ნიუ-იორკსა და ბერლინში. კარს ყველგან დაგიჭერენ, ვინც უნდა მიდიოდეს წინ, "შანელის" ყელსახვევიანი თუ უსახლკარო. დაელოდებიან, სანამ ხელს არ შეაშველებ და კარს არ ჩამოართმევ, დარწმუნდებიან, რომ უსაფრთხოდ ხარ და გზას გააგრძელებენ. არც სახელს გკითხავენ და არც გვარს, არც სულში ჩაგიძვრებიან, მაგრამ შეგამჩნევენ!

დასავლეთიო, რომ ამბობენ, აი ასეთი ამბებია იქაურ ქალაქებში. ჩვენი ჩვევები კი, ალბათ, იმ ქალაქებთან მეგობრობის დროიდან მოდის, სადაც მშვიდად და მეთოდურად ყოველდღე გვხვდებოდა ცხვირში ზამბარიანი კარიც და უზამბაროც. ზოგჯერ კი, მსუბუქი შეკურთხებაც მოჰყვებოდა თან, იმ ენაზე „ცუდად“ რომ არ ჟღერს, ისეთი.

მოკლედ, დრო მიდის... სამყარო ფართოვდება და წინ მიიწევს. ყოველდღიურ, მუდმივ რბოლაში ყველა ცდილობს, დაწინაურდეს და სხვას გაასწროს. მაგრამ რატომღაც, რატომღაც მაინც ჯიუტად ზრუნავს მომდევნოზე. მექანიკურად, მონოტონურად, ტკივილის, აფეთქებების, ფერის, ფულის მიუხედავად. იქნებ შეთანხმდნენ, რომ ეს რაღაცნაირი ბოდიში და საზღაურია მათგან, ვინც უკვე დაწინაურდა, მათ მიმართ, ვინც ჯერ კიდევ უკან არის და ცდილობს დაწევას - თუნდაც ამაში, თუნდაც წამით, თუნდაც გაუაზრებლად...

იქნებ ამ ერთ პატარა, უსიტყვო ჟესტში ჩანს სამყაროს მყიფე წონასწორობა - „წინა კაცი უკანა კაცის ხიდიაო“.

ჰო, მაგრამ ქართული არ არის ეს ანდაზა?

რა ვიცი, აბა! კარის დაჭერა იქით იყოს და.... მგონი, წინა კაცის პრობლემა დგას საქართველოში.


ზოგი რამ NDI-ს გამოკვლევის შედეგებზე

11 აპრილს გამოქვეყნდა აშშ-ის ეროვნულ-დემოკრატიული ინსტიტუტის, NDI-ს, კიდევ ერთი გამოკვლევის შედეგები. გამოკვლევა მიზნად ისახავდა საზოგადოებრივი განწყობის დადგენას, რაც ხშირად ინტერპრეტაციის საგნად იქცევა ხოლმე. ამ წერილში ჩემს ინტერპრეტაციას შემოგთავაზებთ.

დავიწყებ იმით, რომ, გავრცელებული მოსაზრების საპირისპიროდ, გადაჭრით ვერ ვიტყოდი, რომ ტერიტორიული მთლიანობის საკითხი მოსახლეობის თვალში ღირებულებითი თვალსაზრისით „ჩამოქვეითდა“. მართალია, 2015 წლის ნოემბრის გამოკვლევაში უმნიშვნელოვანეს ეროვნულ საკითხებს შორის ტერიტორიულ მთლიანობას მესამე ადგილი ეკავა, ხოლო 2016 წლის მარტის გამოკითხვაში მეხუთეზე გადაინაცვლა, სინამდვილეში ეს, ვფიქრობ, იმის შედეგია, რომ დროებით წინა პლანზე გადმოვიდა ინფლაციის საკითხი (პენსიების საკითხი კი, შესაძლოა, ლოგიკურად მიება ინფლაციას). ეკონომიკური პრობლემები ისედაც ყოველთვის იყო ამ ჩამონათვლის სათავეში, სხვა საქმეა, რომ ინფლაცია აქამდე მაინცდამაინც მწვავე ეკონომიკურ პრობლემას არ წარმოადგენდა. შესაბამისად, ტერიტორიული მთლიანობის საკითხი კვლავაც რჩება ყველაზე მნიშვნელოვან „არაეკონომიკურ“ პრობლემად.

რაც შეეხება საგარეო პოლიტიკურ-ეკონომიკურ კავშირებში გაწევრიანების საკითხს, აქ მართლაც შეინიშნება გარკვეული ცვლილება წინა წელთან შედარებით. 2015 წლის აგვისტოში ევროკავშირში გაწევრიანებას მხარს უჭერდა გამოკითხულთა 50%-ზე ნაკლები, ახლა კი ეს მაჩვენებელი 61%-ს შეადგენს. შესაბამისად, შემცირდა ევრაზიულ კავშირში გაწევრიანების მომხრეთა რიცხვიც (ერთი ინტერპრეტაციის თანახმად, მოსახლეობის გარკვეულმა ნაწილმა არც იცის, რომ ევრაზიული კავშირი რუსეთის დაფუძნებულია და კითხვას გაუაზრებლად პასუხობს; სინამდვილეში, თავად კითხვაშია განმარტებული, რა არის ევრაზიული კავშირი და თითქმის გამორიცხულია, ამ კითხვას ვინმე გაუაზრებლად პასუხობდეს). ამდენად, ცვლილების მთავარი მიზეზი, ჩემი აზრით, ევროკავშირთან სავიზო ლიბერალიზაციაა, რომელსაც, ევროკომისიის დადებითი დასკვნის წყალობით, მიმდინარე წლის მეორე ნახევარში ველით.

მოსახლეობა ისევ და ისევ დადებითად აფასებს ამ მთავრობის ყველაზე მნიშვნელოვან სოციალურ მიღწევას: უფრო ხელმისაწვდომ სამედიცინო მომსახურებას. გამოკითხულთა 51% თვლის, რომ ამ მხრივ მდგომარეობა გაუმჯობესდა. ამავე დროს, 92%-ის აზრით, ინფლაციის კუთხით მდგომარეობა გაუარესდა, 70% მიიჩნევს, რომ სიღარიბის დონემ მოიმატა, ხოლო 55%-ის აზრით, გაიზარდა უმუშევრობის დონე. ამ ყველაფერში მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი (81%) ახლანდელ მთავრობას ადანაშაულებს. ამასთანავე, 59% ადანაშაულებს წინა მთავრობასაც, ხოლო 53% − გლობალურ ეკონომიკურ პრობლემებს. ერთი სიტყვით, მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი სამივეს აკისრებს პასუხისმგებლობას, თუმცა უმრავლესობა მაინც ამჟამინდელი მთავრობის დადანაშაულებისკენ იხრება.

სტატიის მეორე ნახევარში ყურადღებას სამ რამეზე გავამახვილებ: საგარეო პოლიტიკური ორიენტაციის კუთხით, თაობებს შორის განსხვავებაზე; განსხვავებულ მონაცემებზე რეგიონებსა და თბილისში მცხოვრებ მოსახლეობას შორის; და ეთნიკურ უმცირესობათა საგარეოპოლიტიკურ პრიორიტეტებზე.

თაობათა შორის განსხვავება ყველაზე გამოკვეთილია საგარეო პოლიტიკის საკითხებთან მიმართებით. 18-35 წლის მოქალაქეთა 71% მიიჩნევს, რომ ქვეყნის საგარეოპოლიტიკური კურსი დასავლური უნდა იყოს, ხოლო 56 წელს გადაცილებულთაგან ასე მხოლოდ 59% ფიქრობს. ამ სხვაობის მიზეზი, სავარაუდოდ, ის არის, რომ ახალგაზრდა თაობას არ აქვს საბჭოთა გამოცდილება, რომელიც, თავის მხრივ, მათ რუსეთთან დააკავშირებდა როგორც კულტურულ, ისე პოლიტიკურ დონეზე. ამავე დროს, სულაც არ არის უმნიშვნელო, რომ უფროსი ასაკის გამოკითხულთა თითქმის 60% პროდასავლური კურსის მომხრეა. საბჭოთა გამოცდილების მიუხედავად (ან, იქნებ, სწორედ მისი მიზეზით), მათ უმრავლესობას დასავლეთთან ინტეგრაცია სურს.

რაც შეეხება ამ მხრივ რეგიონალურ განსხვავებებს, დედაქალაქში მცხოვრებთა დიდი ნაწილი (77%) პროდასავლური ორიენტაციის მომხრეა, სოფლად კი მხოლოდ ეს რიცხვი გაციდებით დაბალია − 57 %. ამის ერთ-ერთი მიზეზი, შესაძლოა ის იყოს, რომ სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გასაღების ბაზრად უწინარესად რუსეთია მიჩნეული. ეს პარადოქსად შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან ევროკავშირში საქართველოს გაწევრიანების შემთხვევაში, სარგებელს ყველაზე მეტად სწორედ სოფლის მეურნეობაში დასაქმებული ხალხი ნახავს: ევროკავშირი თავის წევრ ქვეყნებში სუბსიდირებას უწევს სოფლის მეურნეობის სფეროს (თუმცა, რა თქმა უნდა, ევროკავშირში საქართველოს გაწევრიანების პერსპექტივა ჯერ კიდევ ბუნდოვანია, ხოლო სავიზო ლიბერალიზაცია სოფლად მცხოვრები ღარიბი მოსახლეობის ნაწილის თვალში, შესაძლოა, დიდი შეღავათი არ იყოს).

დაბოლოს, ეთნიკურ უმცირესობებით დასახლებულ რაიონებში, სხვა რეგიონებთან შედარებით, გაცილებით მაღალია პრორუსული განწყობა. იქაური მოსახლეობის 45% პრორუსულ საგარეოპოლიტიკურ კურსს ემხრობა. ეს სამწუხარო მაჩვენებელია და, გარკვეულწილად, რეგიონული კონფლიქტების (უპირველესად კი ყარაბაღის კონფლიქტის) გამოძახილად შეიძლება ჩაითვალოს. მეორე მხრივ, ეს მეტყველებს იმაზეც, რომ ჯერაც პრობლემად რჩება ეთნიკურ უმცირესობათა ინტეგრირება ერთიან ნაციონალურ პროექტში. ეს რთული საკითხია და საფუძვლიან ანალიზს იმსახურებს. ამჯერად ყურადღებას იმაზე გავამახვილებ, რომ აუცილებელია ეროვნული პროექტის ისე გარდაქმნა, რომ მასში მონაწილეობით ეთნიკური უმცირესობები კმაყოფილი დარჩნენ.

საზოგადოებრივი განწყობის გამოკვლევას მოჰყვება NDI-ს გამოკითხვების პოლიტიკური ნაწილი. არსებულ მონაცემებზე დაყრდნობით, პროგნოზების გაკეთება სარისკო საქმეა, თუმცა ინფორმაცია მოსახლეობის განწყობის შესახებ პოლიტიკური პრიორიტეტების გაანალიზებაშიც უთუოდ გამოგვადგება. 

Tags:საზოგადოების განწყობა, გამოკვლევა, NDI, ბლოგი


მხარი დავუჭიროთ მშვიდობას მთიან ყარაბაღში და კავკასიის რეგიონში

2 აპრილს განახლდა კონფლიქტი აზერბაიჯანსა და სომხეთისგან მხარდაჭერილ თვითაღიარებულ ყარაბაღის რესპუბლიკას შორის. კონფლიქტის განახლების ზუსტი მიზეზი უცნობია. ექსპერტების ნაწილი აზერბაიჯანულ მხარეს ადანაშაულებს და ამტკიცებს, რომ ყარაბაღის თვითაღიარებულ რესპუბლიკაზე აზერბაიჯანის მხრიდან კარგად მომზადებული შეტევა განხორციელდა. მეორე ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ ეს იყო ცეცხლის გაცვლა-გამოცვლა მხარეებს შორის, რომელიც მოულოდნელად უფრო მასშტაბურ შეტაკებაში გადაიზარდა. დაპირისპირებული მხარეები მსხვერპლის ზუსტ მონაცემებს არ ამხელენ (სომხების ვერსიით, კონფლიქტს 200-მდე აზერბაიჯანელის სიცოცხლე შეეწირა, აზერბაიჯენის ოფიციალური წყაროებით მიხედვით, სომხეთის მხრიდან მსხვერპლი 100-ზე მეტი ჯარისკაცია). ამ ეტაპზე ორივე მხარე ძირითადად პროპაგანდისტული ინფორმაციის გავრცელებით არის დაკავებული.

რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა მხარეებს ოფიციალურად ცეცხლის შეწყვეტისკენ მოუწოდა. არაოფიციალურად, ყველასთვის ცნობილია, რომ რუსეთი სომხეთის სტრატეგიული პარტნიორია. სომხეთის ტერიტორიაზე, თურქეთის საზღვართან ახლოს, განთავსებულია რუსეთის გიუმრის სამხედრო ბაზა, რომლის მიზანიც აზერბაიჯანის მოკავშირე თურქეთის შეკავებაა. რუსეთი ასევე ბოლო წლებში აქტიურად ყიდის იარაღს აზერბაიჯანზე. აზერბაიჯანის სამხედრო შესაძლებლობები ბოლო დროს სწორედ რუსეთისგან შეძენილი იარაღით გაიზარდა. ფაქტობრივად, გამოდის, რომ რუსეთმა იარაღი მიჰყიდა თავისი სტრატეგიული მოკავშირის, სომხეთის მთავარ მოწინააღმდეგეს და ამით ირიბად შეუწყო ხელი კონფლიქტის გაჩაღებას.

თავის მხრივ, თურქეთის პრეზიდენტმა, რეჯეპ ტაიპ ერდოანმა კონფლიქტის განახლებისთავანავე განაცხადა, რომ ის „ბოლომდე დაუჭერს მხარს“ აზერბაიჯანს. ერდოანს, ცხადია, არ დაუკონკრეტებია, ეს სამხედრო მხარდაჭერა იქნება, ფინანსური, თუ რამე სხვა სახის.

რაც შეეხება საქართველოს მთავრობას, მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის შესახებ მისი ოფიციალური პოზიცია უცვლელია. საქართველო ახალი ხელისუფლების პირობებშიც კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარების მომხრეა.

მივიჩნევ, რომ ამ ეტაპზე ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, რომ მტკიცედ შევინარჩუნოთ ნეიტრალური პოზიცია კონფლიქტთან მიმართებაში და არ დავუჭიროთ მხარი არც ღიად და არც ფარულად, არც ერთ დაპირისპირებულ სახელმწიფოს. პირიქით, ჩვენ არა მხოლოდ ნეიტრალიტეტს უნდა დავუჭიროთ მხარი, არამედ აქტიურად უნდა დავუჭიროთ მხარი მშვიდობას. შეიძლება ზოგისთვის ეს პოზიცია მიუღებელი იყოს იმ მიზეზით, რომ სომხეთი რუსეთის მოკავშირეა, მაშინ, როდესაც აზერბაიჯანი და თურქეთი - საქართველოსი. ამის მიუხედავად, ნეიტრალური და მშვიდობიანი პოზიციის მიტოვება, სულ მცირე, სამი მიზეზით იქნება გაუმართლებელი.

პირველი მიზეზი ის არის, რომ ჩვენს ინტერესებში არ უნდა შედიოდეს კონფლიქტის გაჩაღება რეგიონში. ომი ქვეყნებს შორის არსებული პრობლემების გადაჭრის გზა მხოლოდ უკიდურესად გამოუვალ მდგომარეობაში შეიძლება იყოს. ომი ბევრ შემთხვევაში თავისთავადი ბოროტებაა (გარდა, როგორც აღვნიშნე, უკიდურესად გამოუვალი შემთხვევებისა, მაგალითად, როდესაც საჭიროა გენოციდის შეჩერება ან იმპერიების შეკავება). ევროპულმა გამოცდილებამ ბოლო 50 წლის მანძილზე აჩვენა, რომ ქვეყნებს, რომლებიც ერთმანეთში არ ომობენ და ეკონომიკურად თანამშრომლობენ ერთმანეთთან, გაცილებით უფრო მეტი სიკეთე მოაქვთ თავიანთ მოქალაქეებისთვის, ვიდრე ქვეყნებს, რომლებიც მუდმივად ტერიტორიული კონფლიქტების სამხედრო გზით მოგვარებაზე არიან ორიენტირებული ან ახალი ტერიტორიების დაპყრობას ლამობენ. ევროკავშირი ამ თვალსაზრისით არის მისაბაძი მაგალითი მთელი მსოფლიოსთვის და დასტური იმისა, რომ განვითარების ერთადერთი გზა ქვეყნებს შორის თანამშრომლობაა და არა ომი.

მეორე მიზეზი ის არის, რომ ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, რეგიონში რუსეთს არ მიეცეს საბაბი გააჩაღოს მასშტაბური კონფლიქტი, რითიც გაავრცელოს თავისი გავლენა საქართველოზეც. სრულიად მართებული წუხილია ის, რომ თუ რუსეთმა საქართველოსგან სამხედრო კორიდორი მოითხოვა, ამითი საქართველოს რეგიონებში, განსაკუთრებით ეთნიკური უმცირესობებით დასახლებულებში, სიტუაცია შესაძლოა უკონტროლო გახდეს. სამხედრო ოპერაციების შესასრულებლად რუსეთმა შეიძლება დამატებითი მოთხოვნებიც წამოაყენოს და რეჟიმის ცვლილებაც კი მოითხოვოს საქართველოში. ამიტომ, ამიერკავკასიაში ომის ყველანაირად თავიდან აცილება დღეს ჩვენი ერთ-ერთი უპირველესი ამოცანაა.

მესამე მიზეზი, რატომაც ჩვენ არ გვაწყობს ნეიტრალიტეტის დარღვევა, ის არის, რომ ჩვენ ვგეგმავთ კეთილმეზობლურ ურთიერთობას სომხეთთან და აზერბაიჯანთან. სომხეთისთვის საქართველო არის ლამის ერთადერთი ქვეყანა, რომელიც აკავშირებს გარე სამყაროსთან. სომხეთის ორი მთავარი საექსპორტო პარტნიორი არის რუსეთი და საქართველო. საქართველოდან განხორციელებული იმპორტის წილი კი სომხურ ბაზარზე რიგით მესამეა რუსეთისა და ჩინეთის შემდეგ. სომხეთის სავაჭრო და ეკონომიკური კავშირები თავის მეოთხე მეზობელთან, ირანთან, მინიმალურია. თურქეთთან და აზერბაიჯანთან კი დიპლომატიური და ეკონომიკური ურთიერთობა სომხეთს ფაქტობრივად არ აქვს. სომხეთისთვის, როგორც აღვნიშნე, საქართველო ლამის ერთადერთი სატრანსპორტო და სავაჭრო კორიდორია, რომლის შენარჩუნებაც, წესით, მის ინტერესებში უნდა შედიოდეს. საქართველოსთან ურთიერთობის გაფუჭება სომხეთისთვის საკუთარი თავის ეკონომიკურ ბლოკადაში ჩაგდების ტოლფასია.

ამ ყველაფრის გათვალისწინებით და ამ მოცემულობის პირობებში ყველანაირი საუბარი იმაზე, რომ ჩვენ ამ კონფლიქტში რომელიმე მხარეს უნდა გამოვუცხადოთ მხარდაჭერა, აუცილებლად უარყოფით შედეგებამდე მიგვიყვანს. ჩვენი სასიცოცხლო ინტერესი დღესდღეობით არის ნეიტრალიტეტის და მშვიდობიანი პოზიციის დაცვა ამიერკავკასიის რეგიონში.

Tags:სომხეთი, აზერბაიჯანი, რუსეთი, მთიანი ყარაბაღი, თურქეთი, გიუმრი, ირანი, ომი


კატინის ტრაგედია

1940 წლის აპრილ-მაისში სტალინის ბრძანებით ნკვდ დახვრეტს 21 857 პოლონელს (რომლებსაც დაატყვევებს 1939 წელს აღმოსავლეთ პოლონეთის ოკუპაციისას), ხოლო მათ ოჯახებს გადაასახლებს ციმბირსა და ყაზახეთში. მათი დახვრეტის ერთადერთი მიზეზი იყო ის, რომ ისინი პოლონელები იყვნენ...

1940 წლის 5 მარტს ბერია სწერდა სტალინს: „(...) სამხედრო ტყვეების ბანაკებში (ჯარისკაცების და უნტეროფიცრობის ჩაუთვლელად) ამჟამად არის 14 736 ყოფილი ოფიცერი, ჩინოვნიკი, მიწათმფლობელი. (...) 97%-ზე მეტი პოლონური ეროვნებისაა. (...) დასავლეთ უკრაინის და დასავლეთ ბელორუსიის ციხეებში მოთავსებულია კიდევ 10 685 პოლონელი. (...) გამომდინარე იქიდან, რომ ისინი არიან საბჭოთა მთავრობის გამოუსწორებელი მტრები, სსრკ-ის ნკვდ მიიჩნევს საჭიროდ, (...) მათი საქმეები იქნეს განხილული განსაკუთრებული სახით და მათ წინააღმდეგ იქნეს გამოყენებული სიკვდილით დასჯა“.

ბერიას ეს წერილი არ ნიშნავს, რომ პოლონელების დახვრეტის ინიციატივა მისგან მოდიოდა: სტალინისტური პოლიტბიუროს ადათ-წესებში გარკვეულმა ადამიანმა კარგად იცის, რომ ეს ჩვეული ფორმა გახლდათ, როცა ბელადის ბრძანების შედეგად პოლიტბიუროში სტალინის სახელზე შესაბამისი თხოვნა შედიოდა.

იმავე დღეს პოლიტბიუროს სახელით სტალინი გასცემს სანქციას დახვრეტაზე. რატომ გადაწყვეტს სტალინი პოლონელი სამხედროების დახვრეტას? სტალინს, რომელსაც მეორე მსოფლიო ომის დროს არასდროს გაუცია ბრძანება გერმანელი სამხედრო ტყვეების დახვრეტაზე (მიუხედავად იმისა, რომ საკმარისად იყო ამის მიზეზი), რატომ გადაწყვეტს აბსოლუტურად უდანაშაულო პოლონელი ოფიცრების და სამოქალაქო პირების განადგურებას?

პასუხი ალბათ შეიძლება მოვიძიოთ მოლოტოვის 1939 წლის 31 ოქტომბერს უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების წინაშე წარმოთქმულ სიტყვაში (მისი ეს სიტყვა ჯუღაშვილთან იყო წინასწარ შეთანხმებული): „პოლონეთის მმართველი ძალები დიდხანს ყოყოჩობდნენ თავიანთი სახელმწიფოს „მდგრადობით“ და საკუთარი არმიის „სიმძლავრით“. თუმცა საკმარისი აღმოჩნდა მოკლე შეტევა პოლონეთზე ერთის მხრივ გერმანიის არმიისა და შემდეგ წითელი არმიისა, რომ არაფერი დარჩენილიყო ვერსალის ხელშეკრულების ამ მახინჯი პირმშოსგან“. თუ პოლონეთი „მახინჯი პირმშო“ იყო, რომელიც რიბენტროპ-მოლოტოვის პაქტის შემდეგ რუქიდან გაქრა, მაშინ გამქრალი სახელმწიფოს სამხედროების „გაქრობა“ სტალინისათვის ლოგიკური ხდებოდა...

მკვლელობის კარგად ჩატარების მიზნით მოსკოვიდან მივლინებული იქნებიან ბლოხინი და რუბანოვი, ნკვდ-ს ყველაზე განთქმული ჯალათები. დიმიტრი ტოკარევი (1902-1993), კალინინის (ტვერი) ოლქის ნკვდ-ს ყოფილი უფროსი, სიკვდილამდე რამდენიმე თვით ადრე იგონებდა, როგორ პროფესიონალურად ესროდა ბლოხინი პოლონელებს კეფაში, რაც მსხვერპლის სხეულიდან მცირე სისხლდენას იწვევდა: „ყოველდღე ვკლავდით. (...) დღეში 250 კაცს ვკლავდით. და ასე მთელი თვის განმავლობაში. პირველ მაისსაც კი ვიმუშავეთ“...

1940 წლის 25 ოქტომბერს ბერია ყველა ჯალათს „სპეციალური დავალების კარგად ჩატარებისათვის“ დააჯილდოვებს 800-მანეთიანი პრემიით. თუმცა „სპეციალური დავალება“ კარგად არ იყო ჩატარებული: პოლონელი სამხედროები დამარხულ იქნებიან ფორმიანად და, ხშირად, საბუთებიანად (ასეთ შეცდომებს მათი კოლეგა გერმანელები არასდროს უშვებდნენ), რაც 1943 წლის აპრილიდან კატინის მკვლელობას მსოფლიოში პოლიშინელის საიდუმლოდ გახდის. ეს აიძულებს ომის შემდეგ საბჭოთა მთავრობას, ბელორუსიის სოფელი ხატინი გამოაცხადოს გერმანული ბარბაროსობის სიმბოლოდ და იქ დიდი მემორიალი აღმართოს. ბელორუსიაში გერმანელების მიერ ასობით სოფელი იყო განადგურებული, მაგრამ ხატინს, თავისი სახელწოდებით, კოლექტიური მეხსიერებიდან ამოეშალა უნდა კატინი.

სულ 1940 წლის აპრილ-მაისში ნკვდ-ს მიერ 21 857 პოლონელი იქნება მოკლული.

ციფრები უსახოა. ასე რომ, ეს ბლოგი მინდა ერთ-ერთი მსხვერპლის, 46 წლის მაიორ ადამ სოლსკის დღიურის ბოლო ჩანაწერით დავამთავრო: „9 მაისი. დღეს დილით ძალიან ადრე, ხუთიც არ იყო, რომ გაგვაღვიძეს. მანქანით მივყავართ სადღაც. დღე უცნაურად იწყება. (...) ტყეში მიგვიყვანეს. მეშინია. კიდევ ერთხელ გამჩხრიკეს. წაიღეს ჩემი საათი რომელიც აჩვენებდა შვიდის ნახევარს, წაიღეს ჩემი ფული, ქამარი და ჯიბის დანა“. ჩანაწერი აქ წყდება...

 

Tags:პოლიტიკა, სტალინი, ნკვდ, შინსახკომი, სსრკ, კატინი, პოლონეთი, დანაშაული, ომი

აპრილი 2016

კალენდარი

ბლოგერები

სხვა მასალები

რაზე მეტყველებს IRI-ს რეიტინგები

მმართველი პარტია უკმაყოფილოა და სოციოლოგიური გამოკვლევის შედეგებს არ ენდობა; საპარლამენტო ოპოზიცია ფიქრობს, რომ გამარჯვება ახლოსაა.
გაგრძელება

ვკითხულობთ ღვინის ეტიკეტს

მტევანი, ბორჯღალი, ქვევრი, ეკლესია და სტალინის თავიც კი - ამ სიმბოლიკას საქართველოს ღვინის ბაზარზე წარმოდგენილ თუ უცხოეთში ექსპორტირებული ქართული ღვინის ეტიკეტებზე ყველაზე ხშირად წააწყდებით, თუმცა ბოლო დროს მცირე მეურნეობების მიერ წარმოებულ ღვინის ბოთლებზე განსხვავებული შინაარსისა და ესთეტიკის მქონე ეტიკეტებიც გამოჩნდა - უფრო ფერადი, უფრო მარტივი და სადა.
გაგრძელება

თქვენი პუბლიკაციები

ძვირფასო მეგობრებო,

რადიო თავისუფლების რუბრიკაში „თავისუფალი სივრცე“ შეგიძლიათ საკუთარი ბლოგებისა და პუბლიცისტური სტატიების გამოქვეყნება.

ტექსტი არ უნდა აღემატებოდეს 700 სიტყვას.

რედაქცია იტოვებს უფლებას, საკუთარი შეხედულებისამებრ შეარჩიოს ტექსტები გამოსაქვეყნებლად. ავტორებს ვთხოვთ, გაითვალისწინონ რადიო თავისუფლების სარედაქციო პოლიტიკა, რომელსაც შეგიძლიათ გაეცნოთ განყოფილებაში „ფორუმის წესები“.

ტექსტები ქვეყნდება უცვლელად, რედაქტირების გარეშე.

მასალები მოგვაწოდეთ მისამართზე: tavisupleba@rferl.org
(subject-ში ჩაწერეთ „თავისუფალი სივრცე“)