შაბათი, 25 ივნისი, 2016 თბილისის დრო 12:36

ბლოგები

ივნისი 2016

რუსული პროპაგანდა საფრანგეთში

ამ ექვსიოდე წლის წინ საფრანგეთში გაფიცვების მორიგი ტალღა ბობოქრობდა. ამ გაფიცვებში ზოგჯერ ლიცეუმის მოწაფეებიც მონაწილეობდნენ, მათ შორის ჩემი ვაჟი და მისი თანაკლასელები. ამ კლასის ორმოცამდე მოსწავლეს შორის მხოლოდ ერთი იყო მულატი ბიჭი, სახელად კრისი.

ერთ საღამოსაც, მანიფესტაციიდან დაბრუნებულმა ჩემმა ვაჟმა მიამბო, აქციის დროს როგორ მივიდა მათთან ინტერვიუს ჩამოსართმევად Russia Today-ს კორესპონდენტი. ვკითხე, ინტერვიუ კრისისგან ხომ არ აიღეს-მეთქი. გაუკვირდა, საიდან მიხვდიო...

არადა, ძნელი მისახვედრი არ იყო, რადგან კრემლის იდეოლოგებს ბევრი ელემენტი აქვთ აღებული ნაცისტური ყოველკვირეული პროპაგანდისტული საინფორმაციო პროგრამა Wochenschau-დან, სადაც საფრანგეთისა და აშშ-ის სამხედრო ტყვეებზე გადაღებულ სიუჟეტებში მხოლოდ ზანგებს აჩვენებდნენ. როგორც მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ამ სურათს გერმანელ ობივატელში უნდა განემტკიცებინა აზრი დასავლეთის ე.წ. „ნეგროიდიზაციისა“ და, შესაბამისად, მისი დეკადენსის შესახებ, ისე დღევანდელი ე.წ. „პუტპროპი“ (პუტინისეული პროპაგანდა) ცდილობს, რუსეთის მოქალაქეებს იგივე აზრი ჩაუნერგოს კრემლის Wochenschau-ების საშუალებით.

ექვსი წლის წინანდელი ეს ამბავი გამახსენდა დღეს საფრანგეთში ორი წიგნის გამოსვლასთან დაკავშირებით: ერთი დაწერა და ცნობილმა სოვეტოლოგმა, პროფესორმა სესილ ვესიემ, ხოლო მეორე - ცნობილმა ჟურნალისტმა ნიკოლა ენენმა. (ამ უკანასკნელმა დასავლეთში სახელი გაითქვა მას შემდეგ, რაც ათი თვე გაატარა „ისლამური სახელმწიფოს“ ტყვეობაში და შემდეგ დაწერა მეტად საინტერესო წიგნი „ჯიჰადის აკადემია“, რომელიც ბესტსელერად იქცა ევროპის ბევრ ქვეყანაში).

ორივე ავტორის ნაშრომი საფრანგეთში რუსულ პროპაგანდას ეხება და მოგვითხრობს იმაზე, თუ როგორ ახერხებს კრემლი საკუთარი მედიის, პოლიტიკური ლობირებისა და ღია თუ ფარული დაფინანსების საშუალებით გააძლიეროს საფრანგეთში კრემლის გავლენა.

ამ წიგნების კითხვისას რწმუნდები, რომ რუსეთი დღეს საფრანგეთის წინააღმდეგ ოპერაციებზე იმდენივე ფულს ხარჯავს, რამდენსაც ცივი ომის დროს ხარჯავდა. მკითხველი იმასაც შეიტყობს, როგორ მოახერხა კრემლმა ფულისა და იდეოლოგიის საშუალებით კავშირის დამყარება როგორც მარგინალურ, ისე რესპექტაბელურ პოლიტიკურსა და საზოგადოებრივ გაერთიანებებთან.

საფუძვლიანად დოკუმენტირებულ ამ ნაშრომებში (რომლებიც ჯონ ლე კარეს დეტექტივივით იკითხება), შეხვდებით მოქმედ პირთა მეტად უცნაურ კოქტეილს, მათ შორის რუსეთის უშიშროების სახელმწიფო კომიტეტის ყოფილ ოფიცრებს, მართლმადიდებელ მილიარდერებს, ფრანგ კომუნისტ-ტროცკისტებს, რუსული არისტოკრატიული ემიგრაციის ნოსტალგიურად განწყობილ შთამომავლებს, საფრანგეთის აკადემიური წრეების წარმომადგენლებს, ევროკავშირის მოწინააღმდეგე პოპულისტურ პოლიტიკურ ლიდერებსა და ფრანგული think tank-ების ხელმძღვანელებს. ერთის მხრივ, რა აკავშირებს ფრანგ კომუნისტს, რომელიც მისტირის სტალინს ან ლენინს, რუსული წარმოშობის ფრანგ არისტოკრატთან, რომელსაც ბოლშევიკებმა დააკარგვინეს „სიდიადე“ და აიძულეს, საფრანგეთში გახიზნულიყო? ან რა აქვს საერთო რუს მართლმადიდებელ მილიარდერს ფრანგ ტროცკისთან?

სესილ ვესიე აჩვენებს, რომ ყოველი ცალკეული „მიზნობრივი ჯგუფისათვის“ კრემლი შესაბამის პროპაგანდას ეწევა: თუ ულტრამემარცხენეებს მოსკოვი დონბასსა და ყირიმში გამართული პიონერების პარადით ხიბლავს, ულტრამემარჯვენეებსა და კათოლიკურ წრეებს „პუტპროპი“ Святая Русь-ის იმიჯით აჯადოებს, წმიდა რუსეთისა, როგორც „ჭეშმარიტად ქრისტიანული ღირებულების“ ბასტიონისა.

Святая Русь, როგორც კრემლის პროპაგანდის ინსტრუმენტი, ქართველი მკითხველისთვის საინტერესო უნდა იყოს, რადგან ის აჩვენებს, თუ როგორ ჰგავს „პუტპროპი“ საფრანგეთში, პუტინისეულ აგიტპროპს საქართველოში.

მიუხედავად მოსკოვის მცდელობისა, საკუთარი თავი წარმოადგინოს, „როგორც ბასტიონი ქრისტიანული და ტრადიციული ოჯახური ფასეულობებისა“, სესილ ვესიე ციფრების საშუალებით ნათლად აჩვენებს, რომ საქმე მორიგ „პოტიომკინის სოფელთან“ გვაქვს: საფრანგეთში შობადობა ბევრად უფრო მაღალია, ვიდრე რუსეთში, ხოლო საფრანგეთის სახელმწიფოს სოციალური დახმარებები მრავალშვილიანი ოჯახებისთვის (დახმარებები საფრანგეთში იწყება მეორე შვილიდან და შემდეგ გეომეტრიული პროგრესიით იზრდება) ორნიშნა რიცხვით აღემატება რუსეთის შესაბამის სოცდახმარებებს.

ორივე ავტორი ნათლად აჩვენებს, რომ „პუტინპროპს“ საფრანგეთში აქვს როგორც ტაქტიკური, ისე სტრატეგიული მიზნები: თუ მოსკოვის ამწუთიერი მიზანია, ევროპამ შეწყვიტოს სანქციები რუსეთის წინააღმდეგ, კრემლის გრძელვადიანი ამოცანა, რა თქმა უნდა, ევროპის ერთიანობის განადგურებაა. აქედან გამომდინარე, ჩნდება კითხვა: რამდენად აზიანებს კრემლის ეს პოლიტიკა საფრანგეთის ეროვნულ უსაფრთხოებას და ევროპის მთლიანობას? როგორც ვესიეს, ისე ენენის პასუხი ამ კითხვებზე უარყოფითია: მათი აზრით მოსკოვმა ჯერჯერობით ვერ მიაღწია დიდ პროგრესს. თუმცა, ორივე მკვლევარი საუბრობს რუსეთის ზეგავლენის ზრდის ტენდენციაზე როგორც საფრანგეთის ულტრამემარჯვენე და პოპულისტურ ლე პენის, ისე მემარჯვენე რესპუბლიკელების პარტიაში (რაც განსაკუთრებით შემაშფოთებელია).

სამაგიეროდ, იმედის მომცემია ავტორთა მეორე დასკვნა: სესილ ვესიეცა და ნიკოლა ენენიც დამაჯერებლად აჩვენებენ, რომ მიუხედავად კოლოსალური ხარჯისა, რუსული პროპაგანდა ვერ ახერხებს ფრანგულ საზოგადოებრივ აზრზე ზემოქმედებას: ყველა გამოკითხვის მიხედვით, ფრანგების, სულ ცოტა, 85% უარყოფითად არის განწყობილი პუტინის რეჟიმის მიმართ (სავარაუდოდ, ეს საფრანგეთის მეინსტრიმული პრესის დამსახურებაა, რომელიც შესაშური ობიექტურობით აშუქებს ევროპაში მიმდინარე მოვლენებს).

დაბოლოს: რადიო თავისუფლების ეთერში ხშირად ისმის მსჯელობა იმაზე, თუ რატომ არის საქართველო ევროპის ნაწილი. იქნებ ღირდეს, ქვეყნის ევროპულობის განსაზღვრისას შემდეგი პარამეტრით ვიხელმძღვანელოთ: ყველა ის ქვეყანა, სადაც კრემლი ანტიევროპულ აგიტაციას ეწევა, ევროპის ნაწილად ჩავთვალოთ?..


ვიდეო "მილიგან პროექტი" ნატუკა ნაცვლიშვილისგან 

"მილიგან პროექტი" ნატუკა ნაცვლიშვილისგანi
X
24.06.2016
24 ივლისს "თავისუფლების დილის" სტუმარი იყო მუსიკოსი, მომღერალი ნატუკა ნაცვლიშვილი. მან რამდენიმე თვის წინ მეგობარ მუსიკოსებთან, ბექა ღლონტთან და ცოტნე გოგიტიძესთან ერთად შექმნა მუსიკალური პროექტი - "მილიგან პროექტი", რომლის ფარგლებშიც პირველ მინიალბომზე (EP) მუშაობენ.

24 ივლისს "თავისუფლების დილის" სტუმარი იყო მუსიკოსი, მომღერალი ნატუკა ნაცვლიშვილი.

მან რამდენიმე თვის წინ მეგობარ მუსიკოსებთან, ბექა ღლონტთან და ცოტნე გოგიტიძესთან ერთად შექმნა მუსიკალური პროექტი - "მილიგან პროექტი", რომლის ფარგლებშიც პირველ მინიალბომზე (EP) მუშაობენ.

"მილიგან პროექტი" ნატუკა ნაცვლიშვილისგან i
|| 0:00:00
...    
 
X

 


„რა დღეში გაქვთ ნერვები, ქალბატონო?!“

წინასწარ ვიტყვი: ეს პოსტი ექიმებზე არ არის. არც პაციენტებზეა. ეს ბლოგი პაციენტების გულშემატკივრებზეა, ანუ მათზე, ვისაც „ავადმყოფის პატრონს“ უწოდებენ

 

მაშინ, როცა წინ სასწრაფო მიქრის, შენ კი უკან მიჰყვები მანქანით; როცა იმ სასწრაფოს დედა მიჰყავს გულის შეტევით და შენ არ იცი, აი, ახლა რა ხდება მანქანის მიხურულ კარს მიღმა; როცა წითელ შუქზე ძლივს ასწრებ დამუხრუჭებას და გული გისკდება, რომ სასწრაფო თვალს მიეფარა, რადგან მწვანეზე გავლა მოასწრო...

ასეთ დროს სამყარო ჩერდება.

მანქანის სარკმელს მიღმა თბილისის დილა თენდება. კიდევ კარგი, გზები ცარიელია. შენ კი მიდიხარ და ფიქრობ ქალზე, რომელიც ფაცხა-ფუცხით გამოაქცუნეს სახლიდან გარიჟრაჟზე, სახტად დარჩენილი, მოუმზადებელი. მისი ხალათი და ჩუსტები შენ გიდევს მანქანაში. და კიდევ, შენ მიგაქვს მისი პატარა ჩანთა, რომელშიც საგანგებოდ არის გათვლილი ყველაფრის ადგილი − საფულის, ბლოკნოტის, მობილურის, სავარცხლის, სუნამოსი... უამისოდ არ შეუძლია, მაგრამ ჩანთა მასთან არ არის, ჩანთა შენ მიგაქვს, რომ დააწიო.

„ჩქარა, ქალბატონო, ჩქარა!“ გაუჩერებლად იმეორებდა ექიმისხალათიანი ყმაწვილი კაცი − პირველი ნემსის მერე დედას ვენა ჩაულურჯდა და მეორის გაკეთებისას გაჯიუტდა, უარს ამბობდა.

„ხომ არ ეწყინა?“ − ჩამჩურჩულა დედამ. მერე გადაწყდა, რომ ნემსს რეანიმაციაში გაუკეთებენ, მაინც იქ გახდა წასაყვანი. „ჩქარა, ქალბატონო, ჩქარა!“ იმეორებდა ყმაწვილი და მისი ტონი იყო ზღვარზე უხეშობისა თუ იმ სიმკაცრის, პასუხისმგებლობას რომ ახლავს თან, და ამიტომ ძნელი იყო გარკვევა და გამტყუნება. მაგრამ იქვე იყო ახალგაზრდა მედდის თბილი ხმა და მკლავზე მოფერება: „მშვიდად, ქალბატონო, დაგელოდებით...“ − სათნოების და.

„ჩქარა, ქალბატონო, ჩქარა!“ ისმოდა სასწრაფოს ექიმის ხმა მაშინაც, როცა ლიფტმა დააგვიანა. და დედას ჰქონდა დამნაშავის უმწეო მზერა: მისი ბრალია, რომ ნემსი არ გააკეთებინა, რადგან ჩალურჯებისა ეშინოდა; რომ ლიფტი იგვიანებს; რომ ცუდი დილა გათენდა; რომ ჩვენ, სამსახურების ნაცვლად, საავადმყოფოში მივდივართ; და რომ... რომ...

კიბეზე ჩავრბივარ. რა სისულელეა, შეტევაა, ჯერ ხომ არაფერი... ჯერ...

სასწრაფო რეანიმაციის კარს მიადგა. ვხედავდი, როგორ შეიყვანეს. მინდოდა მიმესწრო, რომ ჩანთა და ხალათი მიმეწოდებინა, მაგრამ კარი მიიხურა.

„მანდ არ შეიძლება, იქიდან შებრძანდით!“ − შორიდანვე გამიბრაზდა ბაღის მერხზე მჯდომი კაცი.

„იქიდან“ შევედი. აქ ერთხელ უკვე ვიყავით და კარგი იყო. ამიტომ ახლაც აქ დავიჟინე წამოსვლა.

გაპრიალებული ჰოლი, სასტუმროსავით „რესეფშენი“. მისაღების მაგიდასთან ახალგაზრდა ქალი ვიღაცას ესაუბრება. შორიახლოს ვდგები. ვღელავ. ალბათ, მეტყობა. გამიზნულად არ მიყურებს და საუბარს აგრძელებს. მე ძალიან მერიდება, მაგრამ ვეღარ ვძლებ და ვეუბნები: „უკაცრავად, დედაჩემი მოიყვანეს...“

„დაელოდეთ.“ − ამბობს ხმადაბლა და ხაზგასმით მშვიდად. ველოდები. საუბრობს.

მე კი მიჭირავს ის პატარა ჩანთა, რომელშიც საგანგებოდ არის გათვლილი ყველაფრის ადგილი: საფულის, ბლოკნოტის, სუნამოს, „პირადობის“ და დაზღვევის ბარათის. უამისოდ არ შეუძლია, მაგრამ ჩანთა მასთან არ არის...

„უკაცრავად...“ − ვამბობ ისევ. − „დაელოდეთ, ქალბატონო, ხომ გითხარით უკვე! დაელოდეთ და გამოვა ექიმი.“

ველოდები... საათზე ვიყურები. ჯერ ძალიან ადრეა, რომ რეკვა დავიწყო. ეს დრო უნდა გადავიტანო და მერე გათენდება. და მერე ვიცი, რომ დავრეკავ ჩემს მეგობრებთან და იქნება ბევრი სითბო, სიყვარული და მოფერება. მაგრამ ჯერ ადრეა, და თანაც, რა წესია, უკვე იქა ვართ, სადაც უნდა ვიყოთ. და ისედაც კარგად მიხედავენ და ექიმიც მალე გამოვა...

არავინაც არ გამოვიდა. მერე დარეკა ტელეფონმა და გავიგონე, იმ გოგონამ შეკითხვით როგორ გაიმეორა დედაჩემის გვარი. „დიახ, მე აქ ვარ“ −მივეჭერი ისევ. − „დედაჩემია, დიახ, ალბათ, დაზღვევის ბარათია საჭირო. ამიტომაც გთხოვდით, იქნებ ჩანთა მივაწოდო...“

გოგო გაბრაზდა: „არ შეიძლება, ქალბატონო!“

„იცით, მას ასე არ შეუძლია. თავისი ჩანთა თუ თან არ აქვს, და მობილური...“

„მობილურის შეტანა არ შეიძლება!“ − მომიჭრა ცივად.

„კარგი, მობილურს დავიტოვებ. ჩანთა იქნებ თქვენ შეუტანოთ“, − ვეუბნები გოგოს.

ცოტა დაიბნა: „მაშინ აქ დადეთ!“

ჩანთა მის მაგიდაზე დავდე.

„თავისუფალი ხართ!“ − დამიყვირა გოგომ მოულოდნელად. ყურებს არ დავუჯერე.

„თავისუფალი ხართ!“ − დამიყვირა ისევ და ახლა უკვე თვალებში შემომხედა გაცეცხლებულმა. 

თავი მოვიჭერი: ტირილი დავიწყე.

ვიდექი ასე და ვტიროდი. და ვამბობდი, რომ ასე არ შეიძლება, რომ ეს საავადმყოფოა და რომ იქ, მიხურულ კარს მიღმა, დედაჩემი შეიყვანეს და მე არ ვიცი, როგორ არის და მოეხსნა თუ არა შეტევა; რომ, რა თქმა უნდა, ვღელავ და მეშინია! და მინდა, რომ ვინმე დამელაპარაკოს და რომ ეს ოხერი ჩანთა შეუტანოს დედას; რომ ვინმემ უთხრას, რომ აქ ვარ და არაფრის ეშინოდეს.

„თავისუფალი ხართ!“ − ისევ გამოცრა კბილებში ამ პატარა გოგომ. და მზერა ჰქონდა ძალიან დამცინავი და მეტყველი, როგორც ლეგენდარული: „რა დღეში გაქვთ ნერვები, ქალბატონო?!“

დაცვა მოვარდა. არ ვიცი, რას მიპირებდნენ. და ამ დროს გამოვიდა ექიმი, გადასარევი ქალი. მომეფერა. ჩანთა გამომართვა. წამობრძანდითო, დედასთან შემიყვანა.

მერე მითხრეს, ამას და ამას გავუკეთებთ და შეტევა რომ მოეხსნება, პალატაში ავიყვანთო. ძალიან კარგები იყვნენ.

გამოვედი და ვიცდი, ალბათ, შემატყობინებენ, როდის აიყვანენ პალატაში. ან გამოაცხადებენ, ან დაიწერება, ან მოვლენ და მეტყვიან. ყველამ გამიცნო, იმდენი ვიტირე შუა დარბაზში.

ვზივარ, ველოდები. ერთმანეთის მიყოლებით მირეკავენ ჩემი მეგობრები. ყველაფერი რიგზეა-მეთქი, ვეუბნები, ყველაფერი უკეთდება. რომ აიყვანენ, მეტყვიან...

არავინ არაფერი მითხრა. არასდროს!

და ვისხედით ასე, საავადმყოფოს ლამაზ და გაპრიალებულ მისაღებში ერთ ბედქვეშ მყოფი ადამიანები. მორიდებით და ფრთხილად ვსვამდით შეკითხვებს, ვითხოვდით ნებართვებს და პასუხად კი ვიღებდით ცივ, მშრალ და კატეგორიულ პასუხებს. და იყო ფიქრი: „რა ვქნა, მათ ხელშია, მერე ცუდად არ მოეპყრონ...“

„თქვენი აიყვანეს პალატაში?“ მკითხა ბავშვიანმა ქალმა, ბებიამ, რომელსაც ქალიშვილი ჰყავდა მოყვანილი. „ჯერ არა“, − ვუთხარი დარწმუნებით (თუმცა მერე აღმოჩნდა, რომ თურმე დიდი ხანია აეყვანათ, ოღონდ მე არავინ შემატყობინა). „ჩემი პალატაშია, მაგრამ არ მიშვებენ“, −მითხრა და კიდევ ერთხელ სცადა ხვეწნა-მუდარა. ის კი არ არის საქმე, რომ არ შეუშვეს (ეს, ალბათ, აქაური წესია), არამედ ის, თუ როგორ გასწიეს გვერდზე, თუმცა შეუშვეს ბევრი სხვა, ვისაც პატრონი გამოუჩნდა.

ალბათ, ამ ხალხს ცოტას უხდიან, ალბათ, არ ჰყოფნით, მაგრამ ვინმე ხომ უნდა უხსნიდეს, ან ასწავლიდეს, ან საგანგებოდ წვრთნიდეს, როგორ დაელაპარაკონ შეშინებულ დედებს, ძმებსა თუ შვილებს? ასწავლიდეს, რომ ზოგჯერ ამ ხალხს უფრო სჭირდება დამშვიდება და ვითარების ახსნა, ვიდრე თავად ავადმყოფს... არ ვიცი.

წყენას, ტკივილს და ცრემლებს ვყლაპავდი და ქალმა ხელსახოცი მომაწოდა.

მერე მითხრა ჩუმად, თითქმის ჩურჩულით: „ასე მგონია, ციხის კართან ვდგავარ და ისეთი პატიმრის დედა ვარ, რომ დარაჯებსაც ვძულვარ“ .

და მაშინ მივხვდი, რომ ეს ამბავი მოსაყოლია. ამბავი, რომელიც არც ექიმებს ეხება, და არც პაციენტებს. ამბავი, რომელიც ავადმყოფთა ჭირისუფალს ეხება, მას, ვისაც „ავადმყოფის პატრონს“ უწოდებენ. და ეს ამბავი მოსაყოლია.

მე ჩვენი გიამბეთ. თქვენ თქვენი გვითხარით. მინდა, რომ ვცდებოდეთ ჩვენ, ერთი საავადმყოფოს ერთ დიდ ჰოლში რომ შევიკრიბეთ ერთ ავბედით დღეს. მინდა, რომ თქვენი ამბები კარგი იყოს და სულ სხვანაირი. და ეს ამბები ჯაბნიდეს ჩვენს იმდღევანდელ გამოცდილებას.

ოღონდ, მოდი, ვილაპარაკოთ...

P.S.: დედა კარგად არის. გამოვედით. ძველებურად იღიმება და თავისი პატარა ჩანთით მთელ ქალაქს უვლის. დიდი მადლობა ყველას, ვინც დაგვეხმარა.

Tags:მედიცინა, სამედიცინო მომსახურება, საავადმყოფო, ბლოგი


რით გამოვარჩევთ პარტიებს ერთმანეთისგან არჩევნების წინ?

8 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებამდე ოთხ თვეზე ნაკლები რჩება. გარკვეული თვალსაზრისით, ეს უნიკალური არჩევნები იქნება საქართველოსთვის. ოთხი წლის წინ ხელისუფლება პირველად შეიცვალა არჩევნების გზით, მშვიდობიანად, რითაც მართლაც მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადავდგით დემოკრატიული წყობისკენ. მომავალ არჩევნებზე კი პირველად გავხდებით იმის მოწმენი, რომ ბევრი პარტია შეეჯიბრება ერთმანეთს ისე, რომ მათთვის მთავარი განსახილველი თემა აღარ იქნება რეპრესიული რეჟიმის დამხობა. ბევრი თვალსაზრისით, „ქართული ოცნება“ ჯერ კიდევ შორს დგას დემოკრატიული მენტალობისგან, რაც კარგად გვაჩვენა მოსამართლეთა ქცევამ „რუსთავი 2“-ის საქმის განხილვისას, კორცხელის ინციდენტმა და პოლიტიკურ ოპონენტებზე ზეწოლამ თუ მათმა დაშინებამ, „პანორამისა“ და ბოტანიკური ბაღის ეპიზოდებმა, მაგრამ ვერც იმას უარვყოფთ, რომ საჯარო სივრცე დღეს უფრო თავისუფალია, ვიდრე სააკაშვილის მმართველობისას იყო.

აქამდეც არაერთხელ აღმინიშნავს, რომ ვიდრე ქართულ პოლიტიკაში ირელევანტური არ გახდება ადამიანის უფლებათა და დემოკრატიული წესების დაცვის ელემენტარულ ნორმებზე კამათი, ჩვენ ვერ ჩავითვლებით დემოკრატიულ ქვეყნად. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ „ფრიდომ ჰაუსის“ ინდექსში ჯერ კიდევ „ნახევრად თავისუფალ“ ქვეყნად ვართ მოხსენიებული. ამის მიზეზი მხოლოდ ის როდია, რომ ხელისუფლება პატივს არ სცემს პოლიტიკური ოპონენტებისა და სხვადასხვა სახის უმცირესობათა უფლებებს, არამედ ისიც, რომ ჩვენი საზოგადოების გარკვეულ გავლენიან ნაწილში ჯერ კიდევ არის მოთხოვნა საჯარო სივრცის ტოტალიზების, ამ სივრციდან ოპონენტების მთლიანად განდევნისა და განადგურების (ამაზე მეტყველებს მოწოდებები „სამართლიანობის აღდგენის“ შესახებ, რაც ხშირად გულისხმობს არა დამნაშავეთა კანონიერად გასამართლებას, არამედ შურისძიების აქტის განხორციელებას).

ამავე დროს, დემოკრატიული თამაშის ამ ელემენტარულ წესებზე დავის პარალელურად, ქართულ პოლიტიკაში ნელ-ნელა ჩნდება სივრცე სხვა სახის მსჯელობისთვისაც. ძველსა და ახალშექმნილ პარტიებს რომ დავაკვირდეთ, ისინი უფრო და უფრო მეტად ორი სახის კაპიტალით იწონებენ თავს: თავიანთი იმიჯით და იდეებით. როგორც პირველი, ისე მეორე ისეთი პოლიტიკური მახასიათებლებია, რითაც დასავლურ პოლიტიკაში პარტიები და მათი კანდიდატები, როგორც წესი, ოპონენტებისგან გამოარჩევენ ხოლმე თავს. ჩვენში, რაკი აქამდე ფუნდამენტურ საკითხებზე უფრო ვდავობდით, ასეთ განსხვავებებს პარტიებსა და კანდიდატებს შორის ნაკლები ყურადღება ექცეოდა.

დღესდღეობით, მას შემდეგ, რაც შედარებით გაიხსნა პოლიტიკური და საჯარო სივრცე, დავიწყეთ პოლიტიკური ძალების გამორჩევა იმის მიხედვით, თუ ვის უფრო მეტი კომპეტენცია შეიძლება ჰქონდეს და ვის რა იდეები აქვს. იდეებსა და იდეოლოგიებზე, ძირითადად, ორი კატეგორიის ადამიანები ამახვილებენ ყურადღებას: ერთნი სოციალურ ქსელებში და ახალგაზრდულ მოძრაობებში აქტიურად ჩაბმული ახალგაზრდები არიან (ისინი განსაკუთრებით მემარცხენე-მემარჯვნე დაყოფებზე ამახვილებენ ყურადღებას), ხოლო მეორენი - ტრადიციონალისტები და ფუნდამენტალისტურ რელიგიურ ჯგუფებთან დაკავშირებული აქტივისტები (ისინი, ვინც იმ არგუმენტით ეწინააღმდეგება ევროპასთან საქართველოს დაახლოებას, რომ ეს ძირს გამოუთხრის „ქართულ ტრადიციებს“). მართალია, ეს ორი ჯგუფი დიამეტრულად საპირისპირო იდეებზე კამათობს, მაგრამ ორივეს აერთიანებს ის, რომ პოლიტიკოსების შეფასებისას მათთვის იდეების განხილვა უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ადამიანის უფლებების დაცვასა და დემოკრატიული პროცედურების დარღვევაზე აქცენტის გაკეთება.

რაც შეეხება საუბარს პარტიებისა და კანდიდატების იმიჯებზე, ამაზე კომენტარები ამომრჩევლების თითქმის ყველა ფენისგან მომისმენია ან წამიკითხავს. როდესაც საქმე იმიჯს ეხება, ყურადღებას, ძირითადად, კომპეტენციებზე ამახვილებენ. მაგალითად, არაერთხელ გამიგონია, რომ წინა მთავრობის ჩინოვნიკები უფრო კომპეტენტურები იყვნენ, ვიდრე ახლანდელი მთავრობისა. კომპეტენციაზე საუბრებს დასავლურ პოლიტიკურ სივრცეშიც გაიგონებთ, მაგრამ შედარებით იშვიათად. ჩვენში, იმის გამო, რომ განათლების დონე ჯერ კიდევ ბევრად ჩამორჩება დასავლურს, პოლიტიკოსების დაყოფა კომპეტენტურობის მიხედვით ჯერაც აქტუალურია.

იმის მიუხედავად, რომ აქცენტის გაკეთება იდეოლოგიებსა და იმიჯზე გაცილებით უფრო ნაკლებად პოპულარულია, ვიდრე ადამიანის უფლებების და დემოკრატიული პროცედურების დარღვევაზე, ზოგადი ტენდენცია მაინც ისეთია, რომ შეინიშნება პირველის როლის ზრდა მეორესთან შედარებით. ამის ნიშნები ქართულ პოლიტიკაში უკვე გამოჩნდა. მაგალითისთვის შეგვიძლია ავიღოთ პოლიტიკურ ასპარეზზე გამოკვეთილად მემარჯვენე-ლიბერტარიანული პარტიის, „გირჩის“ გამოსვლა. „გირჩი“, ფაქტობრივად, პირველი ქართული პოლიტიკური პარტიაა, რომელიც მწყობრ იდეოლოგიას ეფუძნება. მისი ლიდერები ფიქრობენ, რომ სახელმწიფო ნაკლებად უნდა ერეოდეს საბაზრო ურთიერთობებში, აწესებდეს ნაკლებ გადასახადებსა და შეზღუდვებს, ნაკლებად უნდა გასცემდეს სოციალურ დახმარებას და მეტად ახდენდეს სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციას. მართალია, ჩემი მემარცხენე შეხედულებებიდან გამომდინარე, ფაქტობრივად, „გირჩის“ არც ერთ შემოთავაზებას არ ვეთანხმები, მაგრამ უნდა ითქვას, რომ მათი შეხედულებები ნამდვილად გარკვეული იდეოლოგიური დოქტრინის ნაწილია და არ არის ჰაერიდან მოტანილი იდეები.

არც ნაციონალურ მოძრაობას და არც „ქართულ ოცნებას“ მსგავსი იდეოლოგიური საფუძველი, რითაც ისინი თავს გამოარჩევდნენ ერთმანეთისგან, არ აქვთ. „ქართულ ოცნებას“, რომელიც თავს აქამდე მემარცხენე-ცენტრისტულ პარტიად თვლიდა, ჰყავს მემარჯვენე თავმჯდომარე პრემიერ-მინისტრ გიორგი კვირიკაშვილის სახით; ასევე, ამ ძალის დე ფაქტო ლიდერს, ბიძინა ივანიშვილს ამ თემებზე სრულიად გაუგებარი და არათანმიმდევრული შეხედულებები აქვს (როგორც მის მიერ ბოლოს მიცემულმა სატელევიზიო ინტერვიუებმაც გვაჩვენა). რაც შეეხება ნაციონალურ მოძრაობას, მართალია ეს ძალა თავისი პოლიტიკით აშკარად უფრო მემარჯვენე-ცენტრისტულია, ვიდრე „ქართული ოცნება“, მაგრამ ეს მემარჯვენეობა არც მის შემთხვევაშია პარტიის რიტორიკის ცენტრალური ნაწილი. ნაციონალური მოძრაობის წევრები თავიანთ გამოსვლებში უფრო მეტად აკეთებენ აქცენტს „ოლიგარქის მოშორებაზე“, ვიდრე თავიანთ მემარჯვენე იდეებზე (რომელთა ნაწილიც, შესაძლოა, თავად ნაცმოძრაობის წევრებისთვისაც არ იყოს ბოლომდე გასაგები, რაც „გირჩის“ წევრთან სატელევიზიო კამათშიც გამოჩნდა).

შეიძლება დავასკვნათ, რომ ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების წინ ქართული პოლიტიკა, ერთი შეხედვით, თითქოს უფრო მეტად ემსგავსება დასავლურ პოლიტიკას, მაგრამ, საბოლოო ანგარიშით, მასში მაინც ჭარბობს არშემდგარი დემოკრატიისთვის დამახასიათებელი თვისებები. როგორც აღვნიშნეთ, ამ თვისებებს შორის ერთ-ერთი მთავარია ის, რომ პარტიების ერთმანეთისგან გარჩევა, უმთავრესად იმით ხდება, თუ რომელი უფრო წარმატებით წარმოაჩენს თავს ადამიანის უფლებებისა და დემოკრატიული პროცედურების დამცველად, თავის ოპონენტს კი − ამ ნორმების დამრღვევად.

Tags:პოლიტიკა, პარტიები, არჩევნები, ბლოგი


გენოციდომანია

2 ივნისს ბუნდესტაგმა თითქმის ერთსულოვნად დაუჭირა მხარი რეზოლუციას, რომელიც ოსმალეთის იმპერიაში 1915 წელს სომეხთა ხოცვა-ჟლეტას გენოციდად აღიარებს. გერმანიის პარლამენტი ამ გადაწყვეტილებით შეუერთდა იმ სამ ათეულამდე ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანოს, რომლებმაც უკვე ეს გზა გაიარეს.

ამ „ხსოვნის რეზოლუციის“ მიღებით გერმანელ პარლამენტარებს უნდოდათ სიმბოლური აქტის განხორციელება და მათ ეს შეძლეს კიდეც აღესრულებინათ. ეს ყველაფერი კარგი, მაგრამ კანონში არ აქვს ადგილი სიმბოლურ აქტს.

„ხსოვნის“ კანონების მიზანია დააკმაყოფილოს რომელიმე კონკრეტული ჯგუფის მეხსიერება, „მალამო დაადოს მის ჭრილობას“. ეს კონკრეტული ჯგუფის უფლებაა. მაგრამ ხსოვნა ესაა ემოცია და კანონში არც ემოციას და არც მალამოს არ აქვს ადგილი.

„ხსოვნის“ კანონების და რეზოლუციების მიღებით პარლამენტარებს უნდოდათ რეტროაქტიულად მიეცათ სახელი მოვლენისათვის: გენოციდი, როგორც იურიდიული კონცეფცია, მხოლოდ 1948 წლიდან არსებობს, ხოლო სომხების მასობრივი და სისტემური გაწყვეტა მოხდა 1915 წელს. ამ გადაწყვეტილებით გერმანელმა პარლამენტარებმა ჩაიდინეს ისტორიის უზენაესი დანაშაული - ანაქრონიზმი - ამ სიტყვის როგორც პირდაპირი, ისე გადატანითი მნიშვნელობით.

თუ ისტორია რაიმეს გვასწავლის (და განსაკუთრებით საბჭოთა კავშირის ისტორია), ეს ისაა, რომ არც ერთი ისტორიული ფაქტი არ შეიძლება იყოს დაფუძნებული სახელმწიფო განკარგულებაზე. და არ აქვს არავითარი მნიშვნელობა, პოლიტბიუროს თუ დემოკრატიული სახელმწიფოს პარლამენტების განკარგულების საფუძველზეა ეს გადაწყვეტილება მიღებული.

თვით ისტორიული სიმართლის ძიება წინააღმდეგობაშია სახელმწიფო ძალაუფლებასთან. ისტორიული სიმართლის ძიებას არ სჭირდება არც კანონმდებელი, არც პოლიცია და არც სასამართლო. ისტორიული ფაქტების დადგენას სჭირდებიან მხოლოდ ისტორიკოსები.

„ხსოვნის“ კანონები პირდაპირ ემუქრება ისტორიკოსებს. ამგვარი „ხსოვნის“ კანონების შედეგად - და არ აქვს მნიშვნელობა, ლაპარაკი იქნება ებრაელების, სომხების თუ სხვა ეთნიკური ჯგუფის მასობრივ და სისტემურ გაწყვეტაზე - შესაძლებელია დასავლეთში ისტორიკოსის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა მხოლოდ იმიტომ, რომ მას ეთნიკური ჯგუფის მასობრივი და სისტემური განადგურების აღსანიშნავად არ უნდა, სიტყვა „გენოციდი“ გამოიყენოს. სიტყვა, რომელიც ძალიან პოლიტიზებული გახდა, რომელმაც დაკარგა ნეიტრალურობა, ანუ სიტყვა, რომელსაც ისტორიკოსის ლექსიკონში არ აქვს ადგილი.

ასე მაგალითად, საფრანგეთში თავისუფლად შეიძლება ამერიკელი ისტორიკოსი ტიმოთი სნაიდერის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა ნეგაციონიზმის ბრალდებით. ამის უბრალო მიზეზი ისაა, რომ სნაიდერი თავის ნაშრომში „სისხლიანი მიწები“ ებრაელების მასობრივ და სისტემურ გაწყვეტაზე საუბრისას არც ერთხელ არ ხმარობს სიტყვა გენოციდს.

(„სისხლიანი მიწები“, წიგნი, რომელიც დღეს უკვე ლეგენდარული გახდა, არის მეორე მსოფლიო ომის დროს ებრაელების მასობრივ განადგურებაზე დაწერილ ნაშრომებს შორის ყველაზე უფრო ღრმა და ყოვლისმომცველი, რაც დღემდე შეუქმნიათ ისტორიკოსებს. ტიმოთი სნაიდერთან ძალიან საინტერესო ინტერვიუ აქვს აღებული რადიო თავისუფლებისათვის ლუკა კალანდარიშვილს).

ის, რომ „ხსოვნის“ კანონების შედეგად ტიმოთი სნაიდერის წინააღმდეგ სასამართლოში ჩივილი შეიძლება, ეს არ არის ჩემი ფანტაზიის წყარო: 1995 წელს პრინსტონის უნივერსიტეტის პროფესორს, ამერიკელ ისტორიკოსსა და ისლამის დიდ სპეციალისტს, ბერნარდ ლუისს, პარიზის სასამართლომ ძალიან დიდი ჯარიმა გადაახდევინა იმის გამო, რომ თავის ნაშრომში გენოციდად არ მოიხსენია სომეხთა მასობრივი დახოცვა ოსმალეთის იმპერიაში.

ასე რომ, ისმის კითხვა: ძალუძთ დღეს ისტორიკოსებს, წინააღმდეგობა გაუწიონ ხსოვნის ტირანიას? როდესაც უყურებ „ხსოვნის“ კანონების ნიაღვარს, რომელიც ისტორიკოსებს დაატყდა თავზე დასავლეთში, ადამიანი ხვდება, რომ ისტორიკოსების წინაშე მძიმე ამოცანა დგას.

დაბოლოს: ამ საკითხზე წერისას არ შეიძლება, არ შევეხო 2011 წელს საქართველოს პარლამენტის მიერ ჩერქეზთა გენოციდის აღიარებას. მართლაც რომ მხოლოდ ძალზედ „ორიგინალურად“ მოაზროვნე Homo Sovieticus-ი პარლამენტარის თავში შეიძლება დაბადებულიყო იდეა, რომ რუსეთის იმპერიის ტერიტორიიდან ჩერქეზების ოსმალეთში განდევნა (და არა მასობრივი გაწყვეტა) გამოაცხადო გენოციდად, მაშინ როცა ამ ხალხმა ოსმალეთის იმპერიის ტერიტორიაზე მოხვედრისას აქტიური მონაწილეობა მიიღო სომხების მასობრივ და სისტემურ გაწყვეტაში...

 

Tags:ოსმალეთი, სომხები, გენოციდი, ეთნიკური წმენდა, გერმანია, საფრანგეთი, ჩერქეზები, საბჭოთა კავშირი, ისტორია, ებრაელები, ტიმოთი სნაიდერი


შევძლებთ თუ არა ვიყოთ პატარა სახელმწიფო მსოფლიო ბაზარზე

23 ივნისს დიდ ბრიტანეთში გაიმართება რეფერენდუმი, რომელშიც ბრიტანეთის მოსახლეობა ხმას მისცემს თავისი ქვეყნის დარჩენას ევროკავშირში ან მის დატოვებას. გაზეთ „გარდიანის“ წინასწარი მონაცემებით, ევროკავშირის დატოვების მომხრეები მცირედით მეტნი არიან, ვიდრე მასში დარჩენის. ბრიტანეთში ევროკავშირის დატოვების ინიციატივას ხელისუფლებაში მყოფი კონსერვატორული პარტიის პოლიტიკოსები და ამ პარტიასთან ასოცირებული საჯარო პირები უდგანან სათავეში, მიუხედავად იმისა, რომ თავად ბრიტანეთის პრემიერი, კონსერვატორი დევიდ კამერონი დარჩენის მომხრეა. ბრიტანეთში მიმდინარე დებატები შეიძლება საინტერესო და ყურადსაღები გამოდგეს ჩვენთვის, ანუ ქვეყნისთვის, რომელსაც ასევე სურს სუპრანაციონალურ ერთობაში - ევროკავშირში გაწევრიანება (ტერმინი „სუპრანაციონალური“ აღნიშნავს ინტერნაციონალური ინტეგრაციის ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ დონეს). ამ სტატიაში სწორედ იმის მტკიცება მსურს, რომ თანამედროვე გლობალიზებულ მსოფლიოში მარტო დარჩენილ ქვეყნებს ნაკლები შანსი აქვთ, გაუძლონ კონკურენციას გლობალურ ბაზარზე და ამიტომ საერთაშორისო ორგანიზაციებში გაერთიანება გადარჩენის ყველაზე რეალისტური შანსია.

დავიწყებ იმით, რომ სტატიის სათაური შემთხვევით არ ამირჩევია და ის წარმოადგენს ერთგვარ პერიფრაზს პიტერ კატცენსტაინის აწ უკვე კლასიკად ქცეული ნაშრომის სათაურისა „პატარა ქვეყანა მსოფლიო ბაზრებზე: ინდუსტრიული პოლიტიკა ევროპაში“. ამ ნაშრომში კატცენსტაინი ამტკიცებს, რომ ევროპის პატარა ქვეყნებს თავის დროზე, მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში, არ ჰქონდათ საშუალება, მსოფლიო ბაზარი გაეკონტროლებინათ ან მისგან თავი დაეცვათ (მაგალითად, დაეწესებინათ პროტექციონისტული სავაჭრო პოლიტიკა). ამის გამო ამ პატარა ქვეყნებმა გადაწყვიტეს, რომ საუკეთესო გამოსავალი იქნებოდა ისეთი ინდუსტრიული პოლიტიკის წარმართვა სახელმწიფო დონეზე, რომელიც მოერგებოდა მსოფლიო ბაზრის მოთხოვნებს. კატცენსტაინის აზრით, ასეთმა სტრატეგიამ გაამართლა.

კატცესტაინის წიგნის გამოქვეყნებიდან დაახლოებით 30 წელი გავიდა. დღეისათვის ის პატარა ქვეყნები, რომლებსაც იგი სწავლობდა, როგორც ვიცით, რეგიონულ სუპრანაციონალურ ერთობაში - ევროკავშირში არიან გაწევრიანებული (შვეიცარიის გამოკლებით, რომელიც ამის მიუხედავად თავისებურად, ფინანსური ინსტრუმენტებით არის მორგებული მსოფლიო ბაზარს). ამავე დროს ისინი განაგრძნობენ იმავე ლოგიკით სიარულს, რომლითაც გასული საუკუნის მეორე ნახევარში ხელმძღვანელობდნენ: საერთაშორისო ბაზართან ბრძოლის ნაცვლად, ცდილობენ მას მოერგონ. ამ სტრატეგიამ მეტ-ნაკლებად გაამართლა და მიუხედავად იმისა, რომ ეს პატარა ქვეყნები დიდი ქვეყნების, განსაკუთრებით კი დომინანტური გერმანიის ჩრდილში მოექცნენ, ისინი მაინც ახერხებენ იმას, რომ მსოფლიო ბაზარზე რელევანტურობა არ დაკარგონ.

ევროკავშირიდან ბრიტანეთის გასვლის ერთ-ერთი არგუმენტი, რომელსაც ცნობილი ევროსკეპტიკოსი, ლონდონის ყოფილი მერი ბორის ჯონსონი გვთავაზობს, ის არის, რომ ბრიტანეთი თავისითაც შეძლებს „ფეხზე დადგეს“, ისე, რომ ბრიუსელს არ გადააბაროს პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღების უფლება. ჯონსონი ევროკავშირში ბრიტანეთის დარჩენის მომხრე აშშ-ის პრეზიდენტ ბარაკ ობამას პასუხად სწერს: „არსებობენ დამარცხების მენტალიტეტის მქონე ადამიანები, რომლებიც ამბობენ, რომ, მართალია, ევროკავშირი ანტიდემოკრატიულია, მაგრამ ჩვენ ძალიან პატარა და სუსტი ვართ იმისთვის, რომ დამოუკიდებლად გადავრჩეთ. მე არ ვიცი, რომელ ქვეყანაზე საუბრობენ ისინი. ბრიტანეთი, რომელსაც მე ვხედავ, არის დედამიწაზე სიდიდით მეხუთე ეკონომიკა, მსოფლიო ლიდერი 21-ე საუკუნის ყველა სახის ეკონომიკურ სექტორში, დედაქალაქით, რომელიც ბევრი თვალსაზრისით, მსოფლიოს დედაქალაქია.“

ბრიტანეთზე ჯონსონის აღნიშნული არგუმენტიც კი არასერიოზულად გამოიყურება იმ ფონზე, როდესაც მსოფლიო ბაზარზე ისეთი მოთამაშეები გაჩდნენ აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების, განსაკუთრებით კი ჩინეთის სახით, რომლებმაც დიდწილად შეისრუტეს მსოფლიოს ინდუსტრიული პოტენციალი. ჟურნალ „ეკონომისტის“ 2015 წლის შეფასებით, მარტო ჩინეთი ახლა მსოფლიო ინდუსტრიული პროდუქციის დაახლოებით ნახევარს აწარმოებს. ეკონომიკური რესურსების განაწილების ამ სისტემაში ბრიტანეთის შანსებიც კი იმისა, რომ გადარჩეს საერთაშორისო ბაზარზე, უკიდურესად მცირეა.

ცალკეულ სახელმწიფოებზე მსოფლიო ეკონომიკის გავლენა განსაკუთრებით კარგად ჩანს რუსეთის ეკონომიკაზე დაკვირვებით. 2014 წელს, რუსეთის ეკონომიკას მცირედი ზრდა ჰქონდა - 0,6 %. მაშინ, როდესაც 2015 წელს ეკონომიკა 3,5 %-ზე მეტით შემცირდა. რუსეთში არსებული ეკონომიკური კრიზისის მიზეზი მრავალია: მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის ფასის უეცარი ვარდნა; დასავლეთის ქვეყნების მიერ რუსეთის წინააღმდეგ დაწესებული ეკონომიკური სანქციები; არასტაბილურობა რეგიონში და 2008-2009 წლების ეკონომიკური რეცესიით გამოწვეული ეკონომიკური შოკის ნარჩენები. ისეთი დიდი და ბუნებრივი რესურსებით მდიდარი ქვეყანაც კი, როგორიც რუსეთია, განმარტოებით და იზოლაციით ვერ აღუდგება წინ გლობალური ბაზრის მოთხოვნებს.

ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, საქართველოსნაირ პატარა ქვეყანას სულ უფრო და უფრო ნაკლები შანსი აქვს იმისთვის, რომ გლობალიზებულ მსოფლიოში დამოუკიდებლად გადარჩეს. ისეთი იზოლაციონისტური და ანაქრონისტული ეკონომიკის ქვეყანაც კი, როგორიც კუბაა, ბოლო პერიოდში ცდილობს, რომ აშშ-სთან მოაწესრიგოს სავაჭრო ურთიერთობები.

დასავლეთ და აღმოსავლეთ ევროპის პატარა ქვეყნების მაგალითების გათვალისწინებით, ევროკავშირში ინტეგრაციით ჩვენ შევძლებთ მოვიპოვოთ მეტი ინვესტიცია და სტაბილურობა. ასევე, ჩვენს ევროპელ მეგობრებთან თანაშრომლობით, შევძლებთ, რომ მომავალში გავაუმჯობესოთ მსოფლიო ბაზარზე რესურსების განაწილების წესები. ბევრი მემარცხენე და არა მხოლოდ მემარცხენე ეკონომისტი აკრიტიკებს ეკონომიკურ გლობალიზაციას, როგორც უკიდურესად უთანასწოროს. ამავე დროს გააზრებული უნდა გვქონდეს ისიც, რომ ამ კრიტიკაზე ჯეროვანი პასუხის გაცემა შეუძლებელია მხოლოდ ნაციონალურ, ერი-სახელმწიფოს დონეზე, ვინაიდან საქმე ინტერნაციონალური, გლობალური ინსტიტუტების რეფორმირებას ეხება. შესაბამისად, ერთადერთი გზაც გადარჩენისთვის ამ ინსტიტუტებში ჩვენი მონაწილეობის ხარისხის გაზრდაა. 

Tags:დიდი ბრიტანეთი, ევროპის კავშირი, ევროკავშირი, დევიდ კამერონი, ბორის ჯონსონი

ივნისი 2016

კალენდარი

ბლოგერები

სხვა მასალები

რადიოჟურნალი - 1143-ე გამოშვება

"მეათე სტუდიაში" შემოგთავაზებთ საუბარს ბრიტანეთში საქართველოს ყოფილ ელჩთან, გიორგი ბადრიძესთან, რომელსაც ვთხოვეთ თავისი მოსაზრებების გაზიარება ბრიტანეთში გამართული რეფერენდუმის თაობაზე.
გაგრძელება

აუდიო გიორგი ბადრიძე „ბრექსიტზე“: ბრიტანეთმა საკუთარ თავს ავნო

24 ივნისის დილიდან ვიცით, რომ ბრიტანეთში გამართული რეფერენდუმის მონაწილეთა უმრავლესობამ (52 %-მდე) მხარი დაუჭირა „ბრექსიტს“, ანუ ბრიტანეთის გამოყოფას ევროკავშირიდან. 48 % იყო დარჩენის მომხრე.
გაგრძელება

აუდიო საქართველო და ევროკავშირი დღეს და ხვალ

​დიდ ბრიტანეთში გამართული რეფერენდუმის შედეგების თანახმად, მოსახლეობის თითქმის 52 პროცენტი ევროკავშირიდან ქვეყნის გასვლას უჭერს მხარს.
გაგრძელება

აუდიო პენსია იზრდება

მიმდინარე წლის პირველი ივლისიდან პენსია 180 ლარამდე იზრდება, 1 სექტემბრიდან კი მაღალმთიან რეგიონში მცხოვრებ პენსიონერთა პენსია 216 ლარი იქნება.
გაგრძელება

თქვენი პუბლიკაციები

ძვირფასო მეგობრებო,

რადიო თავისუფლების რუბრიკაში „თავისუფალი სივრცე“ შეგიძლიათ საკუთარი ბლოგებისა და პუბლიცისტური სტატიების გამოქვეყნება.

ტექსტი არ უნდა აღემატებოდეს 700 სიტყვას.

რედაქცია იტოვებს უფლებას, საკუთარი შეხედულებისამებრ შეარჩიოს ტექსტები გამოსაქვეყნებლად. ავტორებს ვთხოვთ, გაითვალისწინონ რადიო თავისუფლების სარედაქციო პოლიტიკა, რომელსაც შეგიძლიათ გაეცნოთ განყოფილებაში „ფორუმის წესები“.

ტექსტები ქვეყნდება უცვლელად, რედაქტირების გარეშე.

მასალები მოგვაწოდეთ მისამართზე: tavisupleba@rferl.org
(subject-ში ჩაწერეთ „თავისუფალი სივრცე“)

ყველაზე პოპულარული