შაბათი, 25 ოქტომბერი, 2014 თბილისის დრო 23:42

ბლოგები

ოქტომბერი 2014

2014 წლის ბოლოს საქართველოს ეკონომიკა ისევ 6 %-ით გაიზრდება

მსოფლიო ბანკის ვარაუდით, საქართველოს ეკონომიკის ზრდა 2014 წლის ბოლოს ისევ 6 %-ს დაუბრუნდება. გასულ წელს, ანუ 2013-ში, ჩვენი ეკონომიკა ორჯერ ნაკლები პროცენტით იზრდებოდა. მიზეზი, რამაც ეს ერთწლიანი ჩავარდნა გამოიწვია, როგორც ჩანს, ის არის, რომ 2012 წლის არჩევნების შემდეგ ბიზნესები ელოდებოდნენ პოლიტიკური მდგომარეობის სტაბილიზებას. ამ წელს კი სავარაუდოდ, როგორც იტყვიან, ნდობა აღდგა.

პოლიტიკური მდგომარეობის სტაბილიზებაში იგულისხმება ის, რომ ერთპარტიულიდან ორპარტიულ სისტემაზე გადასვლა თითქმის დასრულებულია. მართალია, მმართველი პარტია ჯერ კიდევ სხვადასხვა უკანონო და არაფორმალური მეთოდებით ცდილობს ოპოზიციური პარტიის დაჩაგვრას, მაგრამ საერთო ჯამში, „ქართული ოცნების“ ისტებლიშმენტში მაინც ყველა შეგუებულია, რომ კონკურენტულ გარემოში მოუწევთ ბრძოლა.

ამ სტრუქტურული ფაქტორებით გამოწვეული წარმატების პირად დამსახურებად გამოცხადების ცდუნება დიდია. ღარიბაშვილმა და „ქართულმა ოცნებამ“ ეს 6 %-იანი ზრდა (თუ მართლაც მოხდა), შესაძლოა, თავიანთი მთავრობის წარმატებული მუშაობის შედეგად გამოაცხადონ. სინამდვილეში, თავიდანვე მნიშვნელოვანია იმის გარკვევა, რომ 6 %-იან ზრდაში არაფერია არაორდინარული და განსაცვიფრებელი. პირიქით, საქართველოს ეკონომიკისთვის ეს სრულიად ბუნებრივი ზრდის მაჩვენებელია. 2003-დან 2013 წლამდე საქართველოს ეკონომიკა ყოველწლიურად სწორედ დაახლოებით 6 %-ით იზრდებოდა.

უფრო მეტიც, 2008-2009 წლების ფინანსური კრიზისის და ომის შემდგომაც კი, საქართველოს ეკონომიკას 6 %-იანი ზრდა ფაქტობრივად არ შეუწყვეტია, გასულ, 2013 წელს თუ არ ჩავთვლით. ეს დიაგრამაზეც შეგვიძლია ვიხილოთ.

(წყარო: მსოფლიო ბანკი)(წყარო: მსოფლიო ბანკი)

ამგვარი ზრდა საქართველოს ეკონომიკისთვის, როგორც აღვნიშნე, ნორმალურია. ამავე დროს, აუცილებლად კიდევ ერთხელ უნდა აღვნიშნო და ალბათ გამეორება კიდევ ხშირად მოგვიწევს, რომ ეს ზრდა აქამდე არ გადაითარგმნებოდა სიღარიბის შემცირებაში.

მსოფლიო ბანკის მონაცემებით, 2003-დან 2012 წლამდე იმ ადამიანთა რიცხვმა, ვინც დღეში ორ დოლარად ცხოვრობს, მხოლოდ 5 %-ით იკლო.

(წყარო: მსოფლიო ბანკი)(წყარო: მსოფლიო ბანკი)

იმათი რიცხვი კი, ვინც დღეში 1,25 დოლარად ცხოვრობს, ფაქტობრივად, არ შეცვლილა.

სამწუხაროდ, უფრო ახალი მონაცემები ჯერჯერობით არ არსებობს და სიღარიბის მაჩვენებლის ცვლილებაზე ახალი მთავრობის პირობებში, ვერაფერს ვიტყვით. ერთი რამ კი ცხადია: ახალმა მთავრობამ, წინა მთავრობის მსგავსად, არ უნდა დაუშვას საბედისწერო შეცდომა და ეკონომიკის ზრდა არ უნდა მიიღოს მოსახლეობის სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებად. თუ სიღარიბეს, როგორც უმთავრეს საზოგადოებრივ პრობლემას, ყურადღება არ დაეთმობა, წინ კიდევ გველის ახალი პოლიტიკური არასტაბილურობის ეტაპები.

Tags:ეკონომიკა, ეკონომიკის ზრდა, სიღარიბე


წითელი - სიძულვილს, მწვანე - სიძულვილის სიძულვილს!

გასული საუკუნის 70-იანი წლების დასავლეთზე შოკივით იმოქმედა ჯერ ენტონი ბერჯესის წიგნმა “მექანიკური ფორთოხალი” და შემდეგ ამ წიგნის კუბრიკისეულმა ეკრანიზაციამ. მალკოლმ მაკდოულის გმირის ფინალში ნათქვამი ფრაზამ “მე განვიკურნე!” შეიძლება ითქვას დაანგრია დანაშაულთან და ძალადობასთან ბრძოლის ყველა თეორია. თითქოს აზრი აღარ ჰქონდა (ქალბატონი ეკა ბესელიას სიტყვა რომ გავიხსენოთ) “მიზეზის” კვლევას, რადგან ყველა მიზეზი ასე თუ ისე გამოკვლეული იყო - ასტროლოგებიც კი ჩაერთნენ ძალადობასთან ბრძოლის პროცესში, მაგრამ ვერავინ შეძლო “მექანიკური ფორთოხლის” გმირის, ალექსის ჩაკვლა ადამიანის გულსა და ტვინში. არ უშველა არაფერმა ალექსებს - არც დანაშაულის პრევენციამ, არც მკურნალობამ, არც ბეთჰოვენმა!

“მექანიკური ფორთოხლის” პრემიერიდან ზუსტად 2 წლის შემდეგ დასავლეთის ეკრანებზე გამოდის კიდევ ერთი ფილმი მალკოლმ მაკდოუელით მთავარ როლში - ლინდსი ანდერსონის “იღბლიანი”. აქ ალექსს უკვე მაიკლ ტრევისი ჰქვია. ის არ ძალადობს. ის ძალადობის მსხვერპლია.

ლინდსი ანდერსონის “ანტიკუბრიკულ “ სურათში მაიკლიც ხვდება ციხეში. იგი მარქსისა და გორკის თხზულებების კითხვას იწყებს. მაგრამ აღმოჩნდება, რომ "სოციალისტური სამოთხე" არადა არ გამოდის. მაიკლი სიკეთეს, სოლიდარობას ქადაგებს, მას დასცინიან და უთანასწორობის წინააღმდეგ ბრძოლის მის იდეებს ზიზღით და ძალადობით უპასუხებს სწორედ ის ხალხი, ვისი ინტერესების დამცველის როლსაც იღებს თავის თავზე. გამოსავალი არც აქ არსებობს თითქოს - “ალექსი” შეიძლება მოკლა შენს თავში, მაგრამ მაინც ჭანჭიკი დარჩები ძალადობის სისტემაში, რომელსაც თუკი წინააღმდეგობას გაუწევ, აუცილებლად დაიღუპები.

მაგრამ ფინალში ტრევისი მოულოდნელად ხვდება კინოგადაღებაზე, სადაც ლინდსი ანდერსონი მას მთავარ როლზე ამტკიცებს. ტრევისი ისევ იღიმება. იწყება "იღბლიანის" გადაღება. 

რა გამოდის? რომ განთავისუფლების ხსნა მხოლოდ ბალ-მასკარადში ყოფილა? რომელ გზას გვთავაზობს ლინდსი ანდერსონი ძალადობის, ზიზღის, მონობის წინააღმდეგ საბრძოლველად?

ამ მძიმე დღეებში, როცა ისედაც შეშინებული ქართული საზოგადოება ქალებზე ძალადობის ამაზრზენი ფაქტების მოწმე გახდა, შეამჩნიეთ ალბათ, რომ შეშფოთებული ხალხის ორი დიდი ჯგუფი გამოიკვეთა. პირველმა ასე თუ ისე გაიზიარა ეკა ბესელიას მოწოდება და ძალადობის მიზეზებზე დაიწყო მსჯელობა. მეორემ, უფრო მეტად გარკვეულ პოლიტიკურ ჯგუფებთან დაახლოებულმა, დანაშაულის პრევენციას, ბატონი ჭიკაიძის გადაყენებას დაუჭირა მხარი და, როგორც მოსალოდნელი იყო, ლამის ყველაფერი საქართველოს მთავრობას დააბრალა.

მიზეზებზე თუ ვიმსჯელეთ, ცხადია, შორს წავალთ. პირადად ჩემთვის ყველაზე უფრო გასაგებია ილიას უნივერსიტეტის რექტორის, გიგა ზედანიას პოზიცია, გამოთქმული ემოციურ ბლოგპოსტში. ქართველი მამაკაცები ვერ ურიგდებიან ქალების ემანსიპაციას, მათ - ამ დაუსაქმებელ, სტრესებისგან დაღლილ, ალკოჰოლსა და ნარკოტიკებზე დამოკიდებულ, სულიერად დასაჭურისებულ “ალექსებს” - თვითგამოხატვის ერთადერთი იარაღი რჩებათ - თოფი და დანა, რომელსაც კულტურისგან ყველაზე დაუცველ, მაგრამ ამავე დროს გამოღვიძებულ და მეტ-ნაკლებად განთავისუფლებულ არსებებს, ქალებს უმიზნებენ. მაგრამ მიზეზი ბევრი უნდა იყოს. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევას, ალბათ, თავისი მიზეზი აქვს. იქნებ ასტროლოგებსაც დავეკითხოთ, რა ვიცით, რა ხდება “ზევით”. ასე, მიზეზ-შედეგობრივი კავშირების ძიებებში, ქალების კვლის ეპიდემია შესაძლებელია უკვე კონკრეტულად იმ სივრცეში გავრცელდეს, რომელშიც ყოველი ჩვენგანი ტრიალებს.

ჰოდა, აღმოჩნდა, რომ ჩვენს გარეთ მიზეზის დადგენა უფრო ადვილია. უფრო... მაპატიეთ და, “სასიამოვნო” პროცესია. მით უმეტეს, თუ მთავარი დრაკონის როლს ამ აბსტრაქტულ დამნაშავეს, “კულტურას” მივანიჭებთ. ანდა მხოლოდ მამაკაცების დაუსაქმებლობაზე ვილაპარაკებთ. ანდა... რა ვიცი, ბატონ ჭიაკიძეზე, თუნდაც. რამდენი საუკუნე დასჭირდება იმ პოლიციის რეფორმას, რომელსაც გულგრილობაში ვადანაშაულებთ ქალების ხოცვის გამო? აბა, წარმოიდგინეთ, მაგალითად, ქართველი ტრანსსექსუალი, რომელიც მაღალ ქუსლებზე, შეღებილი ტუჩებით და ხელოვნური მკერდით, პოლიციას აკითხავს იმიტომ, რომ მეზობელი ემუქრება. დაწერენ ოქმს, შეიძლება მეზობელიც გააფრთხილონ. მაგრამ ახლა იმ პოლიციელების სახეებიც დავინახოთ, რომლებიც ოქმს ადგენენ. ისიც წარმოვიდგინოთ, რას იტყვიან პოლიციელები მას შემდეგ, რაც ეს ქართული საზოგადოებისგან ყველაზე გარიყული არსება განყოფილებას დატოვებს... არა, მათ შესაძლებელია მიმართონ პრევენციას! მაგრამ “ზიზღის სიტყვა” და “ზიზღის მზერა” აუცილებლად იტრიალებს სივრცეში. ჰოდა, რამდენიც უნდა ვილაპარაკოთ მიზეზებზე, სიძულვილს ვერაფერს მოვუხერხებთ, თუკი ეს სიძულვილი არ შეგვძულდება.

ქართული საზოგადოება შეძრწუნებულია დანაშაულის მომატების გამო, მაგრამ მას არ სძულს სიძულვილი. ეს ჩანს ყველგან: სიძულვილის ენით ლაპარაკობს მთავრობა, სიძულვილის ენით მეტყველებენ პოლიტიკოსები, პოლიცია. სიძულვილის ენით გვესაუბრება მღვდლის სამოსში გამოწყობილი ზოგიერთი “მამაო”. ადამიანები, მაშინაც კი, როცა სიყვარულზე, თანასწორობაზე, სოლიდარობაზე, მშრომელთა ინტერსების დაცვაზე ლაპარაკობენ, სიძულვილის მზერას ვერაფერს უხერხებენ. ქართული მედია რეიტინგის აკრეფას ცდილობს სწორედ სიძულვილის ტირაჟირებით. აგერ ინგა გრიგოლიამ თავის “რეაქციაში” დაუძახა იმ ხალხს, ვინც “იდეოლოგიური მტრის ხატებით” ცხოვრობს და ამ მტერზე საუბრისას ისე უბრწყინავს თვალები, როგორც ექსტაზში მყოფ ელ გრეკოს პერსონაჟებს. თუმცა ვინ უნდა მოეწვია სხვა, როცა სიძულვილის ეპიდემია მძვინვარებს ქვეყანაში, მთელი ქართული პოლიტიკა სიძულვილის დისკურსზეა აგებული და სწორედ ეს სიძულვილია, რომ კლავს და ანადგურებს.

საქართველოში სიძულვილის ენა კრიმინალიზებული არაა. არავინ კრძალავს სიძულვილს, გამოხატულს სიტყვასა და თვალებში. ბევრი ამას დემოკრატიის მონაპოვრად მიიჩნევს და არანაირად არ უნდა დაიჯეროს, რომ სიტყვას ზუსტადაც შეუძლია, რომ მოკლას ადამიანი, ანდა სიტყვით დაიწყოს და თოფით დამთავრდეს.

რეალურად სიძულვილის ენის აკრძალვა შეუძლებელიცაა. ჩვენ იმიტომ ვართ განსხვავებულები, რომ რაღაცები გვიყვარს, რაღაცები კი არ მოგვწონს, შეიძლება გვძულს კიდეც. მაგრამ ყოველ ჩვენგანს ერთი რამ აერთიანებს - ადამიანს, თუკი სერიოზულად არაა ავად, უნდა, რომ იყოს ბედნიერი, უნდა, რომ მისი შვილები იყვნენ ბედნიერი. არავის უნდა, ციხეში გაატაროს ცხოვრება. უნდა, რომ უყვარდეს, ყველაფერს ეზიაროს, რაც ლამაზია და რაც გაახარებს. ერთადერთი, რაც ადამიანებს ხშირად არ ესმით, ისაა, რომ სიძულვილი, რომელსაც ისინი ატარებენ, შეიძლება არ ჩანდეს, მაგრამ მაინც ვრცელდებოდეს ჰაერში და წამლავდეს მას. უფრო მეტიც, არ ესმით, რომ სიძულვილის ყველაზე უმტკივნეულო გამოვლინება ახალი დანაშაულის მიზეზი შეიძლება გახდეს.

აგერ კვირას, ყაზბეგის ქუჩაზე მოვლენის გაშუქებისას ერთ-ერთი ტელეკომპანიის ჟურნალისტმა გვითხრა, “ჯერ ესროლა ოჯახის უფროსმა”... წამოსცდა! ელაპარაკე ახლა ამ ჟურნალისტს თანასწორობაზე და ჩაუტარე ტრენინგები! აზრი არა აქვს, სანამ არ მიხვდება, რომ მის მიერ წამოსროლილმა სიტყვამ, ნასესხებმა “ძალადობრივი კულტურის ლექსიკონიდან” შეიძლება გაარღვიოს სივრცე და ახალი დანაშაულის მიზეზი გახდეს.. აზრი არა აქვს, სანამ არ მიხვდებიან იგივე “რეაქციის” სტუდიაში მოკალათებული ბატონები და ქალბატონები - ვერ მიხვდებიან, რომ ზიზღი, რომელსაც ისინი ატარებენ, აუცილებლად გავრცელდება ახლა უკვე ტელემაყურებლის სივრცეში. თანაც ისე შეიძლება გავრცელდეს, რომ ადამიანის მკვლელობის მიზეზი გახდეს.

ჰოდა, რადგან ყველას გვინდა ვიყოთ ბედნიერები, რადგან ყველა ვთანხმდებით იმაზე, რომ ადამიანის მოკვლა დანაშაულია, მოდით მივმართოთ ლინდსი ანდერსონს და დავფიქრდეთ გამოსავალზე, რომელსაც დიდი ბრიტანელი რეჟისორი გვთავაზობს.

მაიკლ ტრევისი “განკურნა” შემოქმედებამ! სინამდვილეში ბალმასკარადი, რომელსაც “იღბლიანის” ფინალში ქმნის ანდერსონი, არის ის, რასაც ქართულ ენაზე “შემოქმედება” ჰქვია და რაც გულისხმობს მოქმედებას და შრომას, პირველ რიგში... საკუთარ თავზე. დაახლოებით ის, რაც შესანიშნავად აღწერა ლევან ცუცქირიძემ.

დიახ, ასეა. სიძულვილს ვავრცელებთ პირველ რიგში ჩვენ. არ გადის ჩვენს ცხოვრებაში ერთი დღეც კი, რაღაცაში რომ არ გამოვლინდეს ჩვენი სიძულვილი. ადამიანებს მთელი იდეოლოგიები აქვთ აწყობილი მათგან განსხვავებულებზე, რომლებიც ხელს უშლით, იყვნენ ბედნიერები. არადა, ბედნიერებას ვერავინ გვაჩუქებს და ვერანაირი სიძულვილი ვერ გაგვხდის ბედნიერს, თუკი თავად სიძულვილი არ შეგვძულდება და ყურადღებით თუ არ ვიქნებით, როცა სიტყვას ვავრცელებთ ჰაერში, ჩვენი ჟესტის, ჩვენი მზერის მიმართ თუ არ ვიქნებით ყურადღებიანები. ვერანაირი ბეთჰოვენი ვერ განკურნავს ამ სიძულვილს, თუკი ჩვენ თავად არ გავხდით ჩვენი ცხოვრების ბეთჰოვენები.

ამიტომ, ჩემო ძვირფასო ქალებო, სანამ საპროტესტო აქციას გავმართავთ ლოზუნგით “მე აეროზოლი ვერ დამიცავს”, იქნებ ყველამ ერთად ჩამოვწეროთ, დღის განმავლობაში რამდენჯერ ვიგრძენით ჩვენს თავში ეს დამანგრეველი სიძულვილი. პირადად მე მოქმედებისთვის სულ სხვა სიტყვებს შემოგთავაზებდით, ინგლისელი ექიმის, ჰევლოკ ელისის სიტყვებს, რომლებითაც მან ლეონარდო და ვინჩის შემოქმედება შეაფასა: “ლეონარდო არ იყო კაცობრიობის მეგობარი. მაგრამ იგი კაცობრიობის მტრის მტერი იყო”... ანუ სძულდა სიძულვილი?


ფემიციდი

გუშინ ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში „ბრიტანული საბჭოების“ ლექტორს ყოფილმა ქმარმა სამი ტყვია ესროლა, შემდეგ კი თავი მოიკლა. ლექტორი, მარიკა წივწივაძე, საავადმყოფოში გარდაიცვალა. არ უნდა ვიფიქროთ, რომ ეს მხოლოდ ამ ოჯახის ტრაგედიაა; ეს ტრაგედია ეწერება უფრო დიდი მოვლენების ჯაჭვში და შემაშინებელ სოციოლოგიურ განზომილებას იღებს. ათეულობით მოკლული ქალი ბოლო რამდენიმე თვის მანძილზე საკმარისია იმაში დასარმუნებლად, რომ ეს ტენდენციაა, რომლის გასაგებადაც არა ცალკეული შემთხვევების, არამედ საზოგადოების ანალიზი გვჭირდება.

რა ხდება? ჩემი აზრით, საქმე გვაქვს საზოგადოებრივ მოძრაობასთან, რომელიც ცდილობს, ბოლო ოცდახუთი წლის განმავლობაში გაჩენილი თავისუფალი სივრცე დახუროს.

საქმე ისაა, რომ საქართველო გახსნის პროცესშია. ის ჯერ არ გამხდარა ღია საზოგადოება, მაგრამ დიახ, ძველი წესრიგი დაიმსხვრა. ძველი წესრიგის ერთ-ერთი მთავარი იდეა იყო ის, რომ ქალი მამაკაცს ექვემდებარება და ემორჩილება. ასე იყო შუა საუკუნეებშიც, ასე იყო რუსეთის იმპერიაშიც, ასე იყო საბჭოთა კავშირშიც (დეკლარირებულად არა, მაგრამ რეალურად - ნამდვილად). და, აი, დღეს ასპარეზზე გამოდიან ქალები, რომლებსაც თავად უნდათ თავიანთი ცხოვრების მოწყობა. მათ ეს გამოსდით, ისინი არიან წარმატებულები, არ სურთ, ერთხელ დაშვებულ შეცდომაზე მთელი ცხოვრება აგონ პასუხი.

და ამას მოჰყვება მამაკაცების რეაქცია, რომელიც ძალადობრივია იმიტომ, რომ სხვა ინსტრუმენტი არსენალში აღარ დარჩა. ძველი სიმბოლური წესრიგი, დარწმუნების ტექნიკებითა და შერცხვენის პრაქტიკებით, დაიმსხვრა. შიშველი ძალადობა ბოლო გზაა, რათა არარსებული უპირატესობა დაამტკიცო.

არიან ისინი, ვინც ამბობს, რომ მთავარი პრობლემა  გახსნა და გაღება იყო. მათ სურთ ძველი წესრიგის დაბრუნება, მათ სურთ პატრიარქალური სისტემის აღდგენა, სადაც ქალის დაქვემდებარება იმდენად ბუნებრივი რამ იყო, რომ მას ვერც კი ამჩნევდნენ. იდეოლოგია ხომ სწორედ ესაა - ხელოვნური ფენომენის ნატურალიზაცია. სამწუხაროა, რომ ეს ადამიანები ვერ ან არ ხვდებიან - ნატურალიზაცია შეუძლებელია. აღარასოდეს დადგება დრო, როდესაც ქალების დაქვემდებარება ბუნებრივი ფენომენი იქნება. დახურვა არ გამოვა. შეუძლებელია, თავისუფლების ჯინი ბოთლში დააბრუნო. შეუძლებელია, ჩაგვრის ქვეშ მყოფი ადამიანები - რომლებიც, როგორც ქალების შემთხვევა გვაჩვენებს, სულაც არ იყვნენ უმცირესობაში - სიმბოლური საშუალებებით დაარწმუნო იმაში, რომ ისინი ძველ, დაქვემდებარებულ ადგილზე უნდა დაბრუნდნენ.

მაგრამ ეს სულაც არაა ოპტიმისტური პროგნოზი. შესაძლებელია, მივიღოთ მდგომარეობა, როდესაც ვერც თავისუფლება გაიმარჯვებს და ვერც ძალადობა, როდესაც იქნება მუდმივი მკვლელობები იმ ადამიანებისა, ვისაც სოციალური ბმულის გაწყვეტა სურს. ნამდვილი დახურული საზოგადოება ვეღარ აღდგება, მაგრამ ქაოსი, დაკავშირებული მუდმივ ძალადობასთან, შესაძლებელია.

ილიაუნიში ჩვენ ეს პრობლემები ვიცით - წლევანდელი წლიდან ყველა სტუდენტი, რომელმაც ჩვენს უნივერსიტეტში ჩააბარა, პლატონის, მაკიაველის და ლოკის ტექსტებთან ერთად გაივლის მერი უოლსტონკრაფტის 1792 წელს გამოქვეყნებულ ტექსტს, რომელიც ქალების უფლებებს ეძღვნება. ეს ტექსტი ჩვენს სასწავლო გეგმაში დებატების გარეშე არ შეგვიტანია, იყვნენ ისინი, ვინც ამას მხარს არ უჭერდა - სასწავლო გეგმაში ჩამატებული ყოველი ტექსტი ხომ რომელიღაც სხვა ტექსტის ხარჯზე ისწავლება. უოლსტონკრაფტს შეეწირა, მაგალითად, რუსოს კლასიკური წიგნი აღზრდის შესახებ, რომელსაც უზარმაზარი გავლენა აქვს მოხდენილი ევროპული აზროვნების ისტორიაზე. მაგრამ საბოლოოდ გაიმარჯვა აზრმა, რომ ქალების უფლებების პრობლემა ფუნდამენტურია არა უბრალოდ თანამედროვე მსოფლიოში, არამედ განსაკუთრებით დღევანდელ საქართველოში. ამიტომაც წლევანდელი სასწავლო წლიდან ოთხი ათასამდე პირველკურსელი, რომელიც ილიაუნიში მოხვდა, ამ პრობლემატიკაზე პირველივე სემესტრში შეიქმნის წარმოდგენას. ეს ცოტა არაა.

მაგრამ ეს არაა საკმარისი. საჭიროა ბევრად უფრო მეტი მუშაობა, მეტი წიგნი, მეტი ლექცია, მეტი საუბარი, მეტი შეხვედრა.

სამწუხაროდ, ამ ტრაგედიას კიდევ ერთი ძალიან ცუდი შედეგი აქვს. ის გვიბიძგებს იქითკენ, რომ არსებული ღია სივრცეებიც დავხუროთ. ილიაუნი, რომელიც ღია იყო ყველასთვის, ვისაც საჯარო ლექციებსა და კონფერენციებზე დასწრება სურდა, ილიაუნი, სადაც ბოლო წლებში ჩემი და ჩემი კოლეგების კურსებზე დამსწრეთა ლამის  ნახევარი სხვა უნივერსიტეტების სტუდენტებზე მოდიოდა, იმის გამო, რაც გუშინ მოხდა, შეიძლება, უსაფრთხოების მოთხოვნების გამკაცრების მიზნით, უცხოთათვის დაიკეტოს. ეს უკვე რეალური ღია სივრცის ჩაკეტვის მაგალითი იქნება, რაც მხოლოდ დააზიანებს იმ იდეების გავრცელების საქმეს, რომელთა საფუძველზეც თავისუფლების სფერო უნდა შექმნას.

ძნელია იდეებით დაიცვა თავი, როცა ტყვიებით გებრძვიან.


რუსეთთან თანამშრომლობა საშიშია

რუსეთთან თანამშრომლობის საფრთხეს სანამ განვიხილავ, იქამდე მოკლედ ვიტყვი ჩემს დამოკიდებულებას წინა ხელისუფლების საგარეო პოლიტიკის მიმართ. სააკაშვილის ხელისუფლების პოლიტიკა რუსეთის მიმართ ემყარებოდა ორ, საფუძველშივე მცდარ, დაშვებას: 1) რომ ტერიტორიული მთლიანობა სამხედრო ძალით უნდა აღდგეს; 2) რომ დასავლეთი მზად არის, რუსეთთან პირდაპირ სამხედრო კონფრონტაციაზე წავიდეს საქართველოს გამო. ეს პოლიტიკა, რბილად რომ ვთქვა, თავზეხელაღებული იყო - ისევე, როგორც არაერთი ნაბიჯი, რომელიც წინა ხელისუფლებამ გადადგა.

ამავე დროს, როდესაც ურთიერთობის დათბობაზე ვლაპარაკობთ, არ უნდა დაგვავიწყდეს ის, რომ დათბობასა და თანამშრომლობას შორის ძალიან დიდი განსხვავებაა. დათბობა გულისხმობს ნაკლებად კონფრონტაციულ რიტორიკას და წინა ხელისუფლების შეცდომებზე სწავლას. თანამშრომლობა კი მთელ რიგ სფეროებში - მათ შორის სამხედრო სფეროში - რუსეთთან ურთიერთობის გაღრმავებას გულისხმობს. მაგალითად, ჩემი აზრით, თანამშრომლობა იქნება, თუ გავხსნით ახალ ე.წ. ავარეთ-კახეთის გზას, რომელიც კახეთს დაღესტანთან დააკავშირებს.

რუსეთთან თანამშრომლობის მომხრეები საპირისპირო არგუმენტად მოიყვანენ საბჭოთა კავშირ-ფინეთის ურთიერთობას ცივი ომის დროს. ეს ურთიერთობა იმდენად პარადიგმატულ შემთხვევად იქცა, რომ მას სპეციალური სახელითაც კი მოიხსენიებენ და „ფინლანდიზაციას“ უწოდებენ. ფინლანდიზაცია გულისხმობს ისეთ მდგომარეობას, როდესაც პატარა ქვეყანა მეზობელი დიდი ქვეყნის პოლიტიკის გავლენის ქვეშ ექცევა.

საქმე ის არის, რომ ფინეთს ასეთი პოლიტიკის გატარება შეეძლო იმ პირობებში, როდესაც მეორე სუპერსახელმწიფოს - ამერიკის ოფიციალური საგარეო პოლიტიკური დოქტრინა საბჭოთა კავშირის მიმართ იყო შეკავება. „შეკავების დოქტრინა“ გულისხმობდა ნებისმიერი საშუალებით საბჭოთა კავშირის გაფართოების შეჩერებას. ასეთ პირობებში, როდესაც დასავლეთი იმთავითვე ეგზისტენციალურ საფრთხედ აღიქვამდა საბჭოთა კავშირის გაფართოებას, ფინეთს (და მის მეზობელ შვედეთსაც, რომელიც დღემდე ნეიტრალური ქვეყანაა) შეეძლო ორ დაპირისპირებულ სუპერსახელმწიფოს შორის ნეიტრალური ქვეყნის როლი ეთამაშა.

დღეს დასავლეთისგან გარანტიები არ არსებობს. ამ პირობებში რუსეთის მეზობელი ქვეყნები ცდილობენ გარანტიების მოპოვებას და რუსეთის ექსპანსიონისტური პოლიტიკის შეჩერებას. პარადიგმატული შემთხვევა არის ბალტიისპირეთის ქვეყნები, რომლებიც ევროკავშირში და ნატოში გაწევრიანდნენ და ამ გზით შეაკავეს რუსული ექსპანსია.

ჩვენთვის მისაბაძი მაგალითი ამ შემთხვევაში სწორედ ბალტიისპირეთი უნდა იყოს და არა ფინეთი. ამ არგუმენტს ისიც ამყარებს, რომ ფინეთმა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ თავისი საგარეო პოლიტიკა შეცვალა - ევროკავშირშიც გაწევრიანდა და ნატოსთანაც აქტიურად თანამშრომლობს. უკრაინის კრიზისის შემდეგ, ფინეთსა და შვედეთში დაიწყო ლაპარაკი იმაზეც, რომ ეს ორი ქვეყანა შესაძლოა ნატოშიც გაწევრიანდნენ. 2014 წლის 27 აგვისტოს, ფინეთმა და შვედეთმა განაცხადეს, რომ ხელს მოაწერენ პაქტს, რომელიც განსაკუთრებულ სიტუაციებში ნატოსგან სამხედრო დახმარების მიღებას გულისხმობს.

ამგვარი გზებით, ევროპის ქვეყნები ცდილობენ, შექმნან ახალი ტიპის შეკავების პოლიტიკა, რომელიც ახალ რეალობაში რუსეთის ექსპანსიას შეაჩერებს. საქართველოც ასევე ყველა გზით უნდა ცდილობდეს გარეშე გარანტიების მოპოვებას. ყველაზე მყარი გარანტია კი ამ შემთხვევაში ნატოსთან დაახლოება და ნატოში გაწევრიანება იქნება.

დღეანდელ ხელისუფლებას ბოლომდე გააზრებული არ აქვს, რომ რუსეთთან თანამშრომლობამ შეიძლება ქვეყნის სუვერენიტეტს საფრთხე შეუქმნას იმ პირობებში, როდესაც დასავლეთისგან გარეშე უსაფრთხოების გარანტიები არ არსებობს (არც ევროკავშირში ვართ გაწევრიანებული და არც ნატოში). ზემოთხსენებული ახალი გზის მშენებლობა რუსეთის სამხედრო პოზიციებს ბევრად გააუმჯობესებს. ვიღაცამ შეიძლება გულუბრყვილოდ იკითხოს, რომ ამხელა სუპერსახელმწიფოსთან დაპირისპირება ამ ახალი გზით თუ მის გარეშეც შეუძლებელია და რა საჭიროა ამ მიზეზით მომგებიან ინფრასტრუქტულ პროექტზე უარის თქმა. საქმე ის არის, რომ აქ ლაპარაკია არა მხოლოდ საქართველოს უსაფრთხოებაზე, არამედ მთლიანი რეგიონის უსაფრთხოებაზე (რაზეც ირიბად საქართველოს უსაფრთხოებაც არის დამოკიდებული). პირველ რიგში კი, ეს გულისხმობს რუსეთის გავლენის შესუსტებას სომხეთზე.

რასაკვირველია, ლეგიტიმურია იმაზე საუბარი, რომ საქართველოს სჭირდება რუსეთთან ეკონომიკური თანამშრომლობა, მაგრამ ამავე დროს ჩვენს თავს უნდა დავუსვათ კითხვა - გვიღირს ასეთი ეკონომიკური თანამშრომლობა ქვეყნის უსაფრთხოების და სუვერენიტეტის საფრთხეში ჩასაგდებად? დაახლოებით 25 წლის წინ ჩვენ ჩვენი ნებით უარი ვთქვით უკეთეს ეკონომიკურ მდგომარეობაში ყოფნაზე საკუთარი დამოუკიდებლობის სანაცვლოდ. რუსეთი მაშინაც და ახლაც გაცილებით უფრო უკეთეს პირობებში ცხოვრობდა და ცხოვრობს, ვიდრე საქართველო. ღირს ახალ საუკუნეში იმპერიალისტურ, შოვინისტურ და ავტორიტარულ ქვეყანასთან ხელახლა „დაძმობილება“?


ჩვენ და აფხაზები

არანაირად არ მესმის, რატომ ატყდა ისტერიკა იმის გამო, რომ აფხაზები 25 წელიწადია, თავიანთი დამოუკიდებლობისათვის იბრძვიან. ეს ჩვენი როგორც სამართლებრივი ცნობიერების, ასევე სრულიად გაუმართლებელი ქედმაღლობის ნიშანია.

1. ცხადია, რომ აფხაზებს, ისევე როგორც, მაგალითად, შოტლანდიელებს ან კატალონიელებს, აქვთ სურვილი, იყვნენ დამოუკიდებლები და ამისთვის იბრძოლონ კიდევაც. მეორე საკითხია, რომ, ამ სურვილის მიუხედავად, ის ფორმა, რომლითაც აფხაზეთი საქართველოსგან დამოუკიდებელი (მაგრამ რუსეთზე დამოკიდებული) გახდა, საერთაშორისო სამართლებრივი თვალსაზრისით, არასწორია. ამიტომაც აფხაზეთის დამოუკიდებლობას არავინ არ აღიარებს რუსეთის (+ ნიკარაგუა, ნაურუ, ტუვალუ) გარდა. იმის აღიარება, რომ აფხაზებს აქვთ დამოუკიდებლობის ლეგიტიმური სურვილი, არანაირად არ ნიშნავს დე ფაქტო დამოუკიდებლობის ლეგიტიმაციას. ეს არის ელემენტარული.

2. ის, რომ ჩვენ, როგორც აღმოჩნდა, ასე სასტიკად გვიჭირს ვაღიაროთ, რომ აფხაზები არის ხალხი, რომელსაც შეიძლება საერთოდ რაიმე დამოუკიდებელი ინტერესები ან მისწრაფებები ჰქონდეს, არა მარტო ჩვენს მათ მიმართ სრულიად გაუმართლებელ ქედმაღლობას ნიშნავს, არამედ იმასაც, რომ ჩვენ იმპერიაში ცხოვრების წლების მანძილზე გავითავისეთ უმცირესობებთან (და მცირე ერებთან) მოპყრობის ფორმები. ჩვენ ისევე მიგვაჩნია, რომ აფხაზებს ამ ქვეყანაზე არაფერი ეკითხებათ, როგორც რუსებს მიაჩნიათ, რომ ჩვენ არ გვეკითხება არაფერი. ამიტომ ჩვენ ერთხელ და სამუდამოდ გადავწყვიტეთ, რომ აფხაზების შესახებ უნდა ველაპარაკოთ ყველას აფხაზების გარდა, ისევე, როგორც რუსებს აქვთ გადაწყვეტილი, რომ ჩვენს შესახებ ელაპარაკონ, მაგალითად, ამერიკას და ევროკავშირს, ხოლო ჩვენ გაგვაცნონ თავიანთი პოზიცია, როგორც ეს კარასინმა გაუკეთა გუშინ აბაშიძეს. ეს "იმპერიული სინდრომი" არის ა) საბჭოთა გადმონაშთი და ბ) მავნე პირველ რიგში ჩვენთვის. სამწუხაროა, რომ ბევრი ადამიანი ამას ვერაფრით ხვდება.

3. ჩვენი დამოუკიდებლობის დღიდან აფხაზების (და ოსების) მიმართ მთელი ჩვენი პოლიტიკა ზემოთქმულიდან გამომდინარეობდა: ჩვენ მიგვაჩნდა, რომ ერთადერთი ფორმა აფხაზების და ოსების სურვილებთან მოპყრობისა არის ძალა და არა, მაგალითად, მოლაპარაკება ან რეფერენდუმი. გაგახსენებთ, რომ ბრიტანეთის პრემიერმა კამერონმა შოტლანდიის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის წინ თქვა: თქვენ თუ დამოუკიდებლობას მისცემთ ხმას, მე თავს მოვიკლავო. ჩვენი პოზიცია იყო დიამეტრულად განსხვავებული. ჩვენ ვამბობდით: თქვენ თუ მოინდომებთ დამოუკიდებლობას, ჩვენ მოგკლავთო. ამით, კიდევ ერთხელ გავიმეორებ, ვაკეთებდით ზუსტად იმავეს, რასაც რუსეთი გვიკეთებდა ჩვენ. ასეთი იყო გამსახურდიას პოლიტიკა, შევარდნაძის და სააკაშვილის პოლიტიკა. ასეთი იყო საპატრიარქოს პოლიტიკა: პატრიარქმა დაწყევლა ქართველის მკვლელი ქართველი, რითაც დასაშვებად ან, ყოველ შემთხვევაში, ნაკლებად დასაძრახად ჩათვალა ქართველის მიერ არაქართველის მოკვლა. ჩვენ არ აღმოგვაჩნდა არც სამართლებრივი და არც ადამიანური კულტურა იმისათვის, რომ ჩვენი უმცირესობების ლეგიტიმური ინტერესები გვეღიარებინა და მათთან სამართლებრივ ჩარჩოებში გველაპარაკა. როგორც ჩანს, ამისი კულტურა არც ახლა გვაქვს.

4. ყველაფერი ამით ჩვენ იდეალურად ვაკეთებდით იმას, რაც უნდოდა რუსეთს. ჩვენ გავეხვიეთ რუსეთის მიერ დაგეგმილ დადგმულ და ინსტრუმენტალებულ კონფლიქტებში. ოღონდ ის, რომ ჩვენ ამ კონფლიქტებში გავეხვიეთ, არ გვათავისუფლებს პასუხისმგებლობისაგან არც ჩვენ და არც, სხვათა შორის, აფხაზებსა და ოსებს. აქვე დავამატებ, რომ სრულიად გაუგებარი და გაუმართლებელი მგონია დაღუპული ქართველი ჯარისკაცებით სპეკულირება. ჯარისკაცი ნებისმიერ შემთხვევაში თავის მოვალეობას ასრულებს და მისი სიცოცხლეც და სიკვდილიც ქვეყნისათვის ძვირფასია. ჩვენი ჯარისკაცების საფლავები იმიტომ კი არ არის ძვირფასი ჩვენთვის, რომ ისინი აფხაზეთში რუსებს და არა აფხაზებს ებრძოდნენ, არამედ იმიტომ, რომ ისინი თავიანთი ქვეყნის მთლიანობისათვის იბრძოდნენ. კარგი იქნებოდა, რომ ეს ომი არ ყოფილიყო, მაგრამ რადგან იყო, მათ სიკვდილს თავიანთი ქვეყნისათვის სამუდამოდ აქვს თავისი საპატიო ადგილი ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში.

5. მგონი, როგორც იქნა, დადგა ის დღე, როდესაც აფხაზებმა ნელ-ნელა დაიწყეს იმის გაცნობიერება, რომ რუსეთზე ორიენტაცია არ არის უპირობოდ კარგი. ეს დიდი სიახლეა. აქამდე ისინი რიტორიკულ დონეზე მაინც ამბობენ, რომ ქართულ მდინარეში დახრჩობას რუსულ ოკეანეში დახრჩობა ურჩევნიათ, მაგრამ საქმე საქმეზე რომ მიდგა, მგონი ეს იდეა სულაც არ მოსწონთ. ეს ცვლილება მოითხოვს ცვლილებას ჩვენი მხრიდანაც. თუ გვინდა, რომ ამოვიდეთ რუსული ინტერესების სფეროდან, ჩემი აზრით, აუცილებელია ვაღიაროთ, რომ აფხაზ ხალხს აქვს თავისი ლეგიტიმური ინტერესები და რომ ეს ლეგიტიმური ინტერესები შეიძლება იყოს მოლაპარაკების საგანი სამართლებრივ ჩარჩოებში (გავიმეორებ, რომ აღიარებასთან ამის გაიგივება არის ყველანაირი თვალსაზრისით არასწორი).

6. მე არა მგონია, რომ საქართველოს მთავრობას ჩამოყალიბებული პოზიცია ჰქონდეს აფხაზეთის მიმართ (ისევე, როგორც რომელიმე სხვა სფეროში გარდა სურვილისა, გაანადგუროს ნაციონალური მოძრაობა და შეამციროს უცხოელების რაოდენობა საქართველოში). მაგრამ სრულიად იმპულსურ დონეზე ღარიბაშვილის განცხადების ის ნაწილი, რომელშიც ის ლაპარაკობს აფხაზი ხალხის სურვილზე, იყვნენ დამოუკიდებლები, სწორი მგონია.

7. კიდევ ერთხელ გავუსვამ ხაზს, რომ ყველაფერი ზემოთქმული არ ცვლის არც არაღიარების აქტიურ პოლიტიკას, არც გულისხმობს რაიმე კომპრომისებს ტერიტორიული მთლიანობის შესახებ.


კრემლის მორიგი გამარჯვება

რაც უნდა იმართლონ თავი მოსკოვში „თბილისობაზე“ ჩასულმა ქართველმა მომღერლებმა, რომ ქართველი თვისტომის გასახარად იმღერეს და არა რუსეთის ხელისუფლების გულის მოსაგებად, ფაქტი ფაქტად რჩება, რომ ამ სადღესასწაულო ღონისძიებით კრემლმა კიდევ ერთ მორალურ გამარჯვებას მიაღწია „ერისიონის“ მოსკოვური გასტროლების შემდეგ.

შევეცდები დავასაბუთო, თუ რატომ ვფიქრობ ასე.

რუსეთის ხელისუფლებამ მოახერხა და მოსკოვში ამღერა პუტინის „პირად მტერთან“, საქართველოს ყოფილ პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილთან დაახლოებული მომღერლები - ლელა წურწუმია, ნინო ჩხეიძე და ნინი ბადურაშვილი. ეს უკანასკნელი, საქართველოს ტერიტორიის ოკუპაციამდეც და შემდეგაც, ქართველ მსმენელში ასოცირდებოდა, როგორც ქართველი მარლენ დიტრიხი, მომღერალი, რომელიც 2008 წლის აგვისტოს ომამდე ქართველ ჯარისკაცს ამხნევებდა სიმღერით „ფსოუს წყალი“. ომის შემდეგ კი ანსამბლ სტეფანესა და 3 G-სთან ერთად სახელი გაითქვა "We Don't Wanna Put In"-ის შესრულებით, რაც იმ დროის მწვავე მუსიკალური სატირა იყო პუტინის მმართველობაზე. ცნობილია, რომ 2009 წელს ევროკავშირის სამაუწყებლო ბიურომ სიმღერის ავტორებს პოლიტიზებული ტექსტის შეცვლა მოსთხოვა და შემდეგ, ქართველების პრინციპული პოზიციის გამო, ანსამბლს უარი უთხრა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში მონაწილეობაზე. თუმცა, სიმღერა "We Don't Wanna Put In" მაინც მეტად პოპულარული გახდა და მასზე რამდენიმე დასავლურმა წამყვანმა ტელეარხმა სიუჟეტებიც კი მოამზადა.

ცხადია, ერთი შლაგერითა და რამდენიმე სატელევიზიო სიუჟეტით იოლი არ არის ევროპაში სახელის მოხვეჭა. მაგრამ ნინი ბადურაშვილს და 3 G-ს შეეძლოთ ერთგვარ "ყინულმჭრელად" გამოეყენებინათ ეს სიმღერა ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმების ხელმოწერის ფონზე და ახალი რეპერტუარით გასულიყვნენ ევროპის სივრეცში. როგორც ეს, მაგალითად, ცოტა ხნის წინ გააკეთეს უკრაინულმა ანსამბლებმა "ოკეან ელზიმ" და "პიკარადიისკაია ტერციამ", რომლებსაც არნახული წარმატება ჰქონდათ ჩეხეთის დედაქალაქში და ასეთივე წარმატებით აგრძელებენ გასტროლებს ევროკავშირის სხვა ქვეყნებში.

აქ, ცხადია, საყვედური უნდა ითქვას საქართველოს საგარეო საქმეთა და კულტურის სამინისტროების მიმართაც, რომლებიც ერთიანი ძალისხმევით ვერ ახერხებენ იმდენს, რომ ქართული ესტრადით დააინტერესონ ევროპის სახელმწიფოები; ვერ ახერხებენ იმას, რომ შეუქმნან ალტერნატივა, გზა გაუკვალონ და მხოლოდ მიხეილ ხუბუტიების იმედზე არ დატოვონ ქართველი მომღერლები, რომლებიც ვერ მიმხვდარან, რომ არანაირი თვისტომის გულის გასახარად არ ღირს კონცერტის ჩატარება იმ ქვეყანაში, რომელსაც შენი სამშობლოს 20 პროცენტი აქვს მიტაცებული.

მახსოვს, პრაღაში კლუბ "სასაზუში" 19 მარტს გამართული ბრწყინვალე კონცერტის შემდეგ უკრაინული ანამბლის, "ოკეან ელზის" წარმატებით აღელვებულმა სოლისტმა სვიატოსლავ ვაკარჩუკმა განაცხადა, რომ არასოდეს იმღერებს რუსეთში, ვიდრე ყირიმი ოკუპირებულია!

ცხადია, ალბათ არიან ისეთი უკრაინელი მომღერლები, რომლებიც ახლაც მართავენ კონცერტებს რუსეთში. მაგრამ საკუთარ ხალხს უყვარს და ისტორია დიდებით ინახავს მხოლოდ იმათ სახელებს, ვინც არ უმღერის დამპყრობელს! ან იმას, ვინც ვან კლიბერნივით მოწინააღმდეგის მოედანზე იგებს საერთაშორისო კონკურსებს და ამით წარმოაჩენს საკუთარი ქვეყნის სიდიადეს.

"თბილისობა" კი, როგორც დღესასწაული, საქართველოში არ უქნია ღმერთს და მოსკოვში მისი გამართვა ვლადიმირ პუტინის დაბადების დღემდე ერთი კვირით ადრე ხომ საერთოდ უგემოვნო, სამარცხვინო კიჩი იყო, რომლითაც ბატონმა ხუბუტიამ და კომპანიამ, მასში მონაწილე ქართველი შემსრულებლები ისეთ ქარაფშუტა და უპრინციპო ადამიანებად წარმოაჩინეს, რომ ისინი ალბათ დიდხანს ვეღარ ჩამოირეცხავენ ამ სირცხვილს.


საქართველოს საშუალო განათლების სისტემა კატასტროფულ მდგომარეობაშია

2009-2010 წლებში ეკონომიკური განვითარებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციამ (OECD) ჩაატარა ამ ორგანიზაციის 34 წევრი ქვეყნისა და 47 პარტნიორი ქვეყნის გამოკითხვა. გამოკითხვის მიზანი იყო, დაედგინა საშუალო სკოლებში განათლების დონე სამი მაჩვენებლის მიხედვით: მათემატიკური უნარები, მეცნიერების ცოდნის დონე და წაკითხულის გააზრება. ტესტირება ჩაუტარეს თითოეული ქვეყნიდან შემთხვევით შერჩეულ 15 წლის მოსწავლეებს. შემთხვევითი შერჩევის მეთოდმა შესაძლებელი გახადა მიღებული შედეგების მთელი ქვეყნის მასშტაბით განზოგადება.

15 წლის მოსწავლეები ქართული სისტემით არიან მე-10 კლასელები და მათი გამოკითხვა საშუალო სკოლის მოსწავლეების ზოგადი დონის დასადგენად შესანიშნავ სურათს გვაძლევს. აღმოჩნდა, რომ გამოკითხული 74 ქვეყნიდან და ტერიტორიდიან ქართველი მეათეკლასელები მათემატიკაში 65-ე, მეცნიერებაში 69-ე და წაკითხულის გააზრებაში 67-ე ადგილებს იკავებენ.

ცხრილში შეგიძლიათ იხილოთ ყველა გამოკითხული ქვეყნისა და ტერიტორიის მონაცემები. საქართველოს მონაცემების ინტერპრეტირებისთვის გამოგადგებათ ის ინფორმაციაც, რომ მათემატიკაში გამოკითხული ქვეყნების საშუალო ქულა იყო 458, მეცნიერებაში - 463 და წაკითხულის გააზრებაში - 455.

ქართველმა მოსწავლეებმა ყველა ამ მონაცემით საშუალოზე გაცილებით დაბალი ქულები დააგროვეს.

ამავე დროს შეგვიძლია ვთქვათ ისიც, რომ, გარკვეული თვალსაზრისით, ამგვარი შედარება ცოტა უსამართლოა, ვინაიდან ზემოთჩამოთვლილი ქვეყნები ეკონომიკური და სოციალური განვითარების სხვადასხვა დონეზე იმყოფებიან. იმისათვის, რომ სოციალური და ეკონომიკური განვითარების დონე გავაკონტროლოთ, საჭიროა ავიღოთ მხოლოდ ის ქვეყნები, რომლებიც საქართველოს მსგავს ეკონომოკური განვითარების დონეზე არიან.

ეკონომიკური განვითარების დონე იზომება ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის ერთ სულ მოსახლეზე გაყოფით. მაგალითად, ჩინეთის მთლიანი შიდა პროდუქტი გაცილებით მეტია, ვიდრე ჰოლანდიის, მაგრამ ამ მთლიან შიდა პროდუქტს ერთ სულ მოსახლეზე თუ ვიანგარიშებთ, ვნახავთ, რომ ჰოლანდია გაცილებით უფრო მეტად განვითარებულია.

საშუალო სკოლის 15 წლის მოსწავლეების გამოკითხვა 2009-2010 წლებში ჩატარდა.

მსოფლიო ბანკის მონაცემებით, 2009 წელს საქართველოს მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე იყო 5480 დოლარი. სასკოლო გამოკითხვის სიიდან ჩვენ უნდა ავიღოთ ქვეყანა, რომელიც დაახლოებით მსგავს ეკონომიკური განვითარების დონეზეა და ამასთან, ჩვენს რეგიონს მიეკუთვნება. სიიდან ასეთი ჩვენთან ყველაზე ახლოს მყოფი ქვეყანა მოლდავეთი გამოდის. ამასთან ერთად, უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ მოლდავეთის მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე 2009 წელს საქართველოსაზე ნაკლები იყო, ანუ მოლდავეთი საქართველოზე ეკონომიკურად ნაკლებად განვითარებულია.

როგორც აღმოჩნდა, ქართველი მოსწავლეების მაჩვენებლები სამივე პარამეტრით, მცირედით, მაგრამ მოლდაველი მოსწავლეებისაც მაინც ჩამორჩება. გამოდის, რომ რეგიონის დონეზე ჩვენზე ეკონომიკურად ნაკლებად განვითარებულ ქვეყანასაც კი ჩამოვრჩებით, რომ აღარაფერი ვთქვათ რეგიონის ეკონომიკურად განვითარებულ ქვეყნებზე - მაგალითად, რუსეთზე, ყაზახეთსა და აზერბაიჯანზე.

ამ ბლოგის ჩანაწერით, მინდა გავიაზროთ, თუ სად ვიმყოფებით და რამდენად მძიმეა მდგომარეობა. ცხადია, აქედან ერთადერთი გამოსავალი არის საშუალო განათლების დაფინანსების დრამატულად გაზრდა და მასწავლებლების მასობრივი გადამზადება. ასევე, არანაკლებ მნიშვნელოვანია მთლიანად მეთოდისა და მიდგომის შეცვლა: აქცენტი უნდა გადავიდეს ლოგიკურ აზროვნებაზე, ტექსტის გააზრების უნარსა და მეცნიერული ცოდნის შეძენაზე. დღევანდელი ქართული საშუალო სკოლები, სამწუხაროდ, ვერც ერთ ამ პარამეტრში ვერ უზრუნველყოფებენ მოსწავლეების განვითარებას. ფუნდამენტური რეფორმების განხორციელების გარეშე საქართველოს განათლების სისტემას ვერაფერი ეშველება. ამისათვის კი პირველ რიგში პოლიტიკური ნება და ცოტაოდენი გამბედაობა არის საჭირო.  

ოქტომბერი 2014

კალენდარი

ბლოგერები

სხვა მასალები

აუდიო გახდით ლისისტრატეები!

პოლიტიკაში წასულ კაცებს რომ რაღაც უცნაური სჭირთ და მათთვის მრავალგვარი პრობლემისა თუ კომპლექსის საკომპენსაციო ადგილია პოლიტიკა, ეს მარკესამდე და ჩვენამდე ოცდახუთი საუკუნით ადრე, არისტოფანემ აღწერა თავის შედევრში “ლისისტრატე”.
გაგრძელება

უცხოეთის პრესის მიმოხილვა

მიმდინარე კვირაში პრესა ბევრს წერდა ევროკომისიის ახალი პრეზიდენტის დამტკიცებასა და სირიის ქალაქ კობანისთვის მიმდინარე ბრძოლაზე.
გაგრძელება

აუდიო სავიზო რეჟიმი სამხრეთ კავკასიაში

რადიო თავისუფლების ქართული, სომხური და აზერბაიჯანული რედაქციების ყოველკვირეული პროგრამის, კავკასიური გზაჯვარედინის დღევანდელი გადაცემის თემაა სავიზო რეჟიმი.
გაგრძელება

აუდიო სხვაობა ექსპორტსა და „სუფთა ექსპორტს“ შორის

საქართველოდან ექსპორტირებული პროდუქციის ლიდერობას ინარჩუნებს მსუბუქი ავტომობილების ქვეჯგუფი, რომელიც მთლიანი ექსპორტის თითქმის 20 პროცენტია.
გაგრძელება

თქვენი პუბლიკაციები

ძვირფასო მეგობრებო,

რადიო თავისუფლების რუბრიკაში „თავისუფალი სივრცე“ შეგიძლიათ საკუთარი ბლოგებისა და პუბლიცისტური სტატიების გამოქვეყნება.

ტექსტი არ უნდა აღემატებოდეს 700 სიტყვას.

რედაქცია იტოვებს უფლებას, საკუთარი შეხედულებისამებრ შეარჩიოს ტექსტები გამოსაქვეყნებლად. ავტორებს ვთხოვთ, გაითვალისწინონ რადიო თავისუფლების სარედაქციო პოლიტიკა, რომელსაც შეგიძლიათ გაეცნოთ განყოფილებაში „ფორუმის წესები“.

ტექსტები ქვეყნდება უცვლელად, რედაქტირების გარეშე.

მასალები მოგვაწოდეთ მისამართზე: tavisupleba@rferl.org
(subject-ში ჩაწერეთ „თავისუფალი სივრცე“)

ყველაზე პოპულარული