26.06.2009
თქვენი არ ვიცი და მე სულ ასე მემართება - ჩემს არეულ ოთახში (რომელსაც არავის ვალაგებინებ, რამე ძალიან მნიშვნელოვანი ქაღალდი რომ არ გადაუშვან სანაგვეში), რაღაცას როცა ვეძებ, მაინცდამაინც იმას გადავეყრები ხოლმე, რაც უკვე დაკარგული მეგონა.
ამიტომაც კარგად მესმის პედრო ალმოდოვარის ახალი ფილმის, „შეწყვეტილი ამბორის“ გმირის, უსინათლო კინორეჟისორის, რომელიც, დაბრმავებიდან 14 წლის შემდეგ, აღმოაჩენს, რომ სულაც არაა მარტო, რომ შვილი ჰყავს.
„იგი მამაშენია, შვილო!“ - აუწყებს ამ ყმაწვილს დედა, უსინათლო კინორეჟისორის მეგობარი ქალი. ზუსტად ისე ეტყვის, როგორც იაფფასიან „საპნის ოპერებში“ რომელიმე სერიის დასასრულს ამბობენ ხოლმე.
58 წლის პედრო ალმოდოვარი ამ უსინათლო გმირს, ნერვიული კრიზის ზღვარზე მყოფ კინორეჟისორს, ავტოავარიის შემდეგ ყველაფერი რომ დაკარგა - მხედველობა, შეყვარებული, პროფესია, სიცოცხლის რწმენა - ფინალში შვილით აჯილდოვებს. „ფილმ-ნუარის“ ჟანრში გადაღებული „შეწყვეტილი ამბორი“, რომელშიც, ისევე როგორც ალმოდოვარის ყველა ფილმში, ზღვარი სასაცილოსა და ტრაგიკულს შორის მთლიანად გამქრალია, მთავრდება როგორც ზღაპარი - სიკეთე ამარცხებს ბოროტებას. სასწაული ხდება! დაახლოებით ისეთი სასწაული, როგორიც ფილმში „ყველაფერი დედაჩემის შესახებ“ - ახლად დაბადებულ ბავშვს, რომლის მშობლები შიდსით დაიღუპნენ, ვირუსი არ აღმოაჩნდა. ცხოვრება გრძელდება!
დღემდე ვერ გამიგია რატომ დაარქვა ალმოდოვარმა იმ ფილმს „ყველაფერი დედაჩემის შესახებ“. რატომ - „ყველაფერი“? რა არის ეს - დედის „შეცნობის“ ინცესტუალური ვნება? ყმაწვილკაცებისთვის დამახასიათებელი აჩემებული სურვილი, გაიგოს „სად წავიდა დედა“? და, შესაბამისად, შურისძიება მამაზე (რომელმაც დედა წაართვა) - მისი გადაქცევა ტრანსსექსუალად, რომელსაც, ყველაფერთან ერთად, შიდსი აქვს?
„მამაკაცები, როგორც პერსონაჟები, მაშინებენ. ყოველთვის არის საშიშროება, საკუთარ თავს მიამსგავსო რომელიმე. თანაც, რვა წლამდე მე ქალების გარემოცვაში გავიზარდე. შეიძლება ამიტომაცაა, რომ ძლიერ სქესს ჩემს ფილმებში სწორედ ქალი გამოხატავს. მამაკაცი კი, როგორც წესი, ნაძირალას განასახიერებს,“ აღნიშნა ალმოდოვარმა კანის კინოფესტივალზე, თავისი ახალი ფილმის პრემიერის შემდეგ გამართულ პრესკონფერენციაზე.
ჰო, პედრო ალმოდოვარის ყველა ფილმი, ფაქტობრივად, ამ ნაძირალაზე შურისძიებაა (ქალების დახმარებით). იგი დაუნდობელია ყველა მამა-მაჩოს მიმართ. უფრო მეტიც, ფილმში „მთრთოლვარე სხეული“ ალმოდოვარი ხავიერ ბარდემ-პოლიციელს სიარულის უნარს წაართმევს, ინვალიდის სავარძელს მიაჯაჭვებს, მაგრამ ამით არ დაკმაყოფილდება და სექსუალურადაც უძლურს გახდის.
ჰეტეროსექსუალ-პოლიციელს ერთმევა მამად ქცევის უნარი.
„მთრთოლვარე სხეული“ ალმოდოვარის ერთადერთი ფილმია, რომლის ყურების დროს ცრემლი მომერია. განსაკუთრებით მაშინ, როცა ეკრანიდან ჩაველა ვარგასის „სომოსი“ ისმის. აი, ეს სიმღერა:
http://www.youtube.com/watch?v=Bvtn8AFVnWg
არადა „მთრთოლვარე სხეული“ ალმოდოვარის ერთ-ერთ ყველაზე წარუმატებელ ფილმად ითვლება.
ეჭვი მაქვს, ასეთივე ბედი ელის „შეწყვეტილ ამბორს“ - რაღაც მეტისმეტად ცივი იყო ჟურნალისტების რეაქცია. დაიბეჭდა სტატიები, რომელთა ავტორები ალმოდოვარს „დაღლაში“, „განმეორებებში“, დრამატურგიულ გაუმართაობაში ადანაშაულებენ.
„შეწყვეტილ ამბორში“ ალმოდოვარმა საკუთარ პრინციპებზე უარი თქვა - მთავარ პერსონაჟად ჰეტეროსექსუალი მამაკაცი გახადა. თანაც, კინორეჟისორი. ალმოდოვარის ქალები, რომლებიც მის სხვა ფილმებში ჯერ თავიანთ მოუწყობელ ცხოვრებას დასტირიან, მერე კი ერთვებიან ცხოვრების მასკარადში (ასე გადაიქცევა მელოდრამა კომედიად), 58 წლის მაესტროს ფილმში შეიცვალა მამაკაცით, რომელიც ისევე უძლურია, როგორც „მთრთოლვარე სხეულში“.
იქ ინვალიდია. სავარძელზე მიჯაჭვული.
აქ - უსინათლო. ჯოხით დადის.
ორივეს ჭირდება ვინმე, ვინც ატარებს, გზას გაუკვალავს.
დედა, შეყვარებული... ან, სულაც, შვილი.
ეშინიათ არა იმდენად გადაადგილების უნარის დაკარგვის, არა იმდენად სიბრმავის, რამდენადაც მარტოობის.
„სიბრმავეს სიკვდილი ჯობია“ - ამბობს ოიდიპოსი. თუმცა დასტირის არა სიბრმავეს, არამედ „გაძევებას“, გარიყვას, მარგინალიზაციას... იმას, რისიც სიყმაწვილეში ადამიანს არ ეშინია. იმას, რისიც არც პედრო ალმოდოვარს ეშინოდა მაშინ, როცა თავის ხულიგნურ კინოს იღებდა, 80-იან წლებში. მით უმეტეს, რომ სჯეროდა - იგი არასდროს დარჩება მარტო, რადგან ძალიან მდიდარია: ჰყავს მეგობრები, თაყვანისმცემლები... შეუძლია დაპატიჟოს ყველა თავის აგარაკზე, მადრიდის გარეუბანში, და კაეტანო ველოსოს კონცერტი მოასმენინოს, როგორც აქ, ფილმში „ელაპარაკე მას“.
http://www.youtube.com/watch?v=-CsA1CcA4Z8
ალმოდოვარს არც თავისი ენის, სტილის „ამოწურვის“ ეშინოდა, რადგან ჯერ მხოლოდ ნაწილობრივ ჰქონდა გამოყენებული საყვარელი ფილმების ციტატები. იცოდა, რომ სიორკის, უაილდერის, ჰოუქსის, ფასბინდერის და, რაღა თქმა უნდა, ჰიჩკოკის ფილმების ციტირება უსასრულოდ შეიძლებოდა.
მაგრამ იგი უკვე 58 წლისაა. მას აღარ აქვს თავის მოკატუნების, ფარისევლობის, კარნავალში შენიღბვის და სხვისი ფილმების სახეებით თამაშის თავი.
კაეტანო ველოსოს კონცერტი დასრულდა. სტუმრებმა მომავალი ფილმის გამარჯვების სადღეგრძელო დალიეს, დედამისი გაიხსენეს და დაიშალნენ. მოსამსახურე ქალმა ღამე მშვიდობისა უსურვა და მადრიდში წავიდა.
ასე დარჩა მარტო. უზარმაზარ ვილაში.
„შეწყვეტილი ამბორის“ პრემიერამდე აღიარა, რომ ფილმის იდეა დეპრესიაში ყოფნის დროს მოუვიდა. პრინციპში ეს არც იყო დეპრესია. უბრალოდ, თავის ტკივილები დამეწყო და სწორედ მაშინ, როცა ტკივილმა კულმინაციას მიაღწია, მუზა მომივიდა, ახალი ფილმის სიუჟეტი მოვიგონეო - ამბავი ბრმა კინორეჟისორზე, რომელიც თავის ცხოვრებას უყვება ასისტენტს (ფილმის ბოლოს მისი შვილი რომ აღმოჩნდება)... ჰყვება და თან კითხვებს სვამს: ვინ მოუწყო ავტოკატასტროფა? მისი შეყვარებულის საყვარელმა - ბებერმა ოლიგარქმა ხომ არა? ან როგორ მოხდა, რომ მისი უკანასკნელი ფილმი, რომელიც მას არ დაუმონტაჟებია, რადგან კლინიკაში იწვა, ასეთი ცუდი გამოდგა? ვინ „გაუფუჭა“ ფილმი?
შიში, რომ იმას, რაც შენ შექმენი, სხვა „გააფუჭებს“, შიში წარუმატებლობის, შიში სიბრმავის, შიში მარტოობის, შიში უშვილობის...
მხოლოდ და მხოლოდ ამ შიშებზეა აგებული „შეწყვეტილი ამბორი“.
მარტოობის გააზრებას ყველაზე შემზარავი შიში მოჰყვება ხოლმე. ფიზიკურ ტკივილზე, სიკვდილის შიშზე უფრო აუტანელი. როგორც კი ჟან-პოლ სარტრის როკანტენი თავის მარტოობას გაიაზრებს, გულისრევა ეწყება. მაგრამ სწორედ ამ დროს შეიგრძნობს და დაინახავს რაღაცას, რაც არასდროს შეუნიშნავს, არასდროს მოუსმენია.
მარტოობის ამ გააზრებამ შექმნა „შეწყვეტილი ამბორი“ - ფილმი კინორეჟისორზე, რომელიც განგებამ დააბრმავა, რათა სიცოცხლის წითელი კარნავალის ნაცვლად ბუნების მწვანე პეიზაჟი დაენახა და დაეფასებინა.
პირველად პედრო ალმოდოვარის ფილმებში „სამოთხის“ სახე ჩნდება ბუნებაში - კანარის კუნძულებზე, სადაც 14 წლის წინ, ავტოკატასტროფამდე ერთი დღით ადრე, შეყვარებულები ტელევიზორით უყურებდნენ რობერტო როსელინის ფილმს „მოგზაურობა იტალიაში“, რომელშიც, თავის მხრივ, ნეაპოლში სამოგზაუროდ (და ურთიერთობის გასარკვევად) ჩასული ამერიკელი ცოლ-ქმარი (ინგრიდ ბერგმანი და ჯორჯ სანდერსი) უყურებენ, თუ როგორ აწარმოებენ არქეოლოგები გათხრებს პომპეიში („ფილმი ფილმში“, „დანახვა იმისა, თუ როგორ ხედავენ სხვები“, „მზერათა ეროტიკა“ წამყვანი ხდება ალმოდოვარის ბოლო ფილმში).
ფინალში ისევ განმეორდება ეს საოცარი პეიზაჟი. სურათის გმირს თვალი არ აეხილა. მაგრამ მას უკვე ოჯახი ჰყავს. მადრიდში, თავისი სახლის გარეუბანში, მეგობრების „პარტის“ დასრულების შემდეგ, როცა მოსამსახურე ქალი დაემშვიდობება, იგი მარტო აღარ იქნება - თავის ახლად შეძენილ ვაჟთან ერთად ლუდს დალევს და უამბობს, როგორ უყვარდა 14 წლის წინ დაღუპული პენელოპა კრუსის გმირი - ხან ოდრი ჰეპბერნს რომ ჰგავს, ხანაც კი ოდრის ანტიპოდს - მერილინ მონროს.
ყველა ბედნიერია, მაგრამ რატომ გვესმის ისევ ასეთი სევდიანი სიმღერა?
http://www.youtube.com/watch?v=TPmuD3-36dM
25.06.2009
ძვირფასო ბატონო სოლომონ, ამ ბლოგით, მინდა, პირადად თქვენ მოგმართოთ და, ცხადია, თქვენთან ერთად, ბევრ სხვა ადამიანსაც ვესაუბრები.
თქვენდამი მომართვის სურვილი იმიტომ გამიჩნდა, რომ საკუთარი თავი თქვენს თანამოაზრედ მიმაჩნია; ველოდები და ყურადღებით ვკითხულობ თქვენს თითოეულ კომენტარს; მხიბლავს თქვენი განათლება, გამჭრიახობა, იუმორი და, რაც მთავარია, უკეთეს საქართველოში ცხოვრების შეუპოვარი სურვილი.
სწორედ ამიტომ გადავწყვიტე, თქვენ გაგიზიაროთ შთაბეჭდილებები ოთხშაბათს გამოქვეყნებული ფარული ჩანაწერების შესახებ; თქვენ გიამბოთ, რა ვიფიქრე, როდესაც კახა თარგამაძესთან მოსაუბრე პოლიტიკური ლიდერები დავინახე და შემდეგ მათი განმარტებები მოვისმინე. იმის სურვილიც მაქვს, სწორედ თქვენგან მოვისმინო, შესაძლებლად მიგაჩნიათ თუ არა, რომ უკეთესი საქართველოსკენ მიმავალი გზა კახა თარგამაძეზე გადიოდეს.
გუშინ ტელეკომპანია „მაესტრომ“ გადაცემა „გამოკითხვა“ იმ საკითხის გარკვევას მიუძღვნა, თუ რამდენად იმოქმედა ფარულმა ჩანაწერმა ლევან გაჩეჩილაძის მიმართ ნდობაზე. როგორც გაირკვა, გამოკითხვის მონაწილეთა 77%–ის დამოკიდებულება ლევან გაჩეჩილაძის მიმართ არ შეცვლილა (http://www.gamokitkhva.ge).
გამოგიტყდებით, ამ 77%–მა შემაფიქრიანა. ტელეკომპანია „მაესტროს“ მაყურებელი, ძირითადად, ოპოზიციის გულშემატკივარია და, კერძოდ, ლევან გაჩეჩილაძის ლიდერობის მომხრეა, რასაც მისი მაღალი რეიტინგი ადასტურებს (http://www.gamokitkhva.ge/questions.php?cat=1). სწორედ ამ ადამიანების – და არა სხვების – აზრი იყო მნიშვნელოვანი იმის გასარკვევად, თუ რა სურს საზოგადოების პროტესტულად განწყობილ ნაწილს – გინდათუარა ახალი ქარიზმატული ლიდერის შექმნა, რაგინდარა ფასად მიხეილ სააკაშვილის „ჩამოგდება“, თუ სხვა – ნამდვილად უკეთეს – საქართველოში ცხოვრება.
პირადად მე, ბატონო სოლომონ, არც ქარიზმატული ლიდერების მოყვარული ვარ, არც – მიხეილ სააკაშვილის პირადი მტერი და ზუსტად ვიცი, რომ თავისუფალ ქვეყანაში მინდა ცხოვრება, თანაც, ჩემს სამშობლოში.
ამიტომ შემაშფოთა „მაესტროს“ მაყურებლების იმ ნაწილის პოზიციამ, ვისთვისაც, თურმე, არაფერი შეცვლილა იმის შემდეგ, რაც ლევან გაჩეჩილაძისა და დავით გამყრელიძის კახა თარგამაძესთან შეხვედრის ამბავი გაირკვა.
სჯერა ვინმეს, რომ თარგამაძესთან შეხვედრის მიზანი „ვარდების რევოლუციის“ დაფინანსების შესახებ ინფორმაციის მიღება იყო? ან რა ფასი აქვს დღეს ამ ინფორმაციას? ან რატომ დამალეს ლიდერებმა თარგამაძესთან შეხვედრის ფაქტი, თუკი ამ შეხვედრაში სათაკილოს ვერაფერს ხედავდნენ?
და ისიც ვიკითხოთ, როგორ აღმოჩნდნენ საკან N5–ში ჯერ ლაშა თაბუკაშვილი, შემდეგ – მისი მეგობარი ვაჟა ლორთქიფანიძე და, ბოლოს, სულხან მოლაშვილი, რომელთა სტუმრობა და საუბრის შინაარსი სრულიად მიზანმიმართულ ვექტორზე ლაგდება კახა თარგამაძესთან „ბმაში“?
მგონი, ვერც ერთი ჭკუათმყოფელი ადამიანი ვერ გამორიცხავს იმ შესაძლებლობას, რომ კახა თარგამაძის დახმარება მხოლოდ ინფორმაციის გაცვლა-გამოცვლით არ შემიფარგლებოდა და ფინანსებსაც გადასწვდებოდა. ხოლო თუ ხელისუფლების შეცვლაში კახა თარგამაძე საკუთარ რესურსს ჩადებდა, ცხადია, ამ რესურსის სანაცვლოდ ჩვენ მივიღებდით არა იმ საქართველოს, რომელზეც, ბატონო სოლომონ, დარწმუნებული ვარ, თქვენ და მე ვოცნებობთ, არამედ – რაღაც სრულიად სხვას.
არადა, საქართველოში არსებითი ცვლილებებია საჭირო. არათავისუფალი ქვეყანა თავისუფალი უნდა გახდეს, ერთპარტიული პარლამენტი – მრავალი პარტიის ღია დისკუსიის ადგილად უნდა ჩამოყალიბდეს, პროკურატურაზე დამოკიდებულმა სასამართლომ დამოუკიდებლობა უნდა მოიპოვოს, ხელისუფლების მიერ გაკონტროლებულმა მედიამ კეთილსინდისიერი და ზუსტი ინფორმაცია უნდა მიაწოდოს საზოგადოებას, დაჩაჩანაკებულმა ბიზნესმა ძალა უნდა მოიკრიბოს... ერთი სიტყვით, უამრავი რამ არის შესაცვლელი და, თანაც, ძირფესვიანად. ახლა კი ისე გამოდის, თითქოს, მხოლოდ მიხეილ სააკაშვილია შესაცვლელი და ამ მიზნის მისაღწევად ყველა საშუალება გამართლებულია.
ძვირფასო ბატონო სოლომონ, ოთხშაბათს გამოქვეყნებულ ფარულ ჩანაწერში ჩემთვის ორი ფაქტორი იყო მნიშვნელოვანი – ერთი კარგი და ერთიც ცუდი. კარგი ის მოხდა, რომ თუკი ლევან გაჩეჩილაძე და დავით გამყრელიძე კახა თარგამაძისგან ფულის მიღებას აპირებდნენ, ეს ჩვენ – უკეთესი საქართველოს მსურველმა საზოგადოებამ – მანამ შევიტყვეთ, ვიდრე ფული ადრესატამდე მიაღწევდა. კარგია, რომ თითქმის დადასტურებულად ვიცით – ლევან გაჩეჩილაძისთვის და დავით გამყრელიძისთვის მიზანი მიხეილ სააკაშვილის გადაყენებაა და არა არსებითად სხვანაირი საქართველოს შენება. ჩემთვის მათი პოზიციაა მთავარი და არა კახა თარგამაძის მოტივაცია – სააკაშვილის დავალებით მოქმედებდა, პუტინის სურვილს ასრულებდა, თუ საკუთარ ოცნებებს ასხამდა ფრთას.
ცუდი კი მთელ ამ ამბავში, ჩემი აზრით, ისაა, რომ ამჟამინდელი ხელისუფლება ოპოზიციის დიდ შეცდომას, სავარაუდოდ, საკუთარ დიდ შეცდომასაც დაამატებს: როგორც ადრე იქცეოდა, ახლაც იმგვარადვე მოიქცევა – შეეცდება, ძალაუფლებით მაქსიმალურად ისარგებლოს და პოლიტიკურ ოპონენტებზე გამარჯვება ხალხზე გამარჯვებად „გააფორმოს“. სწორედ ეს მოხდა 2008 წლის 5 იანვრიდან 21 მაისამდე და ამის საფრთხე ახლაც რეალურზე მეტია.
მაგრამ, პირადად მე თუ მკითხავთ, ჯობია, არსებულმა ნდობადაკარგულმა ხელისუფლებამ დაუშვას შეცდომები და ჩვენ ვიყოთ ამ შეცდომების სამიზნე, ვიდრე ოპოზიცია მოვიდეს ხელისუფლებაში ისეთ შეცდომებზე დაყრდნობით, რომელთა გამოსასწორებლად კიდევ ათწლეულები დაგვჭირდება.
სულ ბოლოს იმას ვიტყვი, რომ თუ საქართველოში არ არსებობს ოპოზიციური ძალა, რომელიც გულწრფელად ფიქრობს თავისუფალი, დემოკრატიული ინსტიტუტებით დახუნძლული ქვეყნის შენებაზე, უმჯობესია, პირდაპირ ვთქვათ, რა გვჭირს. ჩვენ მაინც ვთქვათ, ძვირფასო ბატონო სოლომონ, მგონი, ამაზე უკეთესს ახლა ვერაფერს გავაკეთებთ ჩვენი საერთო სამშობლოსთვის.
მოუთმენლად ველოდები თქვენს პასუხს და, ცხადია, თქვენდამი მომართვა თანაბრად ეხება ყველას, ვინც ამ ჩემს შეწუხებულ ნაწერს წაიკითხავს.
ღრმა პატივისცემით,
ია ანთაძე
19.06.2009
არ მიყვარს ცხელ-ცხელ ამბებზე წერა.
ახლაც, რამდენი რამ ხდება – ზოგი მოსალოდნელი, ზოგი მოულოდნელი და ამ ცხელ-ცხელი ამბების შუაგულში, რატომღაც, სულ სხვა თემაზე მეფიქრება.
ჩემი აზრით, ვარდების რევოლუციის შემდეგ ხელისუფლებას ორი არჩევანი ჰქონდა: მთავარ პრიორიტეტად ან დემოკრატიის მშენებლობა უნდა გამოეცხადებინა, ან – ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა. პირველი პრიორიტეტი – დემოკრატიის მშენებლობა – ძალაუფლების გადანაწილებას გულისხმობდა; მეორე პრიორიტეტი – ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა – თავის მხრივ, გულისხმობდა ძალაუფლების თავმოყრას პრეზიდენტის და მისი უახლოესი გარემოცვის ხელში.
ხელისუფლებამ მეორე გზა აირჩია – ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის გზა. ბუნებრივია, ამ გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს არავისთვის უკითხავთ, რა უნდა ყოფილიყო ქვეყნის განვითარების პირველი პრიორიტეტი; თვითონ ერთმანეთს შეუთანხმდნენ, რომ დემოკრატიის შენების დრო მხოლოდ იმის შემდეგ დადგებოდა, რაც მკაცრი პოლიტიკის წყალობით საქართველოს სახელმწიფო დაკარგულ ტერიტორიებს დაიბრუნებდა.
შესაბამისად, ქვეყნის ფინანსური რესურსის დიდმა ნაწილმა თავმოყრა ამ პირველი პრიორიტეტის ირგვლივ დაიწყო. გაიზარდა შეიარაღება, გაძლიერდა ჯარი და პოლიცია, დაარსდა რეზერვისტთა ინსტიტუტი და ახალგაზრდული პატრიოტული ბანაკები, შეიქმნა ტელეკომპანია „საქართველო“, რომელსაც საბრძოლო სულისკვეთების გაღვივება დაევალა.
მაგრამ აგვისტოს ომის შემდეგ ქვეყნის განვითარების პირველი პრიორიტეტი – ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა – მრავალწლიან ჩიხში შევიდა. რესურსი, რომელიც ამ მიმართულების გასაძლიერებლად დაიხარჯა, ნაწილობრივ განადგურდა; ნაწილობრივ – უარყოფილ იქნა, როგორც არასაჭირო; ნაწილობრივ – შეცვლილი შინაარსით შენარჩუნდა.
ომისშემდგომ პერიოდში, რომელიც საკმაოდ არასტაბილური და რთული აღმოჩნდა, ხელისუფლებას არ ჩამოუყალიბებია სახელმწიფოს განვითარების ახალი პრიორიტეტი და ჩვენ დღემდე არ ვიცით, რა მიმართულებით მოხდება რესურსის თავმოყრა მომავალი წლების განმავლობაში, არ ვიცით, რომელი სფერო გაძლიერდება და რას მოუტანს ეს ქვეყანას.
მაგრამ, სურს თუ არ სურს, ხელისუფლებამ ახალ პრიორიტეტზე უნდა იფიქროს.
შესაბამისად, ხომ არ დადგა დრო, როდესაც საზოგადოება უნდა ჩაერთოს იმ საკითხის განხილვაში, თუ რა შეიძლება შეირჩეს ახალ პრიორიტეტად სახელმწიფოს განვითარების დღევანდელ ეტაპზე და რატომ? მით უმეტეს, რომ დღეს საზოგადოებრივი აზრის იგნორირება ძველებურად ადვილი აღარ არის.
რამდენიმე კვირის წინ ჩემმა კოლეგამ და მეგობარმა გოგი გვახარიამ სპეციალური ბლოგი მიუძღვნა განათლების თემას და ამ ბლოგის კომენტატორებმა, ფაქტობრივად, ერთხმად აღიარეს, რამდენად უპირატესია განათლების საკითხი, თუნდაც, შიდა პოლიტიკურ კონფლიქტთან შედარებით. მათ ძალიან მკაფიოდ გამოხატეს საკუთარი პოზიცია, რომ არ არსებობს რაგინდ მწვავე დაპირისპირება ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის, რომლის დროსაც არ იქნება განათლების თემაზე, განათლების მნიშვნელობაზე საუბრის დრო.
თუ ეს ასეა, მაშინ მიჩნდება შეკითხვა: ამ და ბევრი სხვა მიზეზის გამო, ხომ არ უნდა იყოს სახელმწიფოს განვითარების პირველი პრიორიტეტი ზოგადად დემოკრატიის რომელიღაც მორიგი ტალღა კი არა, არამედ, კონკრეტულად, განათლების სფერო?
მჯერა, რომ თუნდაც ჩვენ – საზოგადოების იმ ნაწილს, რომელიც „რადიო თავისუფლების“ ირგვლივ ვართ შემოკრებილი – შეგვიძლია, მოვიფიქროთ, როგორ ვაიძულოთ ხელისუფლება, სერიოზული რესურსი მიმართოს განათლების სფეროსკენ და შარშან ტანკებისთვის განკუთვნილი ფული როგორ აქციოს წელს წიგნებისთვის განკუთვნილ ფულად.
შესაძლოა, განათლების სფერო კი არა, რომელიღაც სხვა სფერო უნდა განვითარდეს პრიორიტეტულად, თუნდაც, სოფლის მეურნეობა ან ტურიზმი.
პირველად იმის შემდეგ, რაც ნებაყოფლობით გავხდი ბლოგერი, გთავაზობთ, კონკრეტულად განვიხილოთ, რა უნდა იყოს სახელმწიფოს განვითარების პირველი პრიორიტეტი. უბრალოდ კი არ ვისაუბროთ, საკუთარი აზრები კი არ გამოვთქვათ, არამედ, ვცადოთ, გავარკვიოთ, არსებობს თუ არა კონსენსუსის შესაძლებლობა ამ საკითხთან დაკავშირებით – რომელ სფეროში უნდა მოიყაროს თავი სახელმწიფოს რესურსმა პრიორიტეტულად იმისათვის, რომ ქვეყანა სწორად განვითარდეს. შეგვიძლია, პარალელურად ვიმსჯელოთ, რა მექანიზმები გვაქვს ხელისუფლებისთვის ხმის მისაწვდენად და მისთვის ჩვენი არგუმენტების წარსადგენად.
დარწმუნებული ვარ, განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულებების მქონე ადამიანებსაც კი ძალიან საქმიანად შეუძლით იმ თემაზე საუბარი, თუ რა უნდა იყოს სახელმწიფოს განვითარებისთვის პირველი პრიორიტეტი ნებისმიერი – დღევანდელი თუ ხვალინდელი – ხელისუფლების პირობებში. სიტყვას გაძლევთ, ამ ბლოგის განხილვაში მეც აქტიურად ჩავერთვები. პირველ რიგში კი, რა თქმა უნდა, თქვენი იმედი მაქვს.
16.06.2009
ყველანაირი წესით დღევანდელი ბლოგი „თბილისი ოუფენ ეარ“ ფესტივალზე უნდა დამეწერა. წინა ჯერზე ვიკითხე და უმეტესობამ ეგ აარჩია. დავიწყე წერა. სათაურიც მოვუფიქრე: „ოუფენ ეარ კარგი იყო, ალტერვიზიისა რა მოგახსენოთ“. დიდი ვერაფერი შვილი სათაურია, მაგრამ რაც უნდა დამეწერა, იმის აზრს გადმოსცემს.
შუა წერაში ვიყავი, მაგრამ ხან რა ხდებოდა ქვეყანაში და ხან კიდევ რა... ვერ დავუდე გული ერთი თვის წინანდელ ამბავს. წავიკითხე რაც დავწერე და მოვკვდი მთქნარებით. ამიტომ მოკლედ გეტყვით და გადავალ მერე სხვა თემაზე. ფესტივალზე მეც და ვისაც ვიცნობ ყველანი ძალიან გავერთეთ. ატმოსფერო იყო მშვენიერი, განსაკუთრებით ბოლო ორ დღეს, იპოდრომზე. პირველ დღეს, შარდენზე, კი - ისე რა. მუსიკალური თვალსაზრისით ფესტივალს, ზოგადად, არა უშავდა. ძალიან კარგიც ცოტა იყო და ძალიან ცუდიც - ჯგუფების უმეტესობა „კარგსა“ და „საშუალოს“ შორის მერყეობდა. გადმოგცემთ ჩემი რამდენიმე მეგობრის შთაბეჭდილებას - თავი „ნამდვილ“ ფესტივალზე მეგონა, ევროპაში რომ არის ხოლმე, ისეთზეო. ჰოდა, ეგრე. მომავალ წელს ცოტა უკეთესს თუ გაკეთებენ (სამივე დღეს იპოდრომზე ჩაატარებენ, რამდენიმე ცნობილ ჯგუფს ჩამოიყვანენ, უკეთესი ჟღერადობა იქნება...) უკვე ძალიან კარგი იქნება.
ახლა, „ალტერვიზიას“ რაც შეეხება. გაუთვითცნობიერებლებისთვის - „თბილისის ღია ცის ქვეშ“ და „ალტერვიზია“ ერთი და იმავე ღონისძიების ორი სახელია. „ალტერვიზია“ იმიტომ, რომ პარალელურად ევროვიზიის კონკურსი მიდიოდა და მაგის ერთგვარი ალტერნატივააო. რომ, აი, ჩვენ თავისუფალი მუსიკალური სულის ღონისძიება მოვაწყვეთ, იქ, მოსკოვში კი უსულო, პოლიტიზებული დადგესო. ევროვიზია კი არის ზუსტად ეგეთი, ყოველთვისაც იყო, მაგრამ ვერ გავიგე, რანაირად გამოვიდა ეს ჩვენი ფესტივალი მაგის ალტერნატივა. ვინმეს არჩევანი ჰქონდა ამ ორს შორის? ქართულ არხებს ევროვიზია მაინც არ უჩვენებიათ და ევროპელს, ვისაც კონკურსის ნახვა უნდოდა, „თბილისის ღია ცის ქვეშ“ ვერაფერს გადააფიქრებინებდა. თავად ფესტივალის ორგანიზატორები ამბობდნენ, ეს „ალტერვიზია“ ერთგვარი მარკეტინგული ხრიკია უცხოური მედიის ყურადღების მისაქცევადო. ეს კი აღარ უთქვამთ, მაგრამ ეჭვი მაქვს, ევროპულ მედიასთან ერთად საქართველოს კულტურის სამინისტროც იყო ამ მარკეტინგის სამიზნე - ფულის დიდი ნაწილი სამინისტრომ გადაიხადა. ძალიანაც კარგი ქნა - სხვა დროს მეტი დახარჯონ და „გოგოლ ბორდელო“ ჩამოიყვანონ. არ უნდა მაგას, როგორც ჩემი კოლეგები იტყოდნენ, იდეოლოგიური საფანელი.
ახლა, სათაურს რაც შეეხება. ამ ბლოგის შუა ვერწერაში ვიყავი, როდესაც „კურიერს“ ვუყურე. პირველი, რაც თვალში მომხვდა, იყო ინფორმაციის საოცარი ნაკლებობა მტკვარში გადამხტარი ადამიანების შესახებ. ვისაც ბოლო დროს „კურიერისთვის“ ან „ქრონიკისთვის“ შეუხედავს, იცის, რომ ამის გარეშე გადაცემა ვერ ჩაივლის. ხომ არსებობს თემები: პოლიტიკა, ეკონომიკა, კულტურა და ფელგენჰაუერის წინასწარმეტყველებები. ასეთივე თემაა მათთვის მტკვარში გადამხტარნი.
(„ხმაურია პოლიციის სამმართველოსთან“ - შევარდა ჟურნალისტების ოთახში „ქრონიკის“ პროდიუსერი. „რომელი წახვალთ? აქვეა, მანქანით ერთი წუთიც არ უნდა“.
„ორნი კი ვართ, მაგრამ ვერ წავალთ“ - წყნარად უპასუხა ჟურნალისტმა.
„კი, მაგრამ რატომ“?
„მტკვარში რომ ჩახტეს ვინმე“?)
„ქრონიკას“ შევეშვათ და ისევ „კურიერს“ მოვუბრუნდეთ. 15 ივნისის ცხრასაათიან გამოშვებაზეა ლაპარაკი. ანუ, სინამდვილეში ცხრასაათიანი კი არა ერთსაათიანია, უბრალოდ ცხრაზე გადის. ჰა! ჰა!
ჰოდა, გაგიკეთეთ ჩარტი იმის საჩვენებლად, თუ რა დრო დაუთმო „კურიერმა“ რამდენიმე თემას. ამ მარტივი, მახინჯი ცხრილის გაკეთებას მოვანდომე საათნახევარზე მეტი. რატომ? იმიტომ, რომ მე ვარ დებილი. ჯერ Excel-ში ვეწვალე, მერე აღმოვაჩინე, რომ იქიდან ჩარტის ექსპორტი jpeg ფაილად შეუძლებელია, ამის აღმოჩენას მოვანდომე ნახევარი საათი და შემდეგ... თუმცა, თქვენ რა შუაში ხართ. ბევრი რომ აღარ გავაგრძელო იმდენი ვეწვალე რომ მივეჩვიე და სახელიც დავარქვი. გაიცანით - ბუსუნა!
(1. არეულობები ირანში 2. ამინდის პროგნოზი 3. დარბევა სამმართველოსთან 4. ბროწეულის ტელეფონი 5. პრეზიდენტის გამოსვლა)
აქვე უნდა ვთქვა, რომ ეს ზუსტი ცხრილი არ არის. ანუ, სიუჟეტის სიგრძე არ გამიზომავს. სუბიექტურად რამდენი დროც გავიდა, ისე ჩავსვი. მაშ, რა საჭირო იყო Excel-ში წვალება? რატომ პირდაპირ არ დავხატე? იმიტომ, რომ მე ვარ დებილი. მაგრამ, არა! არ ვნანობ. მარტივად რომ გამეკეთებინა, ბუსუნაც ხომ არ მეყოლებოდა.
თქვენს ყურადღებას გავამახვილებ მეოთხე ხაზზე - სიუჟეტზე ბროწეულის ტელეფონის შესახებ.
http://www.youtube.com/watch?v=fj_apXG51fsვისაც ნახვა დაგეზარათ - სიუჟეტს თუ დავუჯერებთ, კანადაში შექმნეს ტელეფონი, რომელსაც Pomegranate, ანუ ქართულად „ბროწეული“ ჰქვია და რომელიც ბევრ საოცარ ფუნქციას ითავსებს - პარსავს, ყავას ადუღებს, თარგმნის 50 ენაზე და ვინ იცის, კიდევ რას არ აკეთებს.
ასეთ ხელსაწყოს კი უნდა მიუძღვნას საინფორმაცია გამოშვებამ ოთხწუთნახევარი, არა? კი, ირანშიც ხდებოდა რაღაცეები, მაგრამ მაგას 30 წამიც ეყოფა. ეს კიდევ თან ტელეფონია, თან ყავის მადუღარა, თან ტუჩის გარმონი... დაუჯერებელია!
დაუჯერებელი კი არა არდასაჯერებელია. ეს ტელეფონი არ არსებობს. გამოგონილია. არც სატესტო ეგზემპლარი არსებობს. არც არასოდეს უარსებია. კანადის რეგიონის, ნოვა სკოტიას სარეკლამო ტრიუკია - დახატეს ასეთი ტელეფონი და საიტი გაუკეთეს.
თუმცა, ეს ტყუილი კარგადაა შენიღბული და სიმართლის დადგენა, ანუ რომ ტელეფონი არ არსებობს და იქნებ არ ღირდეს ოთხწუთნახევარი მაგაზე ლაპარაკი, რთულია. ეგრე არაა?
თუ ვინმე ტელეფონით დაინტერესდა და საიტზე მეტის გაგება მოისურვა, ეწერება: ტელეფონი, რომელიც ყველაფერს აკეთებს არ არსებობს, მაგრამ აი, მხარეა კანადაში, ნოვა სკოტია, სადაც მართლა არის ყველაფერიო. სულ ერთი დაწკაპუნება უნდა.
ეგეც რომ არ იყოს, „გუგლში“ ძიებისას მეორე შედეგი „ვიკიპედიის“ ბმულია, რომელიც ასევე წერს ნოვა სკოტიას სარეკლამო კამპანიაზე.
მართალია, ვინც სიუჟეტი ნახეთ, შენიშნავდით, რომ შესავალში წამყვანმა კანადის რეგიონის სარეკლამო კამპანიაზე ილაპარაკა, ერთგვარად თქვა კიდევაც სიმართლე, მაგრამ მოდი, თავიდან შეხედეთ. მაგ ნათქვამიდან ვერავინ დაასკვნიდა, რომ ტელეფონი არ არსებობს. კი ამბობს დიანა ჯოჯუა: „თუმცა ეს მხოლოდ სარეკლამო ტრიუკია, რომელმაც გაამართლაო“, მაგრამ მაგას წინ უძღვის: „ეს უჩვეულო მოწყობილობა (...) დაკვეთით შეიქმნა“ და მერე, სიუჟეტშიც ვისმენთ: „ტელეფონი ჯერ გაყიდვაში არ არის. არსებობს მხოლოდ რამდენიმე სატესტო ვერსია“.
რა საჭირო იყო ამ, ერთი შეხედვით, უწყინარ შეცდომაზე ამდენის წერა? აი რატომ: ჯერ ერთი ამ ინფორმაციის შემოწმებას წინ არაფერი ედგა. მეორე - ახალი ამბავი ამას ძალიან ნაკლებად შეიძლება დაერქვას, იმიტომ, რომ ბროწეულის ტელეფონის საიტი გააკეთეს არა გუშინ, არა ორი კვირის წინ, არა ორი თვის წინ, არამედ შარშან! მესამე - 15 ივნისის საინფორმაციო გამოშვებაში, წესით, ამის დრო არ უნდა დარჩენოდათ. მარტო მე არ ვფიქრობ ასე. ბუსუნაც იმავე აზრზეა!
PS. ახლა ვნახე,
როკოსაც დაუწერია ამაზე. ვიდეოც უკეთესი ხარისხით აუტვირთავს. დაუფასეთ.
13.06.2009
ლაშა ბუღაძეს ვუსმენდი „წითელ ზონაში“. ამიტომაც დაგვიანდა წერილი.
ჰოდა, ლაშამ ის თქვა, რისთვისაც დაიწერა ეს წერილი ტარანტინოს ახალ ფილმზე „Inglorious Basterds“ (პირობითად ვთარგმნოთ, როგორც „დაუფასებელი ნაძირალები“), რომლის პრემიერა კანის კინოფესტივალზე შედგა.
ლაშამ თქვა, სკოლებში დღესაც სტალინის მიერ შეთხზულ საქართველოს ისტორიას ასწავლიანო.
ვერ მოვასწარი მეკითხა, როგორ უნდა ასწავლონ ისტორია, თუ მემატიანე, როგორც წესი, სახელმწიფო მანქანის რაკურსიდან ასახავს სინამდვილეს და ამკვიდრებს „გლახაკთა, ქვრივთა და ობოლთა შემწყალე” მეფის მითს, რომლის კრიტიკული გააზრება არა და არ უნდა საზოგადოებას. კი, რა თქმა უნდა, შეიძლება რამდენიმე წყაროს თავმოყრა, ისტორიის სახელმძღვანელოს შედგენა შეფასებების კომბინაციებსა და რეკომბინაციებზე (წყარო „ა“ ამბობს ამას, წყარო „ბ“ კი საპირისპიროს ამტკიცებს), მაგრამ საეჭვოა, ასეთი მეთოდი აიტაცონ საქართველოში, სადაც, როგორც წესი, უყვართ ისტორიის წარმოდგენა ზღაპრად კეთილი და ბოროტი პერსონაჟებით (მგონი პროკოპი კესარიელს დღესაც პატივს სცემენ). თანაც, არა მგონია, რამდენიმე წყარომ ისტორიულ რეალობას დაგვაახლოვოს; წყარო „ა“ გამოტოვებს იმას, რაც არ აწყობს. მაგრამ სხვებმაც რომ „გამოტოვონ“?
„სად გაგიგია კარგი ფილოსოფოსი ქალი?“, „ერთი კარგი კომპოზიტორი მაინც დამისახელე ქალი რომ იყოს”... ეჰ, რამდენჯერ უთქვამთ ჩემთვის.
წყარო „ა“ და წყარო „ბ“ - ორივე მამაკაცი იყო და ორივე ვერ ხედავდა (და უფრო ალბათ - არ ხედავდა) ქალებში კარგ ფილოსოფოსს, კარგ კომპოზიტორს... ასე დაიკარგნენ სადღაც კარგი და ჭკვიანი ქალები. უბრალოდ, ვერ მოხვდნენ იმ მემატიანეთა მზერის არეალში, რომლებიც გარკვეულ იდეოლოგიას ემსახურებოდნენ.
მერე კინემატოგრაფი გაჩნდა. გოდარი მოევლინა კინოს სამყაროს და განაცხადა, ხელნაწერები სინამდვილეს ვერ ასახავენ, მაგრამ კინოს შეუძლია ისტორიული სინამდვილის რეაბილიტაცია, რადგან კინოხელოვნება - რეალურ ფაქტებს ეყრდნობაო.
კვენტინ ტარანტინო თავს, მოგეხსენებათ, ჟან-ლუკ გოდარის პირდაპირ მემკვიდრედ აცხადებს. და როგორც ნამდვილ მემკვიდრეს, ნიჭიერ და თავისუფალ შვილს შეეფერება (მაპატიეთ, „წითელი ზონის“ გავლენის ქვეშ ვარ), იგი კი არ იმეორებს მამა-იდეალის აზრს, არამედ ყველანაირად ცდილობს დაუპირისპირდეს იმას, რაც მამამ დაამკვიდრა (სხვანაირად კერპისგან ვერ განთავისუფლდებოდა). თუ გოდარისთვის კინო რეალობის რეაბილიტაციაა, ტარანტინოსთვის კინოხელოვნება კაცობრიობის მიერ გამოგონილი ყველაზე დიდი ტყუილია. ტყუილი, რომლითაც პროკოპი კესარიელის კინემატოგრაფისტმა-ძმებმა მასების მანიპულაციის თვალსაზრისით რელიგიასაც კი აჯობეს. უფრო მეტიც, კინო არ იკმარეს და ადამიანთა მანიპულაციის ხერხები ტელევიზიაში დანერგეს.
საქართველოში, მაგალითად, დღესაც ასეა - მთავარ პოლიტიკურ მოვლენად ითვლება ის, რასაც „რუსთავი 2“, ან „მაესტრო“ წარმოადგენენ (გააჩნია, ვინ რომელ არხს ენდობა). ის, რასაც კამერა ვერ (ან არ) აღბეჭდავს, იმ კარგი ფილოსოფოსი და კარგი კომპოზიტორი ქალებისა არ იყოს, ისტორიის მიღმა რჩება.
ტარანტინო პირველი იყო (ყოველ შემთხვევაში ამერიკულ კინოში), რომელმაც ჯერ კიდევ „მაკულატურაში“ გვითხრა: „ყველაფერი, რასაც ხედავთ ეკრანზე, მხოლოდ და მხოლოდ ჩემი ამორჩეულია. ეს სისხლი, ეს ძალადობა - ყველაფერი ეს კინოა, ე.ი. ტყუილია. არ გჯერათ? აი, ნახეთ რას ვიზამ... გავაცოცხლებ ჩემს პერსონაჟებს.“
„მაკულატურა“, ფაქტობრივად, კინოხელოვნების თვითმკვლელობა იყო. კინომ ჩვენს თვალწინ თქვა უარი იმაზე, რამაც თითქმის მთელი საუკუნე შეუნარჩუნა სიცოცხლე.
„მაკულატურა“კანის 1994 წლის ფესტივალის „ოქროს პალმით“ აღინიშნა. ფილმის ავტორი, კვენტინ ტარანტინო კი 21-ე საუკუნის კინორეჟისორად აღიარეს.
მას მერე ტარანტინოს ფანები - პროფესიონალები და ისინიც, ვისაც არც ბრეხტი გაუგია და არც ტარანტინოს სხვა „მასწავლებლები“ (კვენტინი სახელგანთქმული სინეფილია), მოუთმენლად ელიან 46 წლის რეჟისორის ახალ ფილმს. მიუხედავად იმისა, რომ კანის ფესტივალის წლევანდელი პროგრამა „გადაძეძგილი“ იყო დიდი რეჟისორების ფილმებით, კრიტიკოსთა უმრავლესობა კანში სწორედ ტარანტინოს ახალი სურათის სანახავად ჩამოვიდა. ყოველ შემთხვევაში „დაუფასებელი ნაძირალები“ ერთადერთი საკონკურსო სურათი იყო, რომლის პირველ ჩვენებაზე, დილის ცხრის ნახევარზე, ლუმიერების 2500-კაციანი დარბაზი ფილმის დაწყებამდე 20 წუთით ადრე გაივსო... ათი წუთით ადრე კი ტაში დაუკრეს - სურათის დაწყება მოითხოვეს, სურათისა, რომელიც ტარანტინომ დიდი ხნის წინ ჩაიფიქრა. თუმცა, გადაღება გასაიდუმლოებულ პირობებში მიმდინარეობდა. რეჟისორის ფანებმაც კი მხოლოდ ის იცოდნენ, რომ „დაუფასებელი ნაძირალები“ მისთვის სრულიად უცხო, ისტორიულ ჟანრში გადაიღო და ჰოლოკოსტის თემას მიუძღვნა
დასაწყისში ყველაფერი ისე ვითარდება, როგორც ჰოლოკოსტისადმი მიძღვნილ კლასიკურ ფილმებში. ებრაელების დევნა. ამერიკელების დახმარება. ჯაშუშები. მზვერავები... თითქმის ისე, როგორც სპილბერგთან. თუმცა, ტარანტინო ფილმის პროლოგშივე გვახსენებს თავის თავს - გერმანელი ოფიცერი და ფრანგი გლეხი ჯერ ფრანგულად იწყებენ საუბარს, შემდეგ კი ინგლისურზე გადადიან. თანაც, მიუხედავად იმისა, რომ სცენა ძალიან დაძაბულია (გლეხი ებრაელების ოჯახს მალავს თავისი სახლის სხვენში), მსახიობებს თითქოს თავადაც ეცინებათ ამ „ლინგვისტურ ფოიერვერკზე“ (ავსტრიელი მსახიობი კრისტოფ ვალცი, რომელიც კანის ფესტივალის პრიზით აღინიშნა, უბრალოდ, გენიალურია). ებრაელებს მიაგნებენ და იქვე დახვრეტენ, მაგრამ ოჯახის ერთი წევრი, ახალგაზრდა ქალი, გადარჩება, პარიზში გაიქცევა და იქ კინოთაეტრის მფლობელი გახდება. სწორედ აქ, ამ კინოთეატრში დაგეგმავენ ამერიკელები ოპერაციას კოდური სახელწოდებით „კინო“ - გადაწყვეტენ, ააფეთქონ დარბაზი რომელიღაც გერმანული ფილმის პრემიერაზე, რომელსაც ჰიტლერი, გებელსი და ჰიმლერი ესწრებიან.
ოპერაცია წარმატებით დასრულდება.
ასე რომ, ღმერთმა იცის, სადაა სიმართლე - ისტორიაში, რომელიც ხელნაწერებითა და კინოქრონიკით იქმნება, თუ კვენტინ ტარანტინოს ფილმში? იქნებ კიდევ სადღაც სხვაგან?
ტარანტინოს თაყვანისმცემელთა უმრავლესობა „ნაძირალებს“ წარუმატებლობად მიიჩნევს. მეტისმეტად პოლიტკორექტული გახდაო, ყველას „ეფერებაო“ - ამერიკელებს, ინგლისელებს. ფრანგებს საერთოდ სიყვარულს უხსნის, „ყველაზე კინემატოგრაფიულ ერს” უწოდებს. რუსი კრიტიკოსები პოლიტკორექტულობის გამოვლინებად იმასაც კი მიიჩნევენ, რომ პარიზის კინოთეატრში, რომელსაც ამერიკელები მსხვერპლად შეწირავენ ფაშიზმის დასამარცხებლად, კინომექანიკოსი შავკანიანია...
მე კი მგონია, რომ კვენტინ ტარანტინომ გადაიღო თავისი ყველაზე რადიკალური ფილმი. „21-ე საუკუნის რეჟისორმა“ გაბედა და შეატრიალა ყველაზე სტაბილური, ყველაზე მყარი - მეორე მსოფლიო ომის ინტერპრეტაცია!
დასავლეთ ევროპის არაერთ ქვეყანაში ჰოლოკოსტის მიმართ ეჭვის გამოთქმაც კი კრიმინალად ითვლება. არცთუ ისე დიდი ხნის წინ, ფრანგული ნაციონალური ფრონტის ერთ-ერთი ლიდერი ბრუნო გოლნიში დამნაშავედ ცნეს მხოლოდ იმიტომ, რომ ეჭვი გამოთქვა ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა რიცხვზე. აქ კიდევ ტარანტინო! ამერიკელი სინეფილი, გოდარის მემკვიდრე, შეიძლება ერთადერთი კინორეჟისორი მსოფლიოში, რომელსაც, ისევე როგორც მუსიკოსებს, მსახიობებს, თაყვანისმცემელთა ჯგუფები დაჰყვება... ფაქტობრივად ამანაც ხომ ეჭვი გამოთქვა? კი, ხუმრობით, სიცილ-სიცილით, უკვე კარგა ხნის დავიწყებული ფილმების ციტატებით... მაგრამ მაინც ხომ შემოატრიალა ისტორია? მაინც ხომ გვითხრა: „ნუ გადააქცევთ წარსულს მითად. ყოველთვის ნუ დაიჯერებთ იმას, რასაც წერენ, რასაც კინოში, ტელევიზიით გიჩვენებენ. გადაამოწმეთ, იმსჯელეთ, იფიქრეთ!
იცხოვრეთ!“
11.06.2009
ერთ-ერთმა კომენტატორმა, ნელიმ თბილისიდან, მთხოვა, დავწერო, აქვს თუ არა ოპოზიციას რამე ისეთი, რაც არ მომწონს. იმავე თხოვნით გაცილებით ადრე მომმართა სხვა კომენტატორმაც, რომლის სახელია progressive თბილისიდან. მოგვიანებით ამ თხოვნას კიდევ ორი კომენტატორი გამოეხმაურა. ბლოგებში მართლაც არასოდეს მითქვამს, მომწონს თუ არა ის პარტიები, რომლებიც ხელისუფლებას უპირისპირდებიან; მომწონს თუ არა მათი ლიდერები, ან მათი სამოქმედო გეგმები, ან მათ მიერ გადადგმული ნაბიჯები.
რატომაც არა? ვისაუბროთ ოპოზიციის პრობლემებზე და მე, ჩემი მხრივ, გიამბობთ, რა მიმაჩნია მის სუსტ მხარეებად.
დავიწყებ იმით, რომ ოპოზიცია თვისებრივად არ მომწონს. მინდა, ჩვენს საერთო სამშობლოში ოდნავ კი არ გაუმჯობესდეს ვითარება – ვთქვათ, ომი აღარ იყოს, ახალგაზრდებს პოლიცია ქუჩებში არ ხოცავდეს და იმ განცდით არ ვცხოვრობდე, რომ ჩემს ტელეფონს უსმენენ – მინდა, მომავალმა ხელისუფლებამ სრულიად სხვანაირი ქვეყნის შენება დაიწყოს: საზოგადოების რაც შეიძლება მეტი მონაწილეობით, კანონის უზენაესობის ზედმიწევნით დაცვით, ადამიანის უფლებების სრული პატივისცემით... დღევანდელ ოპოზიციურ სპექტრში კი არ არსებობს პარტია ან ლიდერი, რომელსაც გულმშვიდად მივანდობდი ჩემს ქვეყანას და მეც, როგორც აქტიური მოქალაქე, ხალისით ჩავერთვებოდი მის მართვაში.
არათუ იმის იმედი არ მაქვს, რომ დღევანდელი ოპოზიცია თვისებრივად სრულიად განსხვავებულ ქვეყანას ააშენებს, არამედ, იმაზეც ხშირად მიფიქრია, სააკაშვილის მემკვიდრეობაზე უარის თქმის მიზეზით, ხომ არ დავკარგავთ შევარდნაძის შემდგომი პერიოდის მიღწევებს? თუნდაც ნაწილობრივ ხომ არ დავუბრუნდებით იმ ხანას, როდესაც ქვეყანა კორუფციისა და კონტრაბანდის ტყვეობაში ცხოვრობდა? ხომ არ ჩავეფლობით ნეპოტიზმის ჭაობში? არ მომწონს, რომ ასეთი ეჭვები მაქვს ოპოზიციის მიმართ, მით უმეტეს, რომ ეს ეჭვები ჰაერიდან მოტანილი არ არის და მათ საფუძვლებზე ბევრი მიფიქრია.
არ მომწონს, რომ ვერც ოპოზიციამ ერთიანად და ვერც პარტიებმა ცალ-ცალკე ვერ დამანახეს, როგორი იქნება მათ მიერ მართული ქვეყანა – დაწყებული კონსტიტუციური წყობით, დამთავრებული ძირითად დარგებში გასატარებელი პოლიტიკით. პარტიული ლიდერებისგან არაერთხელ მომისმენია, რომ ხალხს სჭირდება ოპოზიციის ერთობა და ქარიზმატული პოლიტიკური ფიგურები, პროგრამული ხედვები კი არავის აინტერესებს. ოპოზიციის ლიდერები მაშინაც ამას იმეორებდნენ, როდესაც ხელისუფლების მიმართ ლოიალურად თუ კრიტიკულად განწყობილი ადამიანები ერთსა და იმავეს კითხულობდნენ: კარგი, ვთქვათ, მოვიშორეთ მიშა, მერე რა იქნება?
არც ის მომწონს, რომ ოპოზიციამ, ქვეყნის მართვის ხედვების გარდა, ვერც საკუთარი მოქმედების სტრატეგია დამანახა. მაგალითად, არ ვარ დარწმუნებული, გიორგი გაჩეჩილაძეს 26 მაისს სამების ტაძარში წასვლა რომ არ შეეთავაზებინა ეროვნულ სტადიონზე თავმოყრილი ხალხისთვის, იცოდა თუ არა ოპოზიციამ, სად და რისთვის წაიყვანდა ხელისუფლების წინააღმდეგ დამუხტულ ათობით ათას ადამიანს. არც დღეს ვიცი, რას შესთავაზებს საზოგადოებას ოპოზიცია ხვალ ან ზეგ და იმაშიც ეჭვი მეპარება, თავად პარტიების ხელმძღვანელებმა თუ იციან რამე ამის შესახებ. კითხვაზე: „რა მოხდება, მიშა რომ არ გადადგეს?“ ოპოზიციის ლიდერებს ერთადერთი (ისიც, ირაციონალური) პასუხი აქვთ: „გადადგება!“.
არ მომწონს, რომ ოპოზიციამ ვერ დამანახა საკუთარი კავშირი მთელი ქვეყნის მოსახლეობასთან, ვერ დამანახა, რომ იცის, რა ხდება საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში – როგორი გაჭირვებით ცხოვრობს იქაური მოსახლეობა და როგორ მიაჯაჭვა უმწეო ადამიანები პრეზიდენტმა საკუთარ საჩუქრებს: ერთ ტომარა ფქვილს, შაქარს ან სასუქს; როგორ არღვევენ მოქალაქეების უფლებებს ადგილობრივი ჩინოვნიკები; როგორ ამკაცრებს ბრძოლის მეთოდებს ხელისუფლება რეგიონული მედიის მიმართ; როგორ იხურება ბიბლიოთეკები; როგორ შედის და მკვიდრდება პოლიცია საჯარო სკოლებში. არ მომწონს, რომ ოპოზიცია არ საუბრობს კონკრეტულ შემთხვევებზე, კონკრეტულ ადამიანებზე, რომელებიც თბილისში ან დედაქალაქიდან შორს ცხოვრობენ. არ ვარ დარწმუნებული, რომ ოპოზიცია ყურადღებით კითხულობს სახალხო დამცველის საპარლამენტო ანგარიშებს, რადგან მათ ყოველდღიურ გამოსვლებში არსად ჩანს ხელისუფლებისგან შევიწროებული კონკრეტული ადამიანების დახმარების განზრახვა და სათანადო მოწადინება.
არ მომწონს, რომ შარშან, საპარლამენტო არჩევნების წინ, ოპოზიციამ ვერ გამოიყენა სატელევიზიო ეთერში მათთვის განკუთვნილი დრო. იმის მაგივრად, რომ მთელი საქართველოსთვის მოეთხროთ, რა მეთოდებს იყენებდა ხელისუფლება კონკრეტული ადამიანების დასაშინებლად, მოსასყიდად თუ გადმოსაბირებლად, თითოეული პარტია საკუთარი თავის ქებით იყო დაკავებული. ფაქტობრივად, ოპოზიციამ ჩვენი ქვეყნის ყოველი მოქალაქე მარტო და დაუცველი დატოვა სახელისუფლო მანქანის პირისპირ. არ ვარ დარწმუნებული, რომ მომავალ არჩევნებში იგივე არ გამეორდება.
კიდევ ბევრი რამ არ მომწონს ოპოზიციის, მაგრამ ყველაზე არსებითი, მგონი, უკვე ვთქვი.
როგორც ხელისუფლებისგან, ისე ოპოზიციისგან მომდინარე ეჭვების და იმედგაცრუების მიუხედავად, არ დამიკარგავს სურვილი, უკეთეს საქართველოში ვიცხოვრო. განსაკუთრებული ინტერესით ველოდები ამ ბლოგის კომენტარებს, რადგან მინდა, თქვენს კომენტარებში დავინახო უკეთესი საქართველოსკენ მიმავალი გზები.
04.06.2009
ალბათ შეამჩნევდით, ჩვენს ბლოგზე გაჩნდა კომენტატორი, რომელიც საკუთარ თავს „თქვენსგამომიშისტს“ უწოდებს. ეს ფენომენი – არა „მიშისტობა“, არამედ, ვიღაცის გამო „გამიშისტება“ – ნელ-ნელა იკიდებს ფეხს თბილისში და მოდაშიც შემოდის. პირადად მე „თქვენსგამომიშისტებზე“ ფიქრი ამეკვიატა და მინდა, ჩვენი ბლოგის მკითხველებს და კომენტატორებს ამჯერად სწორედ ამ უჩვეულო, განსაკუთრებულ მოვლენაზე საუბარი შემოგთავაზოთ.
ახლავე ვიტყვი, რომ მხოლოდ ჩემს პირად მოსაზრებებს გაგიზიარებთ, სუბიექტურად, მაგრამ – კეთილსინდისიერად.
კარგა ხანია, აღარ შემხვედრია ადამიანი, რომელიც მიხეილ სააკაშვილს წარმატებულ პრეზიდენტად მიიჩნევს. აგვისტოს ომის შემდეგ პრეზიდენტის ღია მხარდამჭერები მხოლოდ ტელევიზიით მინახავს. ისეთი განცდა მაქვს, რომ დღეს სააკაშვილის მხარდაჭერა უხერხულია და ამ უხერხულობას მისი ფარული მომხრეებიც გრძნობენ და იზიარებენ. ამიტომაც არ ამჟღავნებენ საკუთარ დამოკიდებულებას ქვეყნის პირველი ლიდერის მიმართ.
თუმცა, ერთია გამჟღავნებული პოზიცია და მეორე – გულისთქმა. ის, ვინც შინაგანად ეთანხმება მიხეილ სააკაშვილის მართვის სტილს, მაგრამ თავის გულისთქმას ვერ ამხელს, საკუთარ თავს „ოპოზიციის ოპოზიციას“ უწოდებს. ძალიან გასაგებია, რატომ შეიძლება, ადამიანს დღევანდელი ოპოზიცია არ მოსწონდეს – არც პარტიები და არც ლიდერები. მაგრამ საკითხავია, სად გადის წყალგამყოფი: ხვალინდელ დღეზე თუ დღევანდელზე? ოპოზიციის, როგორც პოტენციური ხელისუფლების, ავ-კარგზე თუ დღევანდელი ყოფის შინაარსზე – ვისთვის არის ის ასატანი და ვისთვის – აუტანელი? საზოგადოების პროტესტული ნაწილის მთავარი მოტივი დღევანდელი დღის მიუღებლობაა. ოპოზიციის ოპოზიციონერები კი ორიენტირებულნი არიან ხვალინდელ საფრთხეებზე, რომელთა თავიდან აცილების ყველაზე მარტივი რეცეპტი დღევანდელი ყოფის (ე.ი. ამჟამინდელი ხელისუფლების) შენარჩუნებაა.
ოპოზიციის ოპოზიციონერობის განსაკუთრებული ნაირსახეობაა „თქვენსგამომიშისტობა“. ზოგადად, „ისტობა“ რომ ცუდია, ამაზე განათლებული ადამიანები დიდი ხანია, აღარ დავობენ. შესაბამისად, „მიშისტობაც“ ცუდია. მაგრამ როცა აუცილებელი ხდება პრეზიდენტის შენარჩუნება, როგორ უნდა მოიქცნენ მისი გულითადი მომხრეები? ასპარეზზე უნდა გამოვიდნენ და ვიღაცას გადააბრალონ, რომ „მიშისტები“ გახდნენ. თავად კი არ უნდოდათ, სხვებმა აიძულეს. თანაც, ფორმა როგორი ენერგიულად შემტევია? – „თქვენსგამომიშისტი“. ვისაც უნდა, იმან აიღოს საკუთარ თავზე ეს ცოდვა – როგორ ძალისძალით „გაამიშისტა“ „ისტობის“ მოძულე ადამიანი.
მე არ მჯერა ვინმეს გამო გამიშისტების და შევეცდები, ავხსნა, რატომ. ყველაზე მთავარი, რაც ჩვენს ქვეყანას მოაკლდა ვარდების რევოლუციის შემდეგ, თავისუფლებაა. თავისუფლება აკლია პრეზიდენტის გარემოცვას, პარლამენტს, სასამართლოს, მედიას, ბიზნესს... იქ, სადაც არ არის თავისუფლება, არც შემოქმედებაა. ამიტომ იღებება ფასადები ისე, როგორც იღებება; იდგმება ისეთი სპექტაკლები, როგორიც იდგმება; შენდება ისეთი შენობები, როგორიც შენდება; სიმღერებიც და ლექსებიც დღევანდელობის შესაბამისი იწერება.
ადამიანები, რომლებსაც პიროვნული და პროფესიული განვითარებისთვის თავისუფალი გარემო სჭრიდებათ, ვერ ეგუებიან დღევანდელ ყოფას, რომელიც დახუნძლულია სატელეფონო მოსმენების შიშით, სამსახურის დაკარგვის შიშით, ომის დაწყების შიშით, კრედიტის ვერგადახდის შიშით, მიტინგის დარბევის შიშით... თავისუფალ ადამიანებს არ ეშინიათ ოპოზიციის, რადგან მათთვის სასიცოცხლოდ აუცილებელია დღევანდელი – თავისუფლებისგან და შემოქმედებისგან დაწრეტილი – გარემოს შეცვლა.
თავისუფლება გამჭოლი მოვლენაა. თავისუფლების მუხტის მატარებელი თითოეული პიროვნება თავისი არსებითი მოთხოვნილებიდან გამომდინარე ებრძვის არათავისუფალ გარემოს და მის გარდაქმნას ცდილობს. ოპოზიციის ოპოზიციონერები და „სხვისგამომიშისტები“ კი ის ადამიანები არიან, რომლებისთვისაც თავისუფლება შინაგანი მოთხოვნილება არ არის. მათში არსებობს მზაობა მართვის იმ სტილთან და მეთოდებთან შესაგუებლად, რაც გულისმობს ორი-სამი ადამიანის მიერ ქვეყნისთვის სასიცოცხლო გადაწყვეტილებების მიღებას და ათასობით ადამიანის აზრის სრულ უგულებელყოფას.
ცხადია, არ ვფიქრობ, რომ საპროტესტო მიტინგის ან აქციის ყველა მონაწილე მაინცდამაინც თავისუფლების წყურვილით არის ანთებული. ზოგისთვის თავისუფლებაა მთავარი, ზოგი უსამართლობას ებრძვის, ზოგი მომავალ სავარძელზე ფიქრობს და ზოგიც, უბრალოდ, ახირებულია. მაგრამ, ჩემი ღრმა რწმენით, რამდენადაც მრავალგვარი შეიძლება იყოს პროტესტის შინაარსი, იმდენად ერთგვაროვანია „თქვენსგამომიშისტობის“ ფენომენი: შეუძლებელია სხვის გამო „გამიშისტება“; ეს შესაძლებელია მხოლოდ და მხოლოდ საკუთარი ნებით, საკუთარი შინაგანი სამყაროს მოწოდებითა და მოწადინებით.
კიდევ ერთხელ ვიტყვი ჩემს სუბიექტურ აზრს: წყალგამყოფი თავისუფლების მიმართ დამოკიდებულებაა. ღია და ფარული „მიშისტები“, „ოპოზიციის ოპოზიციონერები“ და „სხვისგამომიშისტები“ იმ ნაპირის ხალხია, სადაც საკუთარი და სხვისი თავისუფლება დათმობადია.
ვისაც თავისუფლება არ ეთმობა, ის იბრძვის. ყველა თავისებურად. მეც – ჩემებურად, მათ შორის, ამ წუთებშიც, როდესაც ვცდილობ, ჩვენი ბლოგის თითოეული მკითხველი, მათ შორის, ოპოზიციის ოპოზიციონერი, „თქვენსგამომიშისტი“ ან, თუნდაც, თავად პრეზიდენტი – ფიქრისთვის და მსჯელობისთვის განვაწყო.
03.06.2009
გაბრაზებული ვარ იზაბელ იუპერზე, რომელმაც თავხედურად, რაღაც უტიფარი ღიმილის თანხლებით გადასცა კანის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი კინოფესტივალის პრიზები ყველაზე უარესი ფილმების ავტორებს. ჰანეკეს მუზა ნეპოტიზმს რომ ვერ გადალახავდა და ავსტრიელი რეჟისორის ახალ სურათს აუცილებლად რომ "გაამარჯვებინებდა", ამას გული მიგრძნობდა. მაგრამ ვერ წარმოვიდგენდი, რომ ამ პატარა, სიფრიფანა ქალს ისე დააბრმავებდა მიხაელ ჰანეკეს სიყვარული, რომ "თეთრი ბაფთის" ყველა პოტენციურ კონკურენტს თამაშგარე მდგომარეობაში დატოვებდა. პარიზში ყოფნისას აქაურ კინოელიტასთან დაახლოებულმა მეგობარმა მითხრა, იუპერის გამო კინაღამ ჩაიშალა ფესტივალი, ჟიურის ორმა წევრმა პროტესტის ნიშნად ლამის დატოვა კანიო... ყოველ საღამოს, განხილვების დროს ყვიროდა და ჟიურის სხვა წევრებს შეურაცხყოფას აყენებდაო.
რა ვიცი, აბა... ფაქტია, ცოტა არ იყოს, ხელოვნური გაუხდა ღიმილი. აღარც მზერა აქვს ისეთი პირდაპირი, როგორც ადრე. ფაქტია, რომ კანის წლევანდელ კინოფესტივალზე მიზანთროპების კინომ გაიმარჯვა; გრან-პრი მოიპოვა ჟაკ ოდიარმა ფილმ "წინასწარმეტყველისთვის", რომელშიც ფრანგული კინოს ამ "ა ლა კოპოლას" აზრით, ციხე, მათ შორის ფრანგული ციხე, სადაც ერთმანეთს უპირისპირდებიან კორსიკული, ფრანგული, არაბული მაფია, "სიცოცხლის სკოლაა", ქურდული კანონები კი ისევე აწესრიგებს ცხოვრებას, როგორც კონსტიტუცია (ვფიქრობ, ქართველი ვაჟკაცების აბსოლუტური უმრავლესობისთვის "წინასწარმეტყველი" ისეთივე საყვარელი ფილმი გახდება, როგორც "ნათლია" და "ერთხელ ამერიკაში")... "ოქროს პალმით" კი აღინიშნა ჰანეკეს შავ-თეთრი ფილმი "თეთრი ბაფთა", რომელშიც პირველი მსოფლიო ომის დაწყების წინ, ჩრდილოეთ გერმანიის პატარა სოფელში მომხდარი ამბავი, უფრო სწორად, ამბები (დანაშაულები) გამოხატულია ჰანეკესთვის ჩვეულ მდორეზე მდორე რიტმში. ჰანეკე აქ ამტკიცებს, რომ ფაშიზმის აღმოცენების მიზეზი მკაცრი პროტესტანტული აღზრდაა (12 წლის ბიჭს აქ მშობლები ხელებს თოკით უბამენ, რათა ღმერთი არ გაუწყრეს და საწოლში "ხელმრუდობამ" არ გაიტაცოს). ასეთი განზოგადებები ყოველთვის მაღიზიანებდა. ჯერ ერთი, უხერხულია, როცა ავსტრიელი რეჟისორი, აღზრდილი კათოლიკური კულტურის წიაღში (მერე რა, რომ თავად არაა კათოლიკე?), მეტისმეტად უტრირებულად გამოხატავს პროტესტანტულ ეკლესიას და მაინცდამაინც აქ ხედავს ფაშიზმის სადავეებს... მეორეც, არაადამიანურად მკაცრი, სადისტური აღზრდა, რა თქმა უნდა ასახიჩრებს ბავშვის ფსიქიკას, მაგრამ არა მგონია, "აღზრდა" ასეთ გაფეტიშებას იმსახურებდეს. უამრავი ბედნიერი და კეთილშობილი ადამიანია, რომელსაც სცემდნენ ბავშვობაში და უამრავი გაბოროტებული, შეუმდგარი და არაფრის მაქნისი, რომელსაც მშობლები სიყვარულსა და ალერსს არ აკლებდნენ...
უბრალოდ, ამ სამყაროსთვის ქალაქი ვენა, ეტყობა, მართლა მარადიული "შავი ხვრელია" - მთელი თავისი ზიგმუნდით, ავსტრიის სახალხო პარტიით, ლევან პირველით და მიხაელ ჰანეკეთი...
აქ ძალიან უყვართ მორალზე მსჯელობა. მაშინაც კი, როცა მორალისტებს ებრძვიან.
იყო დრო, როცა ადამიანთა მოდგმის სიძულვილს მიხაელ ჰანეკე კინოს სიყვარულით აწონასწორებდა ხოლმე; ასეთი იყო "ბენის ვიდეო", "მხიარული თამაშები", "პიანისტი ქალი"... არ მოგწონდა, რაც ხდებოდა ეკრანზე, გრძნობდი, რომ ეს კაცი მაგარი მანიპულატორია და მაგრად თამაშობს პუბლიკის სინდისზე, დანაშაულის კომპლექსებზე... მაგრამ იმასაც გრძნობდი, როგორ უყვარს კინო და როგორ ცდილობს მიაგნოს შვებას ეკრანულ სივრცეში. კანის ფესტივალების კონკურსშიც იყო ეს ფილმები. მაგრამ იზაბელ იუპერი ჟიურის თავმჯდომარე მხოლოდ წელს გახდა... და მხოლოდ წელს გახდა შესაძლებელი "ოქროს პალმით" აღენიშნათ ჰანეკეს ყველაზე მოსაწყენი, ძალიან რაციონალური სურათი, რომელშიც კინორეჟისურა "ხელგარჯილობას" დაემსგავსა... ჩემს ბავშვობაში იყო ასეთი გადაცემა, "ფანტაზია და მარჯვე ხელები"... რაღაცებს ძერწავდნენ. სრულიად უგულოდ. მხოლოდ იმიტომ, რომ ტელევიზორში გამოჩენილიყვნენ... ზუსტად ასეა ჰანეკესთან; უყურებ საშუალო ხედით გადაღებულ, ასე, 13-15 წლის გერმანელ გოგონას, რომელიც პროფილში მიუყვება სოფლის ბილიკს და გრძნობ, რომ ძალიან ხელოვნურია ეს სვლა (ვითომ ჩრდილოური რენესანსის ფერწერულ პორტრეტებს მიბაძული მიზანსცენა) - გოგონა მექანიკურად მილასლასებს კადრის ერთი კუთხიდან მეორეში და არა აქვს უფლება, ოდნავ მაინც მოტრიალდეს, რადგან ამ შემთხვევაში პროფილის გრაფიკული ეფექტი გაქრება და სრულიად დაინგრევა ჰანეკეს ცივი კადრი.
არ ვიცი. მე თუ მკითხავ, ფესტივალებზე მსახიობების გადასაწყვეტი არ უნდა იყოს, რომელი ფილმია საუკეთესო. თავიანთი კოლეგების ოსტატობას კარგად გრძნობენ (იუპერის ჟიურიმ მსახიობებისთვის განკუთვნილი პრიზები მართლაც რომ საუკეთესოებს, შარლოტა გინზბურგსა და კრისტოფ ვოლცს გადასცა), მაგრამ სწორედ მსახიობზე ყურადღების მეტისმეტი გადატანა უშლით ხელს გაიაზრონ ის, რასაც რეჟისორის ხელოვნება ჰქვია. შარშანდელი ჟიურის თავმჯდომარემ, შონ პენმა კონკურსის ერთ-ერთ საუკეთესო ფილმზე - "ვალსი ბაშირთან ერთად" - სრულიად გულწრფელად აღნიშნა, ვერაფერი გავიგე ამ ფილმშიო... შეიძლება იმიტომ, რომ სურათი, რომელმაც ცოტა ხანში ტრიუმფით მოიარა მსოფლიო ეკრანები... ანიმაციაა.
მაგრამ ანიმაცია არაა არც პედრო ალმოდოვარის "შეწყვეტილი ამბორი" და არც კვენტინ ტარანტინოს "დაუფასებელი ნაძირალები" (თარგმანი ზუსტი არაა, მაგრამ, როგორც ჩანს, სწორედ ასეთი სათაურით გავა ეს სურათი ჩვენს ეკრანებზე)... ეს არის თანამედროვე მხატვრული კინოს ორი შედევრი, რომელიც მადამ იუპერმა არ შეიმჩნია... პირადად მე ორივე ფილმმა ყველაფერთან ერთად ჩვენი რეალობაც გამახსენა; ტარანტინომ - წარსულის გადაფასების შიში, დამახასიათებელი ჩვენი საზოგადოებისთვის, ალმოდოვარმა - კრიზისი "დაბერებული კულტურისა", რომელიც ახალ სისხლს, ახალ ენერგიას მოითხოვს.
ამიტომ ორივე ფილმი ცალკე ტექსტს მოითხოვს. ეს ორი კარგი კაცი, ტარანტინო და ალმოდოვარი, იმ "შავი ხვრელისგან" უნდა გავმიჯნოთ, რომელშიც მიხაელ ჰანეკეა გაჭედილი.
"ამ ერთ წელიწადში თქვენი ქვეყანა კიდევ უფრო დაპატარავდა?" - გვკითხა ქართველებს ჭაღარა კაცმა, ირლანდიელმა კინოკრიტიკოსმა, კანის ფესტივალის რომელიღაც საკონკურსო ფილმის დაწყებამდე.
რამდენად უცნაურიც უნდა იყოს, კინოკრიტიკოსების ეს რიგი ფესტივალის დარბაზებთან - კანში გატარებული 12 დღის ერთ-ერთი ყველაზე ტკბილი მოგონებაა.
03.06.2009
ნინო ბურჯანაძე შესაშური პოლიტიკური გამჭრიახობით მოიქცა, როდესაც მას ოპოზიცია განვლილ პერიოდზე პასუხებს სთხოვდა და ის ამას რაციონალურად აპროტესტებდა. ამის არგუმენტად ბურჯანაძე საერთო მტრის მოშორებას ერთიანი ძალებით სთავაზობდა ოპოზიციას, მოგვიანებით კი...
ეს ისე, ყურადღების მისაქცევად. თორემ სათაურს კავშირი სულ არა აქვს დღევანდელ სტატიასთან (სტატია ჰქვია, რო? ალბათ რომ არა, მაგრამ აბა რა დავარქვა, პოსტი? არ შემიძლია!). ისე როგორია? ხომ ჟღერს?
პირველი აბზაცი კიდევ „კოპი-პეისტით“ გადმოვიტანე „ახალ თაობაში“ გამოქვეყნებული სტატიიდან „აქვს თუ არა უცნობს ოპოზიციის ლიდერობის შანსი“. ნათია ხურცილავაა ავტორი. „გუგლში“ ჩავწერე „ახალი თაობა უცნობი 26 მაისი“ და ეგ ამომიგდო. კიდევ ერთხელ, აი, სულ არაფერ შუაში არ არის არაფერთან. გეტყვით, რატომ დავიწყე ასე. რაღაც ხანს, წესით 3-4 დღეს, ამაზე ქვემოთ, ეს სტატია (ისე პოსტი კი ჟღერს „ბლოგურად“ და თანამედროვედ. მაგრამ ერქვას სტატია, დაშავდება რამე? ალბათ არა) საიტის პირველ გვერდზე იქნება. ჰოდა, მინდოდა იქ ისე გამოჩენილიყო, თითქოს სტატია პოლიტიკაზეა. იმიტომ, რომ სხვა ხომ მაინც არაფერი გაინტერესებთ.
ჰოდა, ასე! თუ გინდათ, წადით ეხლა. არაფერი პოლიტიკური აქ არ დაგხვდებათ. მაგრამ, რა ვიცი, ბარემ აქ ხართ... იქნებ ჩაგეკითხათ. კი არ არის საინტერესო, მაგრამ მიწვალია, დამიწერია... თან დახმარება მჭირდება. ამიტომ დასჭირდა ამხელა შესავალი, მაშინვე „ჰელფ-ის“ ყვირილს ხომ არ დავიწყებდი.
გეტყვით, რაშიცაა საქმე. ეს ბლოგი კი მაქვს, მაგრამ განახლებების მხრივ ძალიან შავად მაქვს საქმე. უფრო სწორად, შავად მქონდა, ვაპირებ გამოვასწორო. კვირაში ორჯერ, ვთქვათ, ორშაბათს და პარასკევს რომ განახლდეს ხოლმე, ნორმალურია?
ასევე, მინდა ცოტა სახე მივცე, თორემ აქამდე რაღაც გზააბნეული საჟურნალე სტატიების ნაკრები გამოდიოდა. თან რატომღაც გადავწყვიტე, რომ აუცილებლად მიმდინარე მოვლენებთან უნდა ყოფილიყო კავშირში. არადა, რა აუცილებელია? მაძალებს ვინმე? ერთი კია, როგორც კი რამე სხვა თემაზე ვიწყებდი წერას, შინაგანი განრისხებული მკითხველი მიყვიროდა - რა დროს ეგაა, ნახე ქვეყანაში რა ხდებაო. ჩავახშე. ალბათ კიდევ არის სადღაც, ჩემში, მაგრამ ხმა აღარ მესმის. ძალიანაც კარგი. მივიდეს და გაურჩიოს საქმეები გადადებულ საქმეებს, ბავშვობის ცოდვებს და რეპრესირებულ მოგონებებს. ალბათ ერთად არიან, ჩახშობილი შინაგანი ხმების საკანში.
თხოვნას რაც შეეხება. თუ ძალიან არ შეწუხდებით, იქნება მომეხმაროთ. შემდეგი სტატიისთვის (შეიძლება დაშავდეს კიდეც. „სტატია“ მაინც უფრო ბეჭდურ მედიასთან ასოცირდება. „პოსტი“ თუ არ დავწერე ძველმოდური გამოვალ. ვაი, ვაი. რა მეშველება?) მაქვს სამი თემა. ვერ ავარჩიე რითი დავიწყო. თუ არ დაგეზარათ, იქნება კომენტარებში მითხრათ რა ვქნა? ოღონდ, ძალიან არ გამლანძღოთ, თორემ ვკომპლექსდები.
ასეთი თემებია:
1. ირინა ალეგროვას სიმღერის „ბაბი სტერვის“ ანალიზი. აგერ უკვე რამდენიმე თვეა მაწუხებს. შეგვიძლია განვიხილოთ ტექსტი და კლიპი (იცით, რას ცეკვავს?). რა ჩანს ზედაპირზე, როგორია ქვეტექსტი და ასეთები... წესით, სასაცილო უნდა გამოვიდეს. კი არის ძველი სიმღერა, მაგრამ საეტაპოა. რისი საეტაპო არ ვიცი, მაგრამ წერისას გავარკვევთ.
2. „თბილისი ოუფენ ეარის“ ფესტივალის მიმოხილვა. გახლდით სამივე დღეს და თან მთელი ახალგაზრდობა, სხვადასხვა გაზეთში მუშაობისას სწორედ კონცერტებს ვაშუქებდი ხოლმე და რაღაც ვალდებულად ჩავთვალე თავი... კი, ძალიან დაგვიანდა, მაგრამ დაკავებული ვიყავი - პალადინი მყავდა ნორთრენდში წაყვანილი. ამ ბოლო წინადადებას ყურადღებას ნუ მიაქცევთ.
3. ჯარვის კოკერმა გამოუშვა ახალი ალბომი და კარგია. ვუსმენდი და სიყვარულის ბუშტი გამიჩნდა და ისედაც ხშირად ვუსმენდი „ფალფს“ და კიდევ ერთხელ დავაფასე და მაგაზე მინდოდა დამეწერა. თან კარგი კლიპები აქვთ და მოვუსმენდით ერთად.
გამოვიდა, რომ სამი თემა გვაქვს - სახუმარო, ჟურნალისტური და მუსიკალური. რომელი ავირჩიო და რატომ?
მოკლედ, ვცდილობ ბავშვობის მეტსახელი, „ინტერაქტიული ნიკუშა“ გავამართლო. „სტატია-პოსტის“ დაპირისპირება კი „სტატიის“ სასარგებლოდ დამთავრდა. „პოსტის“ მომხრე შინაგანი ხმა ჩახშობილების საკანში ჩავაგდე.